Otizm spektrum bozukluğu olan ve tipik gelişen çocukların ebeveynlerinin yaşam kalitelerinin karşılaştırılması

Otizm spektrum bozukluğu (OSB), sosyal etkileşim ve iletişim problemleriyle karakterize nörolojik ve gelişimsel bir bozukluk olarak tanımlanmaktadır. Her bireyin etkilenim düzeyinin, semptomlarının büyük farklılıklar içermesi nedeniyle "spektrum" bozukluğu olarak bilinmekte, genellikle yaşamın ilk iki yılında ortaya çıkması nedeniyle "gelişimsel bozukluk" olarak tanımlanmaktadır. Bu araştırmanın temel amacı, otizmli çocuğa sahip anne babaların yaşam kalitesi düzeylerini incelemek, tipik gelişim gösteren çocukların anne babaların yaşam kaliteleri ile karşılaştırmaktır. Araştırma 8 Şubat 2022 - 1 Haziran 2022 döneminde Irak, Bağdat'taki Pediatri Eğitim Hastanesine (Otizm merkezi) devam eden 5-11 yaş arasındaki otizmli çocukların ebeveynleri ve aynı şehirdeki devlet okullarına devam eden 5-11 yaş arasındaki çocukların ebeveynlerinin katılımıyla yapılmıştır. Bu çalışmaya toplam 200 ebeveyn dahil edilmiştir. Ebeveynlerin sosyodemografik özelliklerine ait bilgiler ebeveynlere sorularak kaydedildi ve ebeveynlerin yaşam kaliteleri WHOQOL-BREF ile değerlendirildi. Verilerin normal dağılımının tespit edilmesiyle her iki grubun değerlendirme sonuçlarının karşılaştırılmasında student t testi kullanıldı. Araştırma bulgularına göre; genel sağlık algısı (p<0,05) dışında whoqol-bref ölçeğinin tüm alanlarında OSB'li çocukların ebeveynlerinin yaşam kaliteleri tipik gelişim gösteren çocukların ebeveynlerinin yaşam kalitelerinden daha düşük bulundu (p<0,05). OSB'li çocukların anne ve babalarının yaşam kalitelerini karşılaştırıldığında ise anne ve baba arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık görülmedi (p>0,05). Benzer şekilde tipik gelişim gösteren anneler ve babaların yaşam kaliteleri arasında da istatistiksel olarak anlamlı bir fark yoktu (p>0,05). OSB'li çocukların ebeveynlerinin sosyodemografik özellikleri ile yaşam kaliteleri arasındaki ilişki incelendiğinde; ebeveynlerin daha çok kentsel alanda yaşadıkları ve bu durumun sosyal ilişkileriyle (p=0,013), eğitim seviyesinin ve aylık gelirinin çevresi ile (sırasıyla p=0,033; 0,016) pozitif korelasyon gösterdiği bulundu. Diğer taraftan daha çok çekirdek aile (%52) yapısına sahip oldukları ve aile tipinin fiziksel sağlıkla negatif korelasyon gösterdiği bulundu (p=0.005). Total yaşam kalitesi puanları ise ailenin aylık geliri ile ilişkili bulundu (p=0,037). Tipik gelişim gösteren çocukların ebeveynlerinin sosyodemografik özellikleri ile yaşam kaliteleri arasındaki ilişki incelendiğinde; ebeveynlerin daha çok kentsel alanda yaşadıkları ve bu durumun psikolojik sağlıklarıyla negatif yönde (p=0,033) korelasyon gösterdiği, çevresel koşullarının ve total yaşam kalitesi puanlarının ise ailenin aylık geliri ile pozitif yönde ilişkili olduğu bulundu (p=0,022; 0,010). OSB'li olan ve olmayan çocukların ebeveynlerinin diğer sosyodemografik özellikleri ile yaşam kalitesi değerlendirmeleri arasında ilişki bulunmadı (p>0,05). Bu çalışma, OSB'li ve tipik gelişim gösteren çocukların ebeveynlerinin yaşam kaliteleri arasında fark olduğunu ve OSB'li çocukların ebeveynlerinin yaşam kalitelerinin daha düşük olduğunu göstermektedir. Bu sonuçlar aynı zamanda ailelerin yaşam kalitelerinin geliştirilmesi için desteklenme ihtiyacını ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Çocuklar, Ebeveynler, Otizm spektrum bozukluğu, Yaşam kalitesi.