Radyoterapi uygulanmış ratlarda amifostin, melatonin ve N-asetilsistein'in uterus üzerindeki koruyucu etkilerinin karşılaştırılması

Gerek radyoterapi uygulamalarının temelini oluşturması bakımından gerekse radyasyona kazara maruz kalma durumunda iyonize radyasyonun hücre üzeride DNA ve doku yaralanmasına neden olmaktadır. Kanser tedavisinde radyoterapi amaçlı kullanılan gama radyasyonu, tümör dışı alanda normal doku yaralanması olarak adlandırılan hasarlar oluşturmaktadır. Akut ve kronik yönde çeşitli semptomlarla kendini gösteren bu durum için çeşitli radyoprotektif ajanlar geliştirilmiştir. Pelvik bölge gama ışıması uygulamalarında uterus üzerinde mikroskobik düzeyde gerçekleştirilmiş çalışma ve araştırmalar kısıtlıdır. Çalışmada 56 adet Sprague Dawley cinsi yetişkin dişi rat kullanılmıştır. Ratlar her grupta 7 hayvan olacak şekilde 8 gruba ayrıldı. Kontrol, amifostin, N-asetilsistein ve melatonin dışında kalan 4 denek grubuna (Radyoterapi, Radyoterapi + Amifostin, Rayoterapi + N-asetilsistein, Radyoterapi + Melatonin) abdomino-pelvik bölgeye tek fraksiyonluk 10 Gray (Gy) gama radyasyonu ışıması yapıldı. Tedavi gruplarına ışımadan 15 dk önce ilgili ajanlar i.p. şekilde enjekte edildi. Işımadan 48 saat sonra deney bitiminde tüm gruplardan alınan uterus dokuları rutin parafin takibine alındı. Elde edilen parafin kesitlere H&E, PAS, Masson trikrom ve TUNEL Assay protokolleri uygulanarak ışık mikroskobunda değerlendirme ve sayım işlemleri gerçekleştirildi. Çalışma sonucu 10 Gy tek fraksiyonluk ışıma yapılan deney hayvanlarında uterus üzerinde akut birçok dejeneratif değişiklik ve apoptotik indekste artış izlenmişken ışımadan 15 dk önce amifostin, melatonin ve N-asetilsistein uygulanan gruplarda iyonize radyasyondan çeşitli oranlarda korunmuşluk tespit edilmiştir. Çalışmamız kanser tedavisi gören kadınlarda pelvik bölge ışımalarında uterusun korunmasına yönelik deney hayvanı modeli niteliğindedir. Çalışmamız sonucunda pelvik bölge ışımasının uterus üzerinde akut evrede morfolojik hasara ve yoğun DNA fragmantasyonuna neden olabileceğini ayrıca amifostin ve N-asetilsistein ajanlarının bu etkiyi indirgemede kullanılabilirliğinin mümkün olduğunu ancak en ideal protektif profilin melatoninle sağlanabildiği sonucuna varıldı.