Bilim ve sanat merkezlerindeki öğretmenlerin yöneticilerinin liderlik yeterlilikleri kurum etkililiği ve kurum kültürüne yönelik algıları arasındaki ilişki

Bu araştırmanın amacı; Bilim ve Sanat Merkezleri'nde (BİLSEM); yöneticilerin liderlik yeterliliklerinin, kurum etkililiğinin, kurum kültürünün çeşitli değişkenler açısından öğretmen algılarına göre anlamlı bir fark gösterip göstermediğini incelemek ve liderlik yeterliliği, kurum etkililiği, kurum kültürü arasında anlamlı bir ilişki olup olmadığını araştırmaktır. Bu amaçla; 2016 yılında Türkiye'deki 72 BİLSEM de 364 öğretmene; "Okul Yöneticilerinin Liderlik Yeterliliklerini Değerlendirme Ölçeği", "Okul Etkililiği Ölçeği" ve Okul Kültürü Ölçeği uygulanmıştır. Araştırma betimsel ve ilişkisel tarama modelinden oluşmaktadır. Veriler, SPSS 15 paket programı kullanılarak çözümlenmiştir. Normal dağılım gösteren veri gruplarında t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Tukey testi ve ortalamalar kullanılmış olup, değişkenler arasındaki ilişki düzeyinin belirlenebilmesi için Pearson korelasyon tekniği ve kısmi korelasyon tekniği ile analizler yapılmıştır. Sonuçların anlamlı olup olmadığı .05 ve .01 düzeylerinde test edilmiştir. Öğretmenlerin yöneticilerinin liderlik yeterlilikleri alt boyutlarına ilişkin algılarının "Çok yeterli" düzeyinde olduğu bulunmuştur. Öğretmenlerin kurum etkililiği alt boyutlarına ilişkin algılarının; öğretmenlerin, güvenli ve düzenli çevre alt boyutunda "Pek çok" düzeyinde, açık okul misyonu ve amaçları, yüksek beklentiler, öğrenme fırsatları ve gelişimin gözlenmesi, okul aile ilişkileri ve öğretimsel liderlik alt boyutlarında ise "Çok" düzeyinde kurumlarını etkili buldukları görülmüştür. Öğretmenlerin kurum kültürü alt boyutlarına ilişkin algılarının "Tamamen katılıyorum" düzeyinde olduğu bulunmuştur. Öğretmenlerin; yöneticilerinin liderlik yeterliliklerine ilişkin algıları ile öğretmenlerin mesleki kıdem durumu, BİLSEM'e atanma şekli, yöneticilerinin BİLSEM'e atanma şekli değişkenleri arasında anlamlı farklılıklar bulunmasına rağmen, cinsiyet durumu ve öğrenim durumu değişkenleri arasında anlamlı fark bulunamamıştır. Öğretmenlerin; kurum etkililiğine ilişkin algıları ile öğretmenlerin mesleki kıdem durumu, BİLSEM'e atanma şekli, yöneticilerinin BİLSEM'e atanma şekli değişkenleri arasında anlamlı farklılıklar bulunmasına rağmen, cinsiyet durumu ve öğrenim durumu değişkenleri arasında anlamlı fark bulunamamıştır. Öğretmenlerin; kurum kültürüne ilişkin algıları ile öğretmenlerin BİLSEM'e atanma şekli, yöneticilerinin BİLSEM'e atanma şekli değişkenleri arasında anlamlı farklılıklar bulunmasına rağmen, cinsiyet durumu, mesleki kıdem durumu ve öğrenim durumu değişkenleri arasında anlamlı fark bulunamamıştır. Öğretmenlerin; yöneticilerinin liderlik yeterlilikleri ile kurum etkililiği ve yöneticilerinin liderlik yeterlilikleri ile kurum kültürüne ilişkin algıları arasında orta düzeyde pozitif anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Öğretmenlerin, kurum etkililiği ile kurum kültürüne ilişkin algıları arasında yüksek düzeyde pozitif anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Öğretmenlerin; kurum kültürüne ilişkin algıları sabit tutulduğunda, yöneticilerinin liderlik yeterlilikleri ve kurum etkililiğine ilişkin algıları arasında düşük düzeyde pozitif anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur. Öğretmenlerin; kurum etkililiğine ilişkin algıları sabit tutulduğunda, yöneticilerinin liderlik yeterlilikleri ve kurum kültürüne ilişkin algıları arasında düşük düzeyde pozitif anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur. Öğretmenlerin; yöneticilerinin liderlik yeterliliğine ilişkin algıları sabit tutulduğunda, kurum etkililiği ve kurum kültürüne ilişkin algıları arasında yüksek düzeyde pozitif anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur. Anahtar Sözcükler: Özel yetenekli, Liderlik, Etkililik, Kültür.