Milli Mücadele'de Bolu örneğinden sosyal bilgiler derslerinde yerel tarihin yeri ve önemi

Yerel tarih öğretimi, Türkiye'de özellikle son yıllarda önemi anlaşılan ve öğretim programlarında uygulanması istenen bir konu olmuştur. Yerel tarih öğretimi, genel tarih öğretimine giden yolda önemli bir yapı taşıdır. Bireylerin milletleri oluşturduğu gibi, yerel tarih de genel tarihi oluşturmaktadır. Ülkemizde son yıllarda üzerinde sıkça durulan yerel tarih öğretimi, hem öğrencilerin derse olan ilgisini artırmak için hem de edindikleri bilgilerin öğrencilerin hafızalarında kalıcı olabilmesi için kullanılan etkili bir öğretim yöntemidir. Bireylerin yakın çevrelerinin tarihlerinden başlayarak çıkılan tarih yolculuğunda, onların bakış açıları genişledikçe dünyaya farklı bir pencereden bakmaya başlayacaklar ve tarih serüveninde var oldukları yerin farkına varacaklardır. Bu sayede öğrenciler her gün çevrelerinde gördükleri ancak dikkat etmedikleri birçok detayı fark edebileceklerdir. Bu çalışmada, Bolu ilinde sosyo-ekonomik durumu farklı okullardan seçilen 100 öğrenci ve görev yapan 20 sosyal bilgiler öğretmeni yer almaktadır. Gönüllülük esasına dayalı olarak yapılan araştırmada, öğretmen ve öğrencilere açık uçlu sorular yöneltilmiş ve elde edilen veriler incelenip analiz edilmiştir. Bu araştırmada Bolu ilinin yerel tarihi ele alınmış, araştırma yöntemi olarak nitel araştırma yöntemi ve durum çalışması yöntemi kullanılmıştır. Yerel tarih öğretiminde, Bolu ilinde yerel tarih çalışmaları kapsamında henüz yeterli çalışma olmaması ve ilin zengin tarihi geçmişinden yola çıkılarak böyle bir çalışma yapılmıştır. Bu çalışmada Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin yerel tarih öğretimini kullanma durumları ve yerel tarih öğretiminin kullanılmasında karşılaşılan problemleri incelemek amacıyla yapılmıştır. Yapılan literatür taraması ile sosyal bilgiler dersi ve amaçları, tarih öğretimi, yerel tarih, yerel tarihin gelişimi, kaynakları, faydaları, okul dışı yerel tarih öğretimi, yerel tarih öğretiminde fotoğraf, resim vb. kaynakların kullanımı, yerel tarih öğretiminde uyulması gereken ilkeler belirtilmiş ve yerel tarihin önemli olup, Sosyal Bilgiler derslerinde uygulanması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre öğretmen ve öğrencilerin yerel öğeler hakkında yeterli bilgiye sahip olmadıkları anlaşılmıştır. Öğrencilerin, Bolu yerel tarihi ile ilgili bilgilerinin yakın çevrelerinde bulunan yer ve mekan isimlerinden hafızalarında yer ettiği araştırma sonuçlarından elde edilen veriler arasındadır. Öğretmenlerin yerel tarih öğretimi ve Bolu yerel tarihi ile ilgili bilgilerinin sınırlı olması, ders içerisinde yerel öğelerin kullanımını da kısıtlamıştır. Ancak öğrencilerin yakın çevrelerini ve Bolu yerel tarihini merak ettiği, derslerde yerel öğelere yer vererek derse olan ilgilerinin artacağı tespit edilmiştir. Yapılan araştırmada öğretmenlerin yerel tarih öğretimi ile ilgili sahip oldukları bakış açılarının mekan odaklı olduğu anlaşılmıştır. Var olan bu mekan odaklı bakış açılarının kırılması ve etkili bir yerel tarih öğretimi yapılabilmesi için öğretmenlerin istekli olması gereklidir. Araştırma sonunda bununla ilgili olarak önerilere yer verilmiştir. Dünyada olduğu gibi son yıllarda ülkemizde de önem kazanan yerel tarih öğretimi ile sosyal bilgiler derslerinde öğrencilere farklı bakış açıları ve beceriler kazandırılmak amaçlanmaktadır. Yerel tarih öğretimi ile öğrenciler yerlerini daha kolay anlamlandırabilecek ve kendi penceresinden dünyaya daha farklı bakabilecektir.