Lise öğrencilerinin STEM kariyer tercihlerinin cinsiyete göre araştırılması: Bir meta analiz çalışması

STEM alanında kadınların yetersiz temsil edildiği ve bu alanda cinsiyet farkının olduğu yıllardır karşılaşılan bir problemdir. Bu doğrultuda meta analiz yöntemiyle yapılan bu çalışmanın amacı, lise öğrencilerinin STEM kariyer tercihinde cinsiyet farkının olup olmadığını ortaya koymaktır. Bu amaçla lisede öğrenim gören öğrencilerin STEM kariyer tercihini cinsiyet değişkenine göre inceleyen, 2004-2021 yılları arasında nitel, nicel, Türkçe ve İngilizce hazırlanmış tez, makale ve rapor gibi çalışmalar araştırmaya dahil edilmiştir. Taramada anahtar kelime olarak "STEM, kariyer seçimi/tercihi, lise öğrencileri, cinsiyet, meta analiz" kavramlarını içeren Türkçe ve İngilizce çalışmalar; Web of Science, ERIC, YÖK Tez Merkezi, Google scholar, Proquest elektronik veri tabanlarında taranmıştır. Çalışmaların seçiminde bazı ölçütler belirlenmiştir. Bunlar; 2004 ile 2021 yılları arasında çalışmaların yapılmış olması, lise öğrencilerinin STEM kariyer tercihini içeren standart sapma ve ortalama değerlerinin bulunması gibi ölçütlerdir. Bunun sonucunda ilk taramada 305 çalışma tespit edilerek ve detaylı okunmuştur. Kriterleri karşılayanlara göre hazırlanan PRISMA yöntemiyle çalışmalar dışlanarak toplam 16 araştırma meta analize dahil edilmiştir. Elde edilen araştırmaların etki büyüklüğünün hesaplanmasında odds oranı kullanılmıştır. Heterojenliğini test etmek için Cochran Q istatiği testi ve I² değeri kullanılmıştır. Heterojen yapıdan dolayı rastgele etkiler modeli kullanılmıştır. Çalışmaların yayın yanlılığını incelemek amacıyla huni grafiği, Begg ve Mazumdar korelasyon testi, Egger regresyon testi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda cinsiyet değişkeninin STEM kariyer tercihinde istatistiksel olarak anlamlı olduğu ve STEM alanlarında kariyer tercihi eden erkek öğrencilerin kız öğrencilerden daha fazla olduğu sonucuna varılmıştır.