The role of home literacy environment on the development of reading comprehension skill: A mediation model

Okulöncesi dönemde uyarıcı ve zenginleştirilmiş evdeki okuma-yazma çevresi başarılı bir okuma-yazma gelişimi için gereklidir. Bu araştırmada, erken çocukluktaki evdeki okuma-yazma çevresinin, çocuğun okuduğunu anlamasını dil becerileri, sözel çalışan bellek ve kelime okuma üzerinden nasıl etkilediği incelenmiştir. Çocukların önceki alıcı kelime bilgisi ve bilişsel becerileri (üç ve altı yaşta ölçülen görsel-uzaysal çalışan belleği ve altı yaşta ölçülen sözel çalışan belleği) eş değişken olarak kullanıldı. Evdeki okuma-yazma çevresi, ebeveynin okuma-yazma öncesi becerilerini öğretmesi, anne-çocuğun beraber kitap okuması ve evdeki kitap mevcudiyeti olarak tanımlanmıştır. Boylamsal olarak planlanan ve Türkiye'nin ulusal yapısını temsil eden bir örneklemle yapılan Türkiye'de Erken Çocukluk Gelişim Ekolojileri (TEÇGE) araştırmasının verileri kullanılmıştır (N=1052). Sonuçlar, evdeki destekleyici okuma-yazma çevresinin, alıcı kelime bilgisi ve diğer temel dil becerileri ile anlamlı olarak ilişkili olduğunu göstermektedir. Annenin duyarlılığı ve sıcaklığı, evdeki okuma-yazma çevresi kadar çocukların sözel çalışan bellek gelişmesi ile yakından ilişkilidir. Erken çocukluktaki evdeki okuma-yazma çevresi, erken alıcı kelime bilgisi ve bilişsel beceriler kontrol edildiğinde bile dil becerileri (örn. alıcı kelime bilgisi) ve kelime okuma üzerinden dolaylı olarak okuduğunu anlama ile ilişkilidir. Fakat sözel çalışan bellek becerisi, evdeki okuma-yazma çevresi ve okuduğunu anlama arasındaki ilişkiye anlamlı olarak aracılık etmemiştir. Ayrıca, erken çocukluktaki evdeki okuma-yazma çevresi, okul yaşlarındaki okuduğunu anlama ile doğrudan ilişkilidir.