Eyüp Sabri Bey'in (Akgöl) Meşrutiyet ve Cumhuriyet dönemlerinde siyasi ve askeri faaliyetleri

Türk siyasi tarihinin en önemli olaylarından birisi olan İkinci Meşrutiyet'in ilan edilmesinde rol alan kişiler arasında Ohrili Eyüp Sabri Akgöl de yer almış ve "Hürriyet Kahramanı" olarak isimlendirilmiştir. Meşrutiyet sonrasında büyük bir şöhrete kavuşmuştur. İttihat ve Terakki Cemiyeti Merkez-i Umumi üyesi olarak Osmanlı Devleti'nin yönetiminde söz sahibi olmuştur. Ancak Eyüp Sabri Akgöl biraz kendi tercihi olarak biraz da Merkez-i Umumi'nin gizemli yapısından dolayı kendisi gibi "Hürriyet Kahramanı" olarak anılan Enver ve Ahmet Niyazi Beylerin gölgesinde kalmıştır. Ayrıca Eyüp Sabri Akgöl sadece Meşrutiyet döneminin etkili bir siması olmamıştır. 1897 Osmanlı-Yunan Savaşı'ndan başlamak üzere Türkiye Cumhuriyeti'nde tek partili yönetimin sonlandığı 1950 senesine kadar Türk tarihinin birçok önemli hadisesinde ön planda bir isim olarak yer almıştır. Fakat Türk siyasi tarihinde bu kadar aktif rol üstlenmesine rağmen bu güne kadar Eyüp Sabri Akgöl hakkında müstakil bir çalışma yapılmamış, hayatı ve siyasi faaliyetleri akademik çalışmaların ana konusu olmamıştır. Bu tez çalışmasında Eyüp Sabri Akgöl'ün askeri ve siyasi hayatı, yaşadığı dönemin olayları ışığında anlatılmaya çalışılmıştır. Onun okul ve askerlik hayatı, 23 Temmuz 1908 İhtilali'ndeki rolü, İttihat ve Terakki Cemiyeti Merkez-i Umumi üyeliği, Balkan Savaşları ile Birinci Dünya Savaşı'ndaki faaliyetleri Malta adasındaki esareti, Mütareke ve Milli Mücadele dönemindeki faaliyetleri, Ankara İstiklâl Mahkemesi yargılamaları ve Cumhuriyet Döneminde 1935-1950 yılları arasında yaptığı milletvekilliği görevi ile ilgili konuların üzerinde durulmuştur. Bu çalışma sayesinde Eyüp Sabri Akgöl'ün yaşamına paralel olarak vuku bulan hadiseler de irdelenerek, Yakın dönem Türk Siyasi tarihine farklı bir bakış açısı kazandırmak amaçlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Eyüp Sabri, Meşrutiyet, İttihat ve Terakki, Hürriyet.