Maarif Salnâmelerine göre 20.yüzyılın başlarında Halep'te eğitim ve eğitim kurumları

Eğitim, kültürlerin ve uygarlıkların kendilerine özgü yeteneklerini ortaya koyan önemli bir alandır. Karmaşık bir konu olmasına rağmen toplumların özenle üzerinde çalışılmalarının sebebi eğitimin etkisinin bilincinde olmaları ya da bilincine varmak zorunda kalmalarıdır. Bu nedenle eskiyen ve toplumun ihtiyaçlarına cevap veremeyecek duruma gelen her müessese gibi eğitim alanında da değişiklikler yapılmış ya da tamamen yerine yenileri getirilmeye çalışılmıştır. Osmanlı Devleti'nde de belirli bir süreçten sonra fonksiyonlarını yitiren eğitim kurumlarında yenileşme çalışmalarına başlanmıştır. Bu yenileşme çabalarının ancak Tanzimat Dönemi'nden sonra hız kazandığı görülür. II. Abdülhamid Dönemi'nde modernleşme girişimlerinin yoğunluk kazandığı ve bu uygulamaların eğitim alanında da gerçekleştirilmeye çalışıldığı söylenebilir. Her gerçekleşen girişimin başarıyla sonuçlandığı söylenemese de eğitim alanında bazı değişikliklere, gelişmelere sebep olduğu görülmektedir. Bu çalışmada Osmanlı Devleti'ne bağlı bir vilayet konumunda bulunan Halep'in 20. yüzyıl başlarındaki eğitim faaliyetleri ve eğitim kurumları, maarif salnâmeleri kayıtları yardımıyla çeşitli yönleriyle incelenmiştir. Bu çalışma iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde konuya açıklık getirmek amacıyla genel bilgiler verilmiştir. Bölüm içerisinde Osmanlı Devleti eğitim sisteminde yaşanan değişim, gelişim süreci, bu süreçte yaşanan gelişmeler ve 20. yüzyıl başlarındaki ilköğretim, ortaöğretim ve yükseköğretimin genel durumu izah edilmiştir. İkinci bölümde ise Halep Vilayeti'nde 20. yüzyıl başlarındaki eğitim ve eğitim kurumlarının durumu 1898-1903 tarihlerine ait maarif salnâmalerinden elde edilen tablolar, şekiller ve grafikler yardımıyla analiz edilmeye çalışılmıştır. Çalışmanın amacı maarif salnâmeleri ışığında 20. yüzyıl başlarında Halep Vilayeti eğitim ve eğitim kurumları hakkında bilgi vermektir. Çalışma Halep Vilayeti'ne bağlı Maraş, Urfa ve Halep sancaklarını ve yirmi kazayı kapsamaktadır. Ele alınan bölgelerin eğitim ve eğitim kurumlarının niteliği ve niceliğiyle ilgili teferruatlı bilgiler üretilmeye çalışılmıştır.