İki dünya savaşı arasında Türkiye'de siyasetin kutsallaşması

Seküler kavramların kutsallaşması, sekülerin ortaya çıkışıyla doğrudan irtibatlıdır. Moderniteyle beraber, "dinin kurumsal mevkii" yer değiştirir. "Siyasetin kutsallaşması" da "kutsalın modern bir tezahürü" olarak adlandırılabilir. Siyasetin kutsallaşmasını ancak siyaset, "kültürün ve devletin sekülerleşmesi sayesinde geleneksel dinlerden bağımsızlığını kazandığı zaman gerçekleşir"; sonrasında ise gene siyasetin kendisi, "tam bir din şekline bürünür." Temelde siyasetin iki türlü kutsallaşma şekli vardır. Demokratik veya otoriter rejimlerde, siyaset, "sivil din" olarak kutsallaşırken, totaliter rejimlerde, bir "siyasi din" şeklini alır. İki dünya savaşı arasında Türkiye'de siyasetin ve geleneksel din ile ilişkisinin anlaşılması noktasında "siyasetin kutsallaşması" önemli bir açıklayıcılık gücüne sahiptir. Kemalist elit tarafından resmi ideoloji defalarca bir din olarak tanımlanmış veya ona dinsel bir biçimde bağlanılmıştır. Üstelik bu, halka ve gelecek kuşaklara, geleneksel dinin boşalttığı alanı ikame edecek bir alternatif olarak sunulmuştur. Öyleyse denebilir ki, tarihsel derinliğiyle birlikte Kemalizm, siyasetin kutsallaşmasının Türkiye'ye özgü bir formudur. 1920'lerdeki, tarihsel dinle bir arada yaşamanın medenî yollarını bulmaya çalışan ama bunu gittikçe otoriterleşen bir rejim içerisinde deneyen bir sivil din iken, 1930'larda döneminin Avrupa rejimleri ile de uyum içerisinde, bir siyasal din olmaya gayret etmiştir. 1930'lar için 'yarım kalmış bir siyasal din denemesi' tabiri kullanılabilir. Devlet iktidarının topluma ulaşacağı yollar, son derece sınırlı olduğundan gelişmekte olan siyasal din büyük oranda söylem düzeyinde kalmıştır. II. Dünya Savaşı sonrasında ise, siyasetin kutsallaşması tekrar tartışmasız bir biçimde sivil din sınırlarına çekilecek ve bu haliyle kendisini uzun süre canlı tutmayı da başaracaktır. Bu tezde, iki savaş arası dönemde siyasetin kutsallaşmasının içerik analizi, bu sivil dinin temelindeki dört kutsal üzerinden yapılmaktadır: Medeniyet, Bilim, Milliyetçilik ve Gazi/Atatürk kültü.