Ekonomik büyüme, dış ticaret ve elektrik tüketimi arasındaki ilişki: Türkiye örneği

1980 yılından sonra büyüme modelinde ihracatı ön plana çıkarmasıyla küresel piyasalara entegre olmaya başlayan Türkiye, özellikle 1996 yılındaki gümrük birliği ile bu entegrasyonda büyük bir adım atmıştır. Milli gelirinde ihracatın payını artırmak isteyen Türkiye için üretimin temel girdilerinden biri olan enerjinin arz güvenliğinin sağlanması ve çeşitlendirilmesi de önemli bir sorun haline gelmiştir. Bu bağlamda enerjinin başat göstergelerinden bir tanesi olan elektrik tüketiminin diğer makro ekonomik göstergeler ile ilişkisi önem arz etmektedir. Elektrik tüketiminin belirleyicilerini tespit etmek amacıyla yapılan bu çalışmada Türkiye için elektrik tüketimi, büyüme, ticari dışa açıklık arasındaki nedensellik ilişkisi araştırılmıştır. Çalışmada 1960-2017 yıllarına ait verilerle kişi başına elektrik tüketimi, ithalat ve ihracatın milli gelirdeki payları ve kişi başına gayri safi yurtiçi hasıla verileri kullanılmıştır. Eşbütünleşme testi ile değişkenler arasında uzun dönemli bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Uzun dönem katsayıları elektrik tüketiminin bağımlı değişken olduğu modelde uzun dönem katsayıları pozitif ve anlamlı çıkmıştır. Nedensellik sınamaları sonucunda elektrik tüketiminden büyümeye ve ithalata; büyümeden ithalat ve ihracata ve son olarak da ithalattan ihracata doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuçlara göre karar vericilerin elektrik tüketimi üzerine uygulayacakları politikalar ekonomik büyüme üzerinde etkili olacaktır. Ayrıca, artan refahın da ticari dışa açıklığı artırdığı, Türkiye'nin dünya ekonomisine eklemlendiği tespit edildiğinden dış ticaret politikalarının buna göre dizayn edilmesi gerekmektedir. Anahtar Sözcükler: Enerji Tüketimi, Elektrik Tüketimi, Ekonomik Büyüme, Eşbütünleşme, Nedensellik, Ticari Dışa Açıklık, İthalat, İhracat