Diz osteoartritinde yüksek yoğunluklu lazer tedavisi ile ultrason ve kısa dalga diatermi tedavisinin ağrı ve fonksiyonellik üzerine etkisi

Osteoartirt, kronik hastalıkların tedavisi geliştikçe yaşlanan toplumlarda sık rastlanan sağlık sorunlarından biri haline gelmiştir. Osteoartrit en sık rastlanan eklem hastalığıdır ve ilerleyen yaşla gelişen sakatlık veya dizabilitenin en önemli nedenlerinden biridir. Sinoviyal, diartrodial ve özellikle yük taşıyan eklemlerde progresif olarak ortaya çıkmakta olup, en sık diz eklemini etkilemektedir. Osteoartritli hastalarda görülen yakınmalar; ağrı, yorgunluk, eklemlerde sabah tutukluğu ve hareket kısıtlılığıdır. Aktiviteler açısından mobilite ve kendine bakım aktivitelerinde limitasyon görülürken, sosyal ve mesleki rollerde katılım kısıtlanabilir. Hastalıkla ilişkili tüm bu problemler ile aktivite limitasyonu ve katılım kısıtlanması hastanın yaşam kalitesini olumsuz etkiler. Hem sistemik hem de lokal risk faktörleri osteoartrit gelişiminde rol oynamaktadır. Yaş, kadın cinsiyet, aşırı kilo, spor yaralanmaları, eklemlerin tekrarlı kullanımı, kas kuvvetsizliği, eklem laksisitesi osteoartrit gelişiminde rol oynayan başlıca risk faktörleridir. Bu risk faktörlerinin modifiye edilmesi osteoartrit riskini azaltabilir, ağrı ve sakatlık gelişimini önleyebilir. Toplumun yaşlanması ve obezitedeki belirgin artışla birlikte semptomatik diz osteoartriti olan kişilerin sayısında ciddi artış beklenmektedir. Günümüzde osteoartritin tanısı ve takibi, daha çok klinik ve görüntüleme bulguları ile yapılmaktadır. Osteoartrit tedavisinde non-farmakolojik ve farmakolojik yaklaşımlar birlikte yer almaktadır. OA tedavisinde kılavuzlara göre, ağrıyı geçirmek ve sekonder fonksiyonel özürlülüğü azaltmak amaçlanmaktadır. Diz OA tedavisinde ilaçlar, fizik tedavi modaliteleri, egzersiz ve cerrahi prosedürler kullanılmaktadır. Egzersiz tedavisi özellikle alt ekstremite ve el osteoartritinde eklem hareket açıklığını, kas kuvvetini, aerobik performansı ve propriosepsiyonu artırmak için sıklıkla kullanılmaktadır. OA tedavisinde ısı tedavisi, tens, ultrason, KDD, lazer , elektroterapotik yaklaşımların yer aldığı fizik tedavi ajanları yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu çalışmada amaç diz osteoartritli hastaların fonksiyonel durumunu değerlendirmek ve diz OA tedavisinde sıklıkla kullandığımız fizik tedavi modalitelerinden ultrason kısa dalga diatermi ve HİLT'in hastaların ağrı ve fiziksel iv fonksiyonları üzerindeki kısa dönem etkisini araştımak ve bu modalitelerin etkinliklerini karşılaştırmaktır. 20 000 Hz´nin üstündeki ses dalgalarına ultrason denir. Ultrason birçok termal ve nontermal fizyolojik etkilere sahiptir. Ultrason doku iyileşmesini hızlandırır, kolajen fibrillerin esneyebilirliğini arttırır ve ağrıyı modüle eder. Kısa dalga diatermi elektromanyetik enerjinin termal enerjiye dönüşerek konversiyon yoluyla derin ısınma sağlayan fiziksel tedavi modalitesidir. Kas iskelet sistemi hastalıklarında yıllardır tedavi amaçlı kullanılmaktadır. Lazer tedavisi, analjezik, doku iyileştirici, bağ onarıcı, fibroblast çoğaltıcı, biostimulant ve antiinflamatuvar etkiye sahiptir. Bu nedenle son yıllarda lazer tedavisi birçok ağrılı durumlarda kullanılmaktadır. Ancak elde edilen sonuçlar tartışmalıdır. Girişimsel ve ısıtıcı özelliği sahip olmayan lazer tedavisi önemsiz yan etkileri sahiptir. Lazer tedavisi uygun hastalığa sahip hastalarda kullanılırsa etkin bir tedavi seçeneği olabilir. Çalışmaya, Aban İzzet Baysal Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon A.D. polikliniğine başvuran, American College of Rheumatology (ACR) kriterlerine göre 'Primer Diz Osteoartriti' tanısı konan, Kellgreen – Lawrence evre 2 - 3 olan hastalar dahil edildi. Çalışma prospektif ve randomize tasarlandı. 2 haftalık fizik tedavi ve rehabilitasyon programına alınacak hastalar randomize olarak 3 gruba ayrıldılar. Grup 1 US tedavisi Grup 2: KDD tedavisi ve Grup 3 lazer tedavisi alacak grup. Hastalara 2 hafta (haftada 5 gün toplam 10 seans) süre ile US, KDD ve HİLT tedavileri uygulandı. Hastalar tedavi öncesi ve tedavi sonrası değerlendirildi. Hastaların klinik değerlendirmesi; Western Ontario and Mc Master Universities Osteoarthritis Index (WOMAC OA indeksi) ve VAS (Vizüel Analog Skala) ile yapıldı. Çalışmamızda US KDD ve lazer tedavisi alan her üç grupta da VAS ile ağrı değerlendirmesinde, WOMAC ile fonksiyonellik değerlendirmesinde istatistiksel olarak anlamlı ilerlemeler kaydedildi. Bununla birlikte 3 grup arasında belirgin bir fark gözlenmedi. Sonuç olarak, bu çalışmada US KDD Lazerin diz OA'lı hastalarda belirgin derecede ağrı azalmasına ve fonksiyonel durumda iyileşmeye neden olduğu izlendi. Bu ajanların için osteoartrit tedavisindeki kesin yerlerini tanımlamak icin başka araştırmalara ihtiyac vardır. Anahtar kelimeler: yüksek doz lazer tedavisi, diz osteoartriti, ağrı, WOMAC Osteoartrit İndeksi