Cerrahi ve doğal yolla menapoza giren kadınlarda over ve uterus yokluğunun gözdeki etkilerinin karşılaştırılması

Doğal ve cerrahi yolla menopoza giren hastaların gözyaşı fonksiyonları; maküla, koroid ve retina sinir lifi tabakası kalınlıkları, bunların hastaların hormon düzeyleri ve menopoz süreleri ile ilişkilerinin değerlendirildiği çalışmamızda temel olarak overlerin alınmasının göz doku ve fizyolojisine etkisinin araştırılması ve olası farkların klinik olarak anlamlandırılması amaçlandı. Çalışmamız Abant İzzet Baysal Üniversitesi Tıp Fakültesi Göz Hastalıkları kliniği bünyesinde üniversite etik kurulunun izni ile Kadın Hastalıkları ve Doğum (KDH) Kliniği bölümünde takibi olan 40 cerrahi ve 45 doğal menopozlu toplam 85 kadının katılımı ile 1 Aralık 2013 - 31 Aralık 2015 tarihleri arasında gerçekleştirildi. Bilinen herhangi bir sistemik ve oküler hastalığı bulunan hastaların dışlandığı çalışmamıza hormon yerine koyma tedavisi alan hastalar da dahil edilmedi. Tüm hastalara tam bir oftalmolojik muayene yapılıp, OKT ile RSLT kalınlığı, retina kalınlığı, koroid kalınlığı ölçümleri alınıp gözyaşı kırılma zamanı, Schirmer testleri uygulandı. Verilerin istatistiksel analizinde bağımsız örneklem t testi, Pearson ve Spearman korelasyon analizleri yapıldı. Testlerde anlamlılık değeri olarak p<0.05 olaral kabul edildi. Gruplar arasında GİB, global RSLT kalınlığı, santral retina kalınlıkları, MKK ortalama değerleri açısından istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmaktaydı. Cerrahi menopoz grubunda MKK istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha yüksek (p=0,027); santral retina kalınlığı ve GİB ise daha düşük idi (sırasıyla p=0,025, p=0.044). E2 ile global RSLT kalınlığı arasında negatif yönlü bir korelasyon mevcuttu ( r=-0,285 p=0,031). TSH ile menopoz süresi arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif yönlü bir korelasyon vardı. ( r= -0,285 p=0.011). Menopoz süresi ve gözyaşı kırılma zamanı arasında negatif yönlü bir korelasyon ( r= -0,233 p=0,040); menopoz süresi ve GİB arasında ise pozitif yönlü bir korelasyon bulundu ( r=0,376 p<0,001). Schirmer skoru ve gözyaşı kırılma zamanı arasında pozitif yönlü bir korelasyon gözlendi ( r=0,437 p>0.001). Cerrahi menopoz grubunda GİB'ın daha düşük olması serum androjenlerinin bu grupta ani ve belirgin şekilde azalması ile izah edilebilir. Global RSLT kalınlığının doğal menopoz grubunda daha düşük olması GİB düzeyleri ile uyumlu olup bu durum hastaların glokom açısından uzun vadede dikkatli takibini gerekeli kılabilir. östradiolün ve postmenopozal verilen hormon yerine koyma tedavisinin retinal kan akımını artırdığı, RNFL üzerine koruyucu etkisi olduğu bildirilmiş olmakla beraber çalışmamızda östradiol düzeyleri ile RNFL kalınlığı arasında negatif bir korelasyon bulunmuştur. Doğal menopoz hastalarının merkezi kornealarının daha ince olması bu grubun yaş ortalamasının yüksek olması ile ilgili olabilir. Gruplar arası Schirmer ve BUT sonuçları açısından istatiksel olarak anlamlı bir fark olmaması buna karşılık menopoz süresi ile kırılma zamanının negatif korelasyonu (r=-0,233 p=0.04)gözyaşı fonksiyonları açısından temel belirleyicinin hormonal durumdan öte menopoz süresi olabileceğini düşündürmektedir. Sonuç olarak doğal ve cerrahi yolla menopoza girmiş kadınlar arasında hormonal duruma bağlı bazı fizyolojik ve fonksiyonel farklılıklar bulumaktadır. Bu farklılıklardan klinik pratiğe yansıtılabilecek sonuçlara varabilmek için ise prospektif daha fazla çalışmaya ihtiyaç duyulmaktadır. Anahtar Kelimeler: Doğal Menopoz, Cerrahi Menopoz, Optik Koherens Tomografi, Gözyaşı fonksiyonları, Göz içi basıncı