Suriyelilere yönelik tutumlar: Bir model testi ve empati temelli müdahale çalışması

Türkiye, dünyada en fazla Suriyeli mülteci nüfusunu ağırlayan ülkelerden biridir. Bu bağlamda, sosyal uyum sürecini yerel toplum açısından değerlendirmek bir zorunluluktur. Mevcut çalışmanın amacı, sosyal temas, kültürlerarası duyarlılık, gruplararası kaygı, cinsiyet, yaş, eğitim, yurt dışı deneyimi ve yaşanılan şehrin Türk yerel toplumunun Suriyelilere yönelik tutumundaki rolünü incelemektir. Bu bağlamda, Türkiye'nin Ankara ve Adana illerinde yaşayan 207 yerel toplum üyesinden veri toplanmıştır. Bu şehirleri seçme kriterini, Suriyelilerin sayısı ve genel popülasyona oranındaki fark oluşturmaktadır. Analizlere göre, kişiler arası ilişkilerin yakınlığını gösteren niteliksel sosyal temas, kültürlerarası duyarlılık ve gruplararası kaygı, yerel halkın Suriyelilere yönelik tutumunu yordamaktadır. Sosyal temas ve kültürlerarası duyarlılık Suriyelilere yönelik olumlu tutumları pozitif yönde yordarken, gruplararası kaygı negatif yönde yordamaktadır. Buna ek olarak, gruplararası kaygı; nitel sosyal temas ve kültürlerarası duyarlılık ile Suriyelilere yönelik tutumlar arasında aracı bir role sahiptir. Ayrıca, Suriyelilere yönelik tutumda cinsiyet farklılığı görülmezken, kadınların kültürlerarası duyarlılığı erkeklerden daha yüksektir. Suriyelilere yönelik tutumlarda da eğitim düzeyleri arasında fark bulunmamıştır. Bunun dışında, yurt dışında deneyimi olan bireylerin Suriyelilere karşı daha olumlu tutumları ve daha yüksek kültürlerarası duyarlılığı olduğu görülmüştür. Korelasyon analizinde yaş ve Suriyelilere yönelik olumlu tutumlar arasında negatif bir ilişki olmasına rağmen, yaş değişkeninin Suriyelilere yönelik tutumları yordayacak kadar güçlü olmadığı görülmüştür. Son olarak, Adana ve Ankara'da yaşayan kişilerin Suriyelilere yönelik tutumlarında farklılaşmadığı görülmüştür. Tezin ikinci kısmında anket çalışmasının sonuçlarına dayanarak, Türk yerel toplumu için bir müdahale programı geliştirilmiştir. Empati odaklı kültürlerarası iletişim programının amacı, başta Suriyeliler olmak üzere tüm göçmenlere yönelik olumlu tutumları artırmaktır. Programla ilgili bir duyuru ile 18 yaşın üzerindeki yetişkin yerel topluluk üyelerine ulaşılmıştır. Bu kapsamda toplam 52 kişi programa katılmak istediğini belirterek kayıt olmuştur. Katılımcılar rastgele deney ve kontrol grubu olarak iki gruba ayrılmıştır. Bu kapsamda deney grubuna 26 kişi, kontrol grubuna 26 kişi atanmıştır. 4 haftalık çevrimiçi programın sonuçlarına göre, Türk Yerel Toplumu için Empati Odaklı Kültürlerarası İletişim Programı, Suriyeli mültecilere yönelik olumsuz tutumları azaltmada ve empati yaklaşımını artırmada olumlu bir tablo ortaya çıkarmıştır. Son olarak, bu sonuçlar, olası nedenleri, çalışmanın sınırlılıkları ve gelecekteki araştırmalar için öneriler tartışılmış ve olası çıkarımlar paylaşılmıştır. Anahtar sözcükler: kültürlerarası duyarlılık, sosyal kabul, Suriyelilere yönelik tutum, Suriyelilere yönelik olumlu tutumları arttırmak için müdahale programı, uyum