Ortaöğretim görsel sanatlar dersinde değerler eğitimine ilişkin öğretmen tutumları: Bir karma yöntem araştırması

Bu araştırmada Sivas ilinde ortaöğretimde görev yapmakta olan Görsel Sanatlar Dersi Öğretmenlerinin Görsel Sanatlar Dersinde Değerler eğitimine ilişkin tutumları cinsiyet, medeni durum, kıdem, görev yaptıkları okul türü, öğretmenlerin değerler eğitimi ile ilgili kurs-seminerlere katılma durumları ve bu kurs-seminerlere gönüllü katılma durumları ve öğretmenlerin mezuniyetleri değişkenleri dâhilinde incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma esnasında Değerler Eğitimi Tutum Ölçeği ve Yarı Yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak öğretmenlerin görsel sanatlar dersinde değerler eğitimine ilişkin görüşlerini tespit etmek amaçlanmıştır. Araştırmanın ulaşılabilir evrenini Sivas il merkezi ve merkeze bağlı köylerindeki MEB'e bağlı ortaokul ve lisede görevli 100 görsel sanatlar öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmada karma yöntem deseni kullanılmıştır. Çalışmanın nicel kısmında veri toplama aracı olarak 5'li Likert tipi Değerler Eğitimi Tutum Ölçeği kullanılırken; nitel kısımda ise 13 sorudan oluşan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırma verilerinin analiz kısmında nicel ve nitel değerlendirme türlerinden yararlanılmıştır. 100 görsel sanatlar öğretmenine uygulanan anketin I. Bölümünde kişisel bilgi formu, II. Bölümünde 22 soruluk anket kısmı bulunmaktadır. Öğretmenlerin anket sorularına verdikleri cevaplar SPSS 26.0 programında hesaplanıp frekans ve yüzdelik değerleri oluşturulmuştur. Rastgele seçilen 20 görsel sanatlar öğretmenine uygulanan görüşme formları ise nitel değerlendirme türü olan betimsel analiz ile çözümlenmiştir. Öğretmenlerin değerler eğitimine yönelik tutumları üzerinde cinsiyet değişkeninin, medeni durum değişkeninin, okul türü değişkeninin, mezuniyet değişkeninin bir etkisi olmadığı ifade edilebilir. Öğretmenlerin değerler eğitimine yönelik tutumları üzerinde kıdem değişkeninin bir etkisi olduğu ifade edilebilir. Farkın hangi gruplar arasında kaynaklandığını belirlemeye yönelik yapılan Scheffe testi sonucunda;21 yıl ve üzeri öğretmenlerin puanlarının diğer kıdemdekilere göre daha düşük olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenlerin değerler eğitimine yönelik tutumları üzerinde öğretmenlerin değerler eğitimi faaliyetlerine gönüllü katılıp katılmama durum değişkeninin etkisi olduğu ve katılanların puanlarının katılmayanlara göre daha yüksek olduğu ifade edilebilir. Değerler eğitimi uygulamalarının görsel sanatlar dersinde duyuşsal açıdan desteklendiği ve branş bazında kalıcılığı ve etkinliği artırdığı; öğretmenlerin değer kazanımı noktasında belirli bir öncelik sıralamasının olmadığı; değerler eğitimi sürecinin okul-aile iş birliği içerisinde yönetildiği; değerler eğitiminin dersin işlenişine göre programa dahil edildiği; MEB'in görsel sanatlar programında değerler eğitimine yeteri kadar yer verildiği; kazanımların gözlem yoluyla ölçüldüğü ve değerler eğitiminin temel olarak ailede verilmesinin ve okulda da değerler eğitim sürecine ağırlık verilmesi gerektiği sonuçlarına ulaşılmıştır.