İlkokul ve ortaokullarda görev yapan öğretmen ve yöneticilerin kadınların yöneticilik talepleri ile kadın yöneticilere ilişkin tutumların değerlendirilmesi

Bu araştırmanın amacı ilkokul ve ortaokullarda görev yapan öğretmen ve yöneticilerin görüşlerine göre kadınların yöneticilik talepleri ile kadın yöneticilere ilişkin tutum arasındaki ilişkiyi değerlendirmektir. Araştırma nicel araştırma yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu 2011-2012 eğitim öğretim yılında Amasya ili merkez ve ilçelerinde görev yapan 770 öğretmen, 32 okul müdürü ve 53 müdür yardımcısı olmak üzere toplam 855 eğitim çalışanı oluşturmaktadır. Araştırma verileri, katılımcılara "Kadın Öğretmenlerin Yöneticilik Talepleri Ölçeği" ile "Kadın Yöneticilere Karşı Tutum Ölçeği" uygulanarak toplanmıştır. İlköğretimde görev yapan öğretmen ve yöneticilere; kadın öğretmenlerin yöneticilik istekleri ve kadın yöneticilere yönelik tutumları ile ilgili ölçekler uygulanarak elde edilen veriler betimsel istatistikler (yüzde, frekans, aritmetik ortalama, standart sapma) kullanılarak incelenmiştir. Kadın öğretmenlerin yöneticilik talepleri ve kadın yöneticilere yönelik tutumlarının görev, cinsiyet, yaş, medeni durum, eğitim durumu, mesleki kıdem, yöneticilik sınavına girme durumları değişkenlerine göre farklılaşıp farklılaşmadığı bağımsız örneklemler t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve Kruskal Wallis H testi ile kontrol edilmiştir. Kadın öğretmenlerin yöneticilik talepleri ile kadın yöneticilere yönelik tutumları arasında ilişkinin belirlenmesi için ise, Kadın Öğretmenlerin Yöneticilik Talepleri Ölçeği'nin alt boyutları ile Kadın Yöneticilere Yönelik Tutum Ölçegi'nin alt boyutları arasında pearson momentler çarpımı korelasyon katsayısı hesaplanmıştır. Katılımcılar kadınların yöneticilik isteklerini etkileyen toplumsal kaynaklı engellere kısmen katıldıklarını belirtmişler ve en önemli engel olarak annelik ile yöneticilik arasında rol çatışması yaşanması üzerinde durmuşlardır. Kadın öğretmenlerin yöneticilik tercihini etkileyen yöneticiliği isteme nedenleri boyutuna da katılımcıların kısmen katıldığı; yöneticiliği istemelerinin en önemli nedeninin yönetici konumundaki kadınların, diğer kadınlar için iyi bir örnek oluşturmak olduğu anlaşılmıştır. Yöneticilik mesleğini sevip ilgi duymalarının ise en az etkili sebep olduğu belirtilmiştir. Özellikle de kadınların, kıdem olarak 11 yıl ve altında çalışan eğitim çalışanlarının yöneticiliği isteme boyutuna diğer çalışanlara göre daha fazla katıldıkları görülmüştür. Yöneticiliğin doğasından kaynaklanan engellere ise katılımcıların genel olarak katıldıkları; engeller içerisinde de en önemli etken olarak yöneticiliğin uzun süre çalışmayı gerektirmesi olarak belirtmişlerdir. Toplumsal yapı kaynaklı engellerden en önemlisi ise erkeklerin kadından emir almak istememeleridir. Katılımcıların kadın yöneticiye ilişkin tutumda özellikle kadınlara iş etiğini yerine getirdikleri hususunda olumlu tavra sahip oldukları belirlenmiştir. Katılımcılar iş etiği boyutunda özellikle kadın yöneticilerin düzenli oldukları üzerinde birleşirken, özel hayatlarından fedakârlık ederek işlerine asıldıkları konusuna katılmamaktadırlar. Ayrıca katılımcıların kadın yöneticilere ilişkin tutumun işe ilişkin rol davranışları boyutunda en çok kadın yöneticilerin karar alırken genel olarak duygusal davrandıklarına katıldıkları, kendi çıkarları yönünde politik davrandıkları görüşüne ise katılmadıkları saptanmıştır. Kadın yöneticilere ilişkin tutum cinsiyete göre değerlendirildiğinde; kadınların erkeklere göre daha olumlu tutuma sahip oldukları, ilişkisel rol davranışları boyutunda katılımcıların en çok kadın yöneticilerin genel olarak çalışanlarıyla nasıl konuşmaları gerektiğini iyi bildiklerini savundukları; duygusallıklarının profesyonelliklerini artırdığına ise katılmadıkları görülmüştür. Kadın yöneticiye ilişkin tutumla, kadınların yöneticilik taleplerinin tüm boyutları arasında anlamlı bir ilişki olduğu ortaya çıkmıştır. Araştırma sonuçlarına dayalı olarak; kadın yöneticiye ilişkin tutumun kadınların yöneticilik talebiyle yakından ilişkili olduğu ve kadının yöneticilikte kendine yer edinebilmesi için kadınların yöneticilik taleplerini etkileyen olumsuz durumların ortadan kaldırılması ve kadın yöneticiye ilişkin tutumun olumlulaştırılması gerektiği belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Kadın öğretmenlerin yöneticilik talepleri, kadın yöneticiye ilişkin tutum, kadın yönetici