Kapitalist üretim modeli bağlamında gözetim politikalarının ekonomi politik analizi

Kapitalizmin başlangıcı olan ilk fabrikalardan itibaren gözetleme-denetleme pratikleri maddi üretimin devamı için kapitalist üretim modeline dâhil olmuştur. Topraksızlaştırılmış eski köylü-yeni işçi topluluğunun emeklerini satmaya zorlanması ve ücretli emeğin ortaya çıkması, beraberinde birtakım denetim mekanizmalarını getirmiştir. Bu bağlamda gerek emek gücünün denetlenmesi gerekse mülkiyet rejiminin muhafaza edilmesi için içeride ve dışarıda birtakım gözetim uygulamalarına başvurulmuştur. Neoliberalizm sonrası değişen emek rejimi ve gelişen teknolojiler sayesinde fiziki sınırlardan özgürleşen gözetim teknolojileri gündelik hayat pratiklerinin hemen her noktasına nüfuz etmiştir. Bireyler, gruplar ve toplumlar; şirketler, patronlar ve devletler tarafından sürekli gözetim altında tutulmaktadır. Gözetimin; emek sürecinin denetlenmesi, toplumun denetlenmesi, içeride-dışarıda istihbarat toplanması, kişiselleştirilmiş reklamcılığa ve siyasal propaganda kampanyalarına veri sağlaması gibi işlevleri mevcuttur. Ana akım gözetim çalışmalarında genellikle konunun tek bir boyutu ele alınmakta, dolayısıyla gözetim olgusunun bağlam ilişkisi ve etkileşimleri görülmemektedir. Bu tezin kuramsal çerçevesi olan ekonomi politik perspektif, konunun bağlamından koparılmadan bütünsel olarak ele alınmasını sağlamaktadır. Bu çalışmada gözetim politikalarının kapitalist üretim modelinin varlığını sürdürmesinde ve yayılmasında oynadığı rol birçok düzeyde incelenecektir.