Annelere ani bebek ölüm sendromu ve güvenli uyku konusunda verilen eğitimin etkinliğinin incelenmesi

Annelere Ani Bebek Ölüm Sendromu ve Güvenli Uyku Konusunda Verilen Eğitimin Etkinliğinin İncelenmesi Amaç: Bu araştırma, annelere Ani Bebek Ölüm Sendromu (ABÖS) ve güvenli uyku konusunda verilen eğitimin etkinliğinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Yöntem: Bu araştırma yarı deneysel, tek gruplu ön test-son test tasarımında bir çalışmadır. Araştırma Ağustos 2018 – Şubat 2019 tarihleri arasında İzmir ili merkez sınırları içinde bulunan T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık Bilimleri Üniversitesi İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi yenidoğan polikliniğine bebeğini getiren 0-1 ay arası bebeği olan 207 anne ile yürütülmüştür. Araştırma tarihleri içinde ulaşılabilen tüm anneler (207 anne) eğitime alınmış, eğitim sonrasında 141 anne ile araştırma tamamlanmıştır. Veri toplamada "Anne-Bebek Sosyodemografik Özellikler ve Risk Faktörleri Tanılama Formu" ve "Bebeklerde Ani Bebek Ölüm Sendromu' ndan Korunmaya ve Güvenli Uykuya Yönelik Anne Bilgi Değerlendirme Formu" kullanılmıştır. Araştırma öncesinde annelere "Anne-Bebek Sosyodemografik Özellikler ve Risk Faktörleri Tanılama Formu" ve "Bebeklerde Ani Bebek Ölüm Sendromu'ndan Korunmaya ve Güvenli Uykuya Yönelik Anne Bilgi Değerlendirme Formu" uygulanmıştır. Annelere araştırmacı tarafından konuya ilişkin 10-15 dakikalık powerpoint sunumu ile eğitim yapılmış ve ardından 5 dakika süren ve araştırmacı tarafından eğitimde kullanılmak üzere çekilen eğitim videosu izletilmiştir. Ardından "Bebeklerde Ani Bebek Ölüm Sendromu'ndan Korunmaya ve Güvenli Uykuya Yönelik Anne Bilgi Değerlendirme Formu" uygulanmış ve evde bilgilerini pekiştirmek amaçlı "Ani Bebek Ölüm Sendromu'ndan Korunma ve Güvenli Uyku Önerileri Eğitim Kitapçığı" verilmiştir. Eğitimlerden 1 ay sonrasında eğitim verilen annelerden poliklinik randevularına gelen annelere "Bebeklerde Ani Bebek Ölüm Sendromu'ndan Korunmaya ve Güvenli Uykuya Yönelik Anne Bilgi Değerlendirme Formu" tekrar uygulanmıştır. Bulgular: Araştırmaya katılan annelerin yaş ortalaması 28.45±5.9'dur. Annelerin % 37.2'sinin ilköğretim mezunu, %87.4'ünün ev hanımı olduğu, % 73.9'unun çekirdek ailede yaşadığı saptanmıştır. Bebeklerin % 59.9'u erkektir. Araştırmada yer alan annelerin % 94.7'sinin bebeğini emzirdiği, %51.2'sinin bebeklerini yan pozisyonda yatırdığı, %67.1'inin bebeğini yumuşak yatakta yatırdığı, %35.7'sinin bebekleriyle aynı yatakta yattığı, %57.5'inin bebeğini uyuturken yastık kullandığı, %28.0'inin uyuturken bebeğinin yüzünü örttüğü, %37.7'sinin emzik kullandığı, %21.7'sinin gebeliğinde sigara içtiği, %48.3'ünün bebeklerin bulunduğu odanın sıcaklığını bilmediği saptanmıştır. Annenin eğitim düzeyi, mesleği, sosyal güvence, aile tipi ve gelir düzeyinin annelerin ABÖS risk faktörleri ve güvenli uyku konusundaki davranışlarını etkilediği saptanmıştır (p<0.05). Annelerin eğitim öncesi toplam puan ortalaması 5.65±1.85, eğitimden hemen sonrasına ait toplam puan ortalaması 9.89±0.33 ve eğitimden 1 ay sonrasına ait puan ortalaması 8.95±1.07 olarak saptanmıştır. Annelerin eğitim öncesi, eğitimden hemen sonrası ve eğitimden 1 ay sonrası toplam puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur. Sonuç: Araştırmada annelere ABÖS ve güvenli uyku konusunda verilen eğitimin etkili olduğu sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler; Ani bebek ölüm sendromu; güvenli uyku çevresi; anne; yenidoğan; eğitim