Romatoid artrit tanılı anti TNFve dmard kullanan hastalarda, subklinik aterosklerozun ultrasonografi ile değerlendirilmesi ve hastalık aktivitelerinin karşılaştırılması

Romatoid artrit (RA) en sık görülen kronik otoimmün inflamatuar artrittir. RA, genel popülasyona göre artmış mortalite ile ilişkilidir. RA'da mortalitenin önde gelen nedeni kardiyovasküler hastalıklardır. RA hastalarında bu artmış kardiyovasküler riskin ateroskleroza neden olan geleneksel risk faktörlerinden bağımsız olduğu saptanmıştır. İnflamasyon artışı RA'da erken ateroskleroz ile ilişkisi en güçlü olan faktördür. Karotis arterlerde ateroskleroz artışı koronerler de dahil birçok vasküler yatak ile koreledir. Bu yüzden artmış karotis intima-media kalınlığı (KİMK) akut koroner sendromları da içeren kardiyovasküler riski göstermede önemli bir belirteçtir. Biz, bu bilgiler ışığında RA hastalarında karotis ultrasonografisi ile KİMK ölçümü yaparak subklinik aterosklerozu saptamayı ve KİMK ile hastalık aktivitesi ilişkisini belirlemeyi amaçladık. Çalışmamıza Ekim 2018 ve Ekim 2019 tarihleri arasında Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı polikliniğine başvuran hastalardan çalışmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan 60 RA tanılı hasta ile sağlıklı gönüllülerden oluşan 30 katılımcı alındı. Hasta grubunda hastalık aktivitesi Hastalık Aktivite Skoru-28 (DAS-28) ile fonksiyonel durum ise Sağlık Değerlendirme Anketi ile (HAQ) değerlendirildi. DAS-28 değerleri 3.2 üzeri olanlar aktif hastalık grubuna, 3.2 ve altında olanlar ise inaktif hastalık grubuna dahil edildiler. Çalışmaya katılan tüm katılımcıların karotis arter ultrasonografisi ile KİMK'ları aynı radyolog tarafından ölçüldü. Literatürde KİMK artışı ile açığa çıkan subklinik aterosklerozun varlığını RA hastalarında tanımlayan çalışmalar mevcuttur. Bazı çalışmalarda ise, RA hastalarında kontrol deneklerine göre KİMK'da istatiksel olarak anlamlı farklılık olmadığı gösterilmiştir. Çalışmamızda, KİMK'nı potansiyel olarak etkileyen klasik kardiyovasküler hastalık risk faktörlerinden yaş, trigliserit (TG) düzeyi ve aterosklerotik plak varlığı ile RA'lı hastaların KİMK'ları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmıştır (p değerleri sırasıyla 0.001, 0.014). Ancak hastalık aktivitesini gösteren sedimentasyon (ESR), C-reaktif protein (CRP), Romatoid Faktör, Anti siklik sitrüllenmiş peptid düzeyleri ve HAQ skoru ile KİMK arasında istatiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. RA'lı hastalarda altta yatan hastalık sürecinin tedavisi, dolayısıyla aterosklerozun önlenmesi akut komplikasyonları eşzamanlı olarak önlemede büyük bir fırsat sunmaktadır. Gelecekteki büyük randomize kontrollü çalışmalarla aterosklerozda RA'ya bağlı mekanizmalara dair bilgiler elde edilmesi RA'nın kardiyovasküler komplikasyonunun önlenmesinde büyük öneme sahip olacaktır. Anahtar kelimeler: Romatoid artrit, karotis intima media kalınlığı, ateroskleroz