Bireysel sporcularda yurtseverlik tutumunun sosyo-kültürel, demografik ve spora ilişkin değişkenler açısından incelenmesi

Sosyal bir varlık olan insan, ilk var olduğu andan günümüze dek belirli bir coğrafi bölgede hâkimiyet kurarak her zaman bir topluluk içinde varlığını sürdürmüş ve gelişimini devam ettirmiştir. Toplumsal olarak yaşamayı öğrenen insanların çevresi ile yarattığı etkileşimler, yurtseverlik gibi bazı ortak değerlerin oluşmasını sağlamıştır. Bu çalışmanın amacı, dövüş sporcularının bazı sosyo-demografik değişkenlere göre diğer bireysel sporcularla yurtseverlik düzeyleri açısından karşılaştırılmasıdır. Çalışmada nicel araştırma yöntemlerinden genel tarama modeli kullanılmıştır. Örneklem seçimi olasılıksız örnekleme yöntemlerinden amaçlı örnekleme tekniği ile yapılmıştır. Rastgele olmayan bu teknikte araştırmacı neyin bilinmesi gerektiğine karar verir ve bilgiyi sağlayabilecek bireyleri bulmak için yola çıkar. İlgilenilen konu hakkında yetkin bireyler veya birey grupları sahip olduğu nitelikler nedeniyle bilinçli olarak seçilir. Atletizm, güreş, badminton, okçuluk, yüzme, kort tenisi, eskrim, binicilik, halter, jimnastik, kızak, snowboard, kickboks, wushu (sanda-kinda), muaythai, karate, tekvando, judo, aikido ve boks dallarından en az birinde gençler veya büyükler kategorisinde lisans sahibi olan sporcular araştırmada gönüllü olarak yer almıştır. Veri elde etmek için orijinali Schatz, Staub and Lavine (1999) tarafından geliştirilen daha sonra Yazıcı ve Yazıcı (2010) tarafından Türkçe'ye uyarlanan Yurtseverlik Ölçeği ve bilgi formu kullanılmıştır. Ölçek 20 soru ve Kör Yurtseverlik ve Yapıcı Yurtseverlik diye adlandırılan 2 alt boyuttan oluşmaktadır. Covid-19 Pandemisi nedeniyle veri toplama araçları Google Drive üzerinde hazırlanarak katılımcılarla paylaşılmıştır. Çalışmaya gençler kategorisinde 149, büyükler kategorisinde 163; 214' ü erkek 98'i kadın toplam 312 sporcu katılmıştır. Elde edilen verilerin çözümlenmesinde, frekans analizi, Kolmogorov-Smirnov ve Shapiro-Wilk testi, Mann Whitney-U testi, Kruskal Wallis testi uygulanmıştır. Anlamlılık düzeyi (p<0,05), güven aralığı %95 kabul edilmiştir. Sporcuların cinsiyetlerine göre yapılan karşılaştırmalara göre, KY (p=,014) ve YY (p=,006) puanlarında erkek sporcuların kadınlara kıyasla daha yüksek puan ortalamasına sahip oldukları görülmüştür. Eğitim düzeyine göre, KY puanlarında (p=,015) lisansüstü eğitimi yapan sporcuların puanlarında anlamlı bir fark bulunurken YY (p=,222) açısından anlamlı bir farka rastlanmamıştır. Etnik köken açısından Türk, Kürt ve Arap sporcular arasında KY (p=,004) ve YY (p=,016) puanlarında anlamlı bir fark bulunmuştur. Kültürel kimliğe göre kendilerini Türk, Kürt ve Arap olarak tanımlayan sporcuların KY (p=,012) puanlarında kaydadeğer bir fark oluşurken YY (p=,300) açısından farka rastlanmamıştır. Sporda başarı değişkenine göre, Uluslararası yarışmalarda ve Türkiye şampiyonalarında derece elde eden sporcularla il, bölge, üniversitelerarası, Avrupa, Dünya ve Olimpiyat şampiyonalarında derece elde eden sporcular arasında KY (p=,022) puanlarında anlamlı fark oluşmuştur. Ancak YY (p=,241) puanlarında farka rastlanmamıştır. Siyasi görüş değişkeninde, sağ, aşırı sağ ve tarafsız görüş ifade eden sporcuların KY (,010) puanlarında sol ve aşırı sol görüşlü sporcular arasında, YY (,004) puanlarında tarafsız olan sporcularla sağ ve aşırı sağ görüşlü sporcular arasında fark oluşmuştur. Dindarlık düzeyi açısından, KY (,031) puanlarının kendisini dindarım ve çok dindarım olarak tanımlayan sporcuların puanları hiç dindar değilim, biraz dindarım ve kararsızım olarak tanımlayan sporculardan fazla olduğu, YY (,041) puanlarında ise kararsızım, dindarım ve biraz dindarım olarak tanımlayan sporcuların paunaları ile çok dindar olan sporcular arasında farka rastlanmıştır. Kendisini ülkesine ait hissetme düzeyi değişkeninde, kesinlikle katılıyorum diyen sporcuların KY (,012) puanlarında fark oluşurken YY (,000) puanlarında katılmıyorum, kararsızım, katılıyorum ve kesinlikle katılıyorum diyen sporcular ile kesinlikle katılmıyorum diyen sporcular arasında fark oluşmuştur. Başka bir ülkenin vatandaşı olmayı isterdim değişkenine göre, KY (,007) ve YY (,002) puanlarında kendisini kesinlikle katılmıyorum olarak ifade eden sporcuların kesinlikle katılıyorum, katılıyorum, kararsızım ve katılmıyorum olaraka ifade eden sporculara kıyasla daha yüksek puan ortalamsına sahip oldukları görülmüştür. Türkiye Cumhuriyeti devleti vatandaşı olmaktan mutluyum değişkenine göre, KY (,000) ve YY (,000) puanlarında kendisini kesinlikle katılıyorum ve katılıyorum olarak ifade eden sporcuların katılmıyorum ve kararsızım olaraka ifade eden sporculara kıyasla daha yüksek puan ortalamasına sahip oldukları görülmüştür. Türkiye Cumhuriyeti devletini milli sporcu olarak temsil etmekten gurur duyarım değişkenine göre, kendisini kesinlikle katılıyorum olarak tanımlayan sporcuların KY (,000) puanlarının fazla olduğu, YY (,000) puanlarında kesinlikle katılıyorum ve katılıyorum olarak tanımlayan sporcuların puanlarının kendisini katılmıyorum ve kararsızım olarak ifade eden sporculara kıyasla daha yüksek puan ortalamasına sahip olduğu görülmüştür. Çalışmadan elde ettiğimiz sonuçlar doğrultusunda cinsiyet, eğitim seviyesi, etnik köken, kültürel kimlik ve başarı düzeyi, siyasi görüş, dindarlık düzeyi, kendisini ülkesine ait hissetme, başka bir ülkenin vatandaşı olmyı isteme, Türkiye Cumhiyiyeti vatandaşı olmaktan ve Türkiye Cumhuriyeti devletini milli sporcu olarak temsil etmekten gurur duyma faktörlerinin yurtseverlik tutum ve davranışlarında etkili olduğu ortaya çıkmıştır. Diğer taraftan gelir seviyesi, yaş, son 5 yıldır yaşanılan yer, spora devam süresi, kategori (genç-büyük), branş (bireysel spor-bireysel övüş sporu), milli sporculuk durumu, milli sporcu sınıfı (A-B-C), ülkesini temsil etme sayısı faktörleri, yurtseverliğe ilişkin tutumlarda fark yaratmamıştır. Bu çalışma sporcularda yurtseverlik tutumlarının belli değişkenler açısından incelenmesi üzerine tasarlanmıştır. Elde edilen sonuçların genellenebilmesi için yeni çalışmalara gereksinim vardır. Bu nedenle farklı değişkenler ve farklı sporcu gruplarıyla daha büyük örneklemleri kapsayacak şekilde yapılacak çalışmaların yapılması önerilmiştir. Anahtar Kelimeler : Spor Dalı, Ayrımcılık, Kimlik, Milliyetçilik, Demografik Özellikler