Okullarda iş sağlığı ve güvenliği uygulamalarına yönelik okul yöneticileri ve öğretmenlerin görüşleri

Bu araştırmada, okullarda iş sağlığı ve güvenliği uygulamalarına yönelik okul yöneticilerinin ve öğretmenlerin görüşleri ortaya konularak, okullarda iş sağlığı ve güvenliği (İSG) uygulamaları performansının ölçülmesi amaçlanmıştır. Araştırma, nitel ve nicel araştırma yöntemlerinin birlikte kullanıldığı karma araştırma yönteminin keşfedici sıralı deseni ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nitel boyutuna amaçlı örnekleme yöntemlerinden maksimum çeşitlilik örneklemesi ile belirlenen 10 okul yöneticisi katılmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda İstanbul ilinde bulunan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı 50 ve üzeri çalışanı olan devlet ve özel ilkokul, ortaokul ve lisede görev yapan on okul yöneticisi ile görüşme yapılmıştır. Araştırmanın nitel verileri "betimsel analiz" tekniği, NVivo programı kullanılarak çözümlenmiştir. Araştırmanın nicel boyutuna ilişkin verilerin analizinde ise Milli Eğitim Bakanlığına bağlı devlet ve özel ilkokul, ortaokul ve lisede görev yapan öğretmen değerlendirmelerinin yüzde, standart sapma, aritmetik ortalama, ve frekans değerleri kullanılmıştır. Katılımcıların cinsiyet, öğrenim düzeyi, yaş, okul türü, iş sağlığı ve güvenliği eğitimi alıp almama durumlarına göre karşılaştırılmasında SPSS programı kullanılarak yüzde, frekans, t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) gibi anlam çıkartıcı istatistikler ile veriler çözümlenmiştir. Nitel araştırma sonucunda kadegori, tema ve alt temalar elde edilmiş ve yorumlanmıştır. Daha sonra "Okul İSG Performans Ölçeği" oluşturulmuştur. Araştırmanın nicel boyutunda, araştırmanın amaçlarına yönelik, "Okul İSG Performans Ölçeği" yardımıyla elde edilen öğretmen görüşleri doğrultusunda, okul öğretmenlerinin okul İSG uygulamaları performansına ilişkin görüşlerinin demografik değişkenlere göre karşılaştırılması yapılmıştır. Cinsiyet, eğitim düzeyi, yaş, kıdem, okul türü, İSG eğitimi alıp almama durumlarına göre karşılaştırılmış, İSG eğitimi alıp almama ve okul türüne göre anlamlı farklılıklar elde edilmiştir. Okullarda uygulanan İSG uygulamaları performansına ilişkin "Yönetsel Önlem ve Tedbirler", "Eğitim Uygulamaları" ve "Toplam Puan" boyutlarında İSG eğitimi alıp almama ile ilgili öğretmenlerin katılma düzeyi istatistiksel olarak .95 güven aralığı içinde anlamlı farklılık göstermiştir. Okul öğretmenlerinin İSG eğitimi alanların "Yönetsel Önlem ve Tedbirler" boyutuna ilişkin kabul düzeyleri (x̄ =3,96) almayan öğretmenlere göre (x̄=3,75) ve "Eğitim Uygulamaları" boyutuna ilişkin kabul düzeyleri İSG eğitimi alan öğretmenler (x̄=3,76) almayan öğretmenlere göre (x̄=3,36) daha yüksek olduğu tespit edişmiştir. Okul öğretmenlerinin İSG eğitimi alanların "Toplam Puan" boyutuna ilişkin kabul düzeyleri (x̄=3,89) almayan öğretmenlere göre de (x̄=3,61) daha yüksek çıktığı tespit edilmiştir. Okullarda uygulanan İSG uygulamaları performansına ilişkin "Yönetsel Önlem ve Tedbirler" (F(497)= 3,313 p<.05), "Eğitim Uygulamaları" (F(497) = 3,794 p<.05), ve "Toplam Puan" (F(497)= 3,578 p<.05) boyutlarında okul türü ile ilgili öğretmenlerin katılma düzeyi istatistiksel olarak .95 güven aralığı içinde anlamlı farklılık göstermektedir. Gruplar arasında farklılıklar incelendiğinde; okul türü diğer liseler olan öğretmenlerin "Yönetsel Önlem ve Tedbirler" boyutuna ilişkin değerinin ( x̄ = 3,48), ilkokul ( x̄= 3.83), ortaokul ( x̄ =3.68) ve Anadolu lisesi ( x̄= 3.63) öğretmenlerine göre düşük olduğu görülmüştür. Gruplar arasında farklılıklar incelendiğinde; okul türü ilkokul olan öğretmenlerin "Eğitim Uygulamaları" boyutuna ilişkin değerlerinin ( x̄= 3,93), ortaokul ( x̄= 3,87) Anadolu lisesi (x̄= 3,81), diğer lise türleri (x̄= 3.63) öğretmenlerine göre yüksek olduğu görülmüştür. Araştırmanın nitel bulguları, nicel bulgulara ulaşmak için gerekli olan ölçme araçlarının elde edilmesine ışık tutmuştur. Özellikle okul yöneticilerinin İSG uygulamaları ile ilgili değerlendirmeleri ve bu değerlendirmelerden elde edilen kod ve temalar, ölçek oluşturulurken madde havuzunun elde edilmesinde yol gösterici olmuştur. Ayrıca ölçek uygulanıp nicel bulgular değerlendirilirken nitel bulgular bu değerlendirmeleri destekleyici katkı sağlamıştır.