Palyatif bakım hastalarının bakıcılarında tükenmişlik düzeylerinin sosyal yaşamları üzerindeki etkisi

Giriş ve Amaç: Palyatif kanser hastası yaşamı tehdit eden, prognozu belli olmayan, ileri düzey ve ağrı başta olmak üzere daha birçok semptomu yoğun bir şekilde deneyimleyen, psikososyal, fiziksel, spiritüel alanlarda gereksinimi olan bir hasta popülasyonudur. Bireylerin yaşadığı bu problemler ve karşılanmayan gereksinimler, palyatif dönem kanser hastasının fonksiyonel durumu ve yaşam kalitesini olumsuz etkilemektedir. Çalışmamız palyatif bakım hastalarına primer olarak sürekli bakım hizmeti sunan hasta yakınları veya bakıcılarında tükenmişlik ve tükenmişliğin sosyal yaşamları üzerine etkisini belirlemek amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Materyal ve Metot: Çalışmanın evren ve örneklemini Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı ve Palyatif Bakım Merkezi'ne başvuran 200 kanserli hastanın yakını oluşturmuştur. Veriler, hasta yakınlarına yönelik "Sosyodemografik Veri Formu", "Maslach Tükenmişlik Ölçeği", "Cope Ölçeği" ve " SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği" ile toplanmıştır. Veriler SPSS programında tanımlayıcı istatistikler ile analiz edilmiştir. Alınan skorlar arasındaki ilişkiyi değerlendirmek için pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. Bulgular: Hasta yakınlarının %58'inin kadın, % 74,5'inin evli, %39,5'inin ilkokul mezunu, %65,5'inin çalışmayan, %70'inin sağlık güvencesi olduğu, %54,5'inin gelirinin giderine denk olduğu belirlenmiştir. Duyarsızlaşma (p<0,001) ve yaş (p=0,004) ile duygusal tükenme arasında pozitif yönlü ilişki, yaş ile kişisel başarı arasında (p=0,046) negatif yönlü ilişki belirlenmiştir. Araştırma sonuçları, palyatif bakım alan kanserli hastalara bakım veren aile üyelerinin algıladıkları bakım yükünün yüksek olduğu, hastaya bakım sunarken yaşamlarının olumsuz yönde etkilendiği, tükenmişliklerinin arttığı ve yaşam kalitelerinin de düşük düzeyde olduğunu göstermiştir. Sonuçlar: Çalışmamızın sonuçları birlikte değerlendirildiğinde; tükenmişlik ve sosyal destek arasında ilişki olduğu söylenebilir. Kültürel değerlerimize sahip çıkmamız sonucunda mental/ psikolojik sağlık sorunlarını en aza indirebileceğimiz ortaya çıkmaktadır. Kanserli hasta yakınlarının çevresinden aldığı sosyal destek sonucunda tükenmişlik düzeyinin azalacağı ve yaşam standartlarının düzeleceğini öngörmek mümkün olabilir.