Mali baskınlık ve mali baskınlıkta demografik unsurların etkileşim analizi: BRICT ülkeleri

Devletin en temel görevi toplumdaki bireylerin kamusal ihtiyaçlarını karşılamaktır. Devlet toplumun ihtiyaçlarını karşılarken ilk olarak bireylerin ihtiyaçlarını belirleyip planlamalar yaparak elindeki kaynakları etkin ve verimli bir şekilde kullanıp bir takım harcamalar yapmaktadır. Bu harcamaları yaparken sadece bireylerin kişisel ihtiyaçlarını karşılamakla kalmayıp toplumun bütünsel olarak kalkınmasını, toplumsal refah seviyesini yükseltmeyi ve ekonomik gelişimini sağlamayı hedeflemektedir. Devlet ekonomik görevlerini yerine getirirken sağlık, savunma, eğitim, sosyal güvenlik gibi kalemlere kaynaklarını ayırmaktadır. Kamu harcamalarında GSYİH'daki artıştan daha fazla oranlarda artış olması mali baskınlığa sebep olmaktadır. Mali baskınlık kavramı bir ülkenin ekonomik performansının önemli göstergelerinden biri olması nedeniyle önem arz etmektedir. Çalışmada nüfus, coğrafi alan, piyasa büyüklüğü ve ekonomik büyüme hızları açısından benzer niteliklere sahip BRICT ülkelerinde cari açık, dış borç stoku, GSYİH'daki büyüme oranı, devlet tarafından yapılan eğitim harcamaları, askeri harcamalar ve sağlık harcamalarının Panel VAR analizi ile mali baskınlık üzerindeki etkileri ortaya konulmaya çalışılmıştır. 2000-2017 dönemine ait Dünya Bankası Ekonomik Göstergeler Veritabanından alınan yıllık verilerle yapılan Dumitrescu Hurlin panel nedensellik testi sonucunda %10 anlam düzeyinde sağlık harcamalarının GSYİH'ya oranından devletin yaptığı eğitim harcamalarının GSYİH'ya; sağlık harcamalarının GSYİH'ya oranından askeri harcamaların GSYİH'ya oranına doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisinin olduğu saptanmıştır. Bununla birlikte mali baskınlıkta yaşanılan bir değişimi açıklamada kendisi dışında en fazla etkiyi gösteren kısa ve uzun dönemde askeri harcamaların GSYİH'ya oranı olduğu tespit edilmiştir. Askeri harcamaları sırasıyla dış borçlar, GSYİH büyüme oranı, devlet tarafından yapılan eğitim harcamaları ve sağlık harcamaları takip etmektedir.