II. Abdülhamid Dönemi eğitimdeki gelişmeler: Kastamonu örneği

II. Abdülhamid dönemi, eğitim-öğretim faaliyetlerinin hız kazandığı bir periyot oldu. Bu dönemde, devlet genelinde çeşitli kademelerde pek çok okul tesis edildi. Çalışmada, II. Abdülhamid döneminde ülke genelinde yapılan eğitim alanındaki çalışmalar, gelişmeler, eğitim-öğretim faaliyetleri ve açılan yeni kurumlar, Kastamonu Vilayeti özelinde ele alınmaya çalışıldı. Nitel araştırma yöntemlerinden olan tarama-derleme yönteminin kullanıldığı bu çalışmada Maârif Salnâmeleri temel kaynak olarak alındı. Ayrıca konuyla ilgili arşiv belgeleri ve Kastamonu Vilayet Salnâmelerinde bulunan veriler, içerik analiz yöntemi ile ele alındı. Özellikle içerik analizi yöntemi ile vilayet merkezi, sancak, kaza ve köylerde yer alan okullarda verilen dersler, eğitimci kadrosu, personel ve öğrenci sayısı, okula yapılan tayinler, görevli memurların rütbe ve maaşları gibi konularda veriler elde edilerek çalışmada yerini aldı. Yerel eğitim kurumlarının yanı sıra vilayette bulunan gayrimüslim mekteplerin durumu hakkında da bilgi verildi. Ayrıca kaynak incelemelerinde bunlara ek olarak vilayetteki kütüphaneler ve matbaanın durumu ile ilgili elde edilen bilgiler de çalışma da değerlendirildi. Sonuç olarak, II. Abdülhamid döneminde, Kastamonu Vilayetinde bir maârif idaresi oluşturularak eğitim faaliyetleri yapılandırıldı. Bu dönemde vilayette, ilköğretim kademesi olarak birçok ibtidâî mektep açıldığı, ortaöğretim kurumlarından olan rüşdiyelerin de vilayette tesis edildiği görülmüştür. Ortaöğretim kurumlarından bir diğeri olarak idâdîlere de vilayet özelinde önem verildiği, Kastamonu Vilayetinde bulunan idâdî mekteplerinin, ülke vilayetlerinde, birkaçı haricinde, bulunan idâdîlerine nazaran sayı itibariyle fazla olduğu belgelerden anlaşılmıştır. Bu dönemde vilayette, mesleki alanda eğitim veren bir Ziraât Mektebi ve Sanayi Mektebi kurulduğu da yapılan incelemede görülmüştür.