Psikolojik ihtiyaçlar, problemli internet kullanımı ve kişisel erdemler arasındaki ilişki

Bu araştırmanın amacı, ortaöğretim öğrencilerinin psikolojik ihtiyaçları, problemli internet kullanım düzeyleri ve kişisel erdemleri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Bu çalışma betimsel nitelikte tarama modeline dayanan bir araştırmadır. Araştırmanın çalışma grubunu 2020-2021 yılları arasında Orta Karadeniz Bölgesinin orta ölçekli bir il merkezindeki farklı okul türlerinde öğrenim gören 9., 10., 11. ve 12. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Basit tesadüfi örnekleme yöntemi kullanılarak seçilen çalışmanın örneklemini 351 kadın ve 311 erkek olmak üzere 636 lise öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri Psikolojik İhtiyaçlar Ölçeği, Problemli İnternet Kullanımı Ölçeği-Ergen Formu, Kişisel Erdemler Ölçeği ve araştırmacı tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu ile toplanmıştır. Psikolojik İhtiyaçlar Ölçeği ve Kişisel Erdemler ölçeği üniversite öğrencilerine yönelik geliştirildiği için araştırmada ilk olarak çalışma kapsamındaki lise öğrencileri üzerinde uyarlama, geçerlik ve güvenilirlik çalışmaları yürütülmüştür. Araştırma bağlamında, psikolojik ihtiyaçlar, problemli internet kullanımı ve kişisel erdemler değişkenleri arasındaki ilişkileri belirleyebilmek için basit ve çoklu doğrusal regresyon analizi; belirtilen değişkenlerdeki değişimlerin cinsiyete göre farklılaşma durumunu analiz etmek için bağımsız (ilişkisiz) örneklemler t-testi, sınıf düzeyine göre farklılaşma durumunu analiz etmek için tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgular, ortaöğretim öğrencilerinin problemli internet kullanımını açıklamada sevgi/ait olma, özgürlük psikolojik ihtiyaç alt boyutlarının anlamlı birer yordayıcı olduğunu, diğer psikolojik ihtiyaç alt boyutlarının (güç ve eğlence) anlamlı olmadığını göstermiştir. Ayrıca araştırma, ortaöğretim öğrencilerinin problemli internet kullanımını açıklamada sorumluluk kişisel erdemler alt boyunun anlamlı bir yordayıcı olduğu, buna karşın amaçlılık ve değerlilik kişisel erdemler alt boyutlarının anlamlı birer yordayıcı olmadıkları sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma neticesinde, kişisel erdemlerin psikolojik ihtiyaçları açıklamada önemli bir yordayıcı olduğu görülmüştür. Araştırma bulguları problemli internet kullanım durumlarının erkekler lehine farklılaştığını, psikolojik ihtiyaçların ve kişisel erdemlerin cinsiyete göre farklılaşmadığını göstermiştir. Son olarak araştırmada, problemli internet kullanımı ve psikolojik ihtiyaçların sınıf seviyelerine göre farklılık göstermezken kişisel erdemlerin 10. ve 12. sınıfta okuyan öğrenciler lehine anlamlı biçimde farklılaştığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma sonucunda ortaya çıkan bulgular, ilgili alan yazın temelinde tartışılmış, araştırmaya ve uygulamaya dönük öneriler sunulmuştur.