Ebeveyn arabuluculuğunun bazı değişkenlere göre incelenmesi

Teknolojinin, çocukların yaşamlarındaki önemi her geçen gün artmaktadır. Çocukların teknoloji kullanımının akademik ve sosyal gelişim açısından olumlu katkıları olsa da alanyazında çoğunlukla yoğun teknoloji kullanımının olumsuz sonuçlara neden olduğuna odaklanılmıştır. Bu bağlamda ebeveynlerin görevleri ve sorumlulukları da çağın gereksinimlerine göre değişebilmektedir. Bu durumdan hareketle ebeveynlerin sorumluluk alanına çevrimiçi ortamda çocuklarını güvende tutmak da dâhil olmuştur. Dolayısıyla teknoloji kullanım yoğunluğu çevrim-içi risklerle birlikte, çocuk-ebeveyn ilişkilerini, birbirleriyle kurdukları iletişim stillerini, ebeveynlerin medya kullanımı konusunda çocuklarını nasıl yönlendirdiğini, ebeveynlerin ve çocukların medya tüketim alışkanlıklarını etkilemektedir. Bu yeni durum alanyazında "dijital ebeveynlik" olarak adlandırılan yeni bir kavramın ortaya çıkmasını sağlamıştır. Ancak bu konuda alanyazında yeterince çalışma yoktur. Ayrıca bu konuyla ilgili çalışmaların yaşam boyu öğrenme bağlamında ebeveynlerin dijital ebeveynlik farkındalık düzeylerinin tespitine yönelik önemli katkılar yapacağı düşünülmektedir. Tüm bu durumlardan hareketle, araştırmanın amacı Nikken ve Jansz (2014) tarafından geliştirilen "Çocukların İnternet Kullanımında Ebeveyn Arabuluculuğu Ölçeği"nin Türkçe'ye uyarlanarak ebeveyn arabuluculuğunun bazı değişkenlere göre incelenmesidir. Çocukların internet kullanımında ebeveyn arabuluculuğunun belirlenmesi amacıyla yürütülen bu araştırma, ebeveynlerin ilgili konudaki mevcut durumu demografik değişkenlere göre incelendiği için tarama türündedir. Bu araştırma, farklı sosyo-demografik özelliklere sahip ortaokul 5. ve 6. Sınıfta çocuğu öğrenim gören ebeveynler, amaçlı ve uygun örneklem yöntemi ile seçilerek gerçekleştirilmiştir. Araştırma iki aşamada gerçekleştirilmiştir. İlk aşamada ölçek uyarlama süreci için veri toplanmış ve ölçeğin geçerlik ve güvenirliği hesaplanmıştır. Birinci aşamada çalışmaya 170 ebeveyn katılmıştır. İkinci aşamada uyarlanmış ölçek ile tarama çalışması yapılmıştır. İkinci aşamada 341 ebeveyn katılmıştır. Çalışmada kişisel bilgi formu ve iki farklı ölçek kullanılmıştır. Çalışmada toplanan verilerin analizinde ölçeğin geçerlik ve güvenirlik çalışmaları için çeşitli analizler, t testi ve ANOVA kullanılmıştır. Araştırma sonucunda ebeveynlerin çocuklarının İnternet kullanımındaki arabuluculuk düzeylerini belirlemek için kapsam olarak yeterli, geçerli ve güvenilir bir ölçek Türkçe alanyazına kazandırılmıştır. Bu çalışma kapsamında ölçek uyarlama çalışması sonucunda elde edilen ölçek kullanılarak yapılan tarama çalışmasında ebeveynlerin çocuklarının İnternet kullanımındaki arabuluculuk düzeylerinin yaş düzeylerine, eğitim düzeylerine ve İnternet kullanım deneyimlerine göre farklılaştığı bulunmuştur. Ebeveynlere dijital ebeveynlik farkındalığı kazandırılması için düzenlenen eğitimlerde politika yapıcıların yaş düzeyi, eğitim düzeyi ve İnternet kullanım deneyimlerine göre farklılaşan bir yapıda planlama yapmaları önerilmektedir. Ayrıca çalışmada ebeveynlerin arabuluculuk puanları ile dijital veri güvenliği farkındalığı arasında pozitif ve anlamlı ilişki bulunmuştur.