Sınıf öğretmeni adaylarının matematik okuryazarlığı ve farkındalıklarının geliştirilmesine yönelik etkinlik temelli bir uygulama

Araştırmanın amacı, sınıf öğretmeni adaylarının matematik okuryazarlıklarının geliştirilmesine yönelik öğretim etkinliklerinin planlanması, uygulanması ve öğretmen adaylarının matematik okuryazarlığına yönelik bir matematik etkinliği geliştirmesine ilişkin yansıtıcı görüşlerinin değerlendirilmesidir. Bu doğrultuda araştırmanın modeli, karma yöntem araştırma desenlerinden iç içe karma desen olarak belirlenmiştir. Araştırma, bir devlet üniversitesinin sınıf öğretmenliği programının üçüncü sınıfında öğrenim gören 73 öğretmen adayı ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak, "Matematik Okuryazarlığı Başarı Testi", "Matematik Okuryazarlığı Farkındalık Testi", "Yansıtıcı Görüş Belirleme Formu", "Matematik Okuryazarlığının Geliştirilmesine Yönelik Planlanan Öğretim Etkinlikleri" kullanılmıştır. Uygulama sürecinin ilk aşamasında öğretmen adaylarının matematik okuryazarlığı başarılarını ve farkındalıklarını belirlemek amacıyla "Matematik Okuryazarlığı Başarı Ön Testi" ve "Matematik Okuryazarlığı Farkındalık Ön Testi" uygulanmıştır. Ardından öğretmen adaylarına sekiz hafta boyunca matematik okuryazarlıklarının geliştirilmesine yönelik öğretim etkinlikleri uygulanmıştır. Uygulama sürecinin dördüncü haftasından itibaren, öğretmen adayları her hafta matematik okuryazarlığına yönelik etkinlikler tasarlamışlardır. Aynı zamanda hazırlanan matematik okuryazarlığı etkinliklerine yönelik öğretmen adaylarının yansıtıcı düşünme görüşleri her hafta etkinlik sonrasında alınmıştır. Uygulama süreci tamamlandıktan sonra öğretmen adaylarına, matematik okuryazarlığı başarı testi ve matematik okuryazarlığı farkındalık testi, son test olarak uygulanmıştır. Uygulanan öğretiminin sınıf öğretmeni adaylarının matematik okuryazarlığı başarılarına ve farkındalıklarına etkisini belirlemek için yapılan ön test ve son test sonuçlarının ortalama ve standart sapma değerleri hesaplanmıştır. Öğretmen adaylarının, son testin başarı ve farkındalık bölümünden elde ettiği ortalama puan, kendisinin ön testten elde ettiği ortalama puanla karşılaştırılmıştır. Bunun için her gruba ait başarı testinin ön ve son test puanlarının anlamlı olup olmadığını belirlemek için bağımlı gruplar t testi uygulanmıştır. Öğretmen adaylarının bir matematik etkinliği tasarlama sürecinde edindikleri deneyimlere ilişkin yansıtıcı görüşlerinin analizinde, betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre, matematik okuryazarlığının geliştirilmesine yönelik tasarlanan öğretim etkinliklerinin, sınıf öğretmeni adaylarının matematik okuryazarlık düzeylerini ve farkındalıklarını geliştirdiği belirlenmiştir. Tasarlanan öğretim etkinliğinin temelini oluşturan kubaşık öğrenme, matematik okuryazarlığına yönelik problem çözme ve sınıf öğretmeni adaylarının matematik okuryazarlığına yönelik etkinlik oluşturması, öğretmen adaylarının matematik okuryazarlığı başarılarını ve farkındalıklarını olumlu yönde etkilediği belirlenmiştir. Sınıf öğretmeni adaylarının matematik okuryazarlığına yönelik matematik etkinliği geliştirmesine ilişkin yansıtıcı görüşleri, Artz ve Armour Thomas'ın (1999) yansıtıcı düşünce modeline göre etkinlik öncesi yansımalar, etkinlik süreci ve etkinlik sonrası yansımalar (öz-değerlendirme) olmak üzere üç tema altında ele alınmıştır. Öğretmen adayları etkinlik öncesinde matematik okuryazarlığı bağlamında, ilkokul matematik dersi öğretim programında yer alan kazanımlardan yola çıkarak etkinliğin amacını belirlediklerini ifade etmişlerdir. Etkinlik sürecinde öğretmen adaylarının, çağdaş ve öğrenci merkezli anlayışla etkinlik tasarladıkları belirlenmiştir. Etkinlik sonrası yansımalar temasında ise öğretmen adayları etkinliği tasarlama sürecinin ilk haftalarında zorluk yaşadıklarını ifade etmişlerdir. Bu durumu ise deneyim eksikliği ile açıklamışlardır. Ancak süreç içerisinde deneyim kazandıkça materyal hazırlama, etkinlik tasarlama, etkinlik planı oluşturma ve matematik öğretimi konusunda yetkin konuma geldiklerini belirtmişlerdir. Öğretmen adaylarının görüşlerinde dikkat çeken bir diğer sonuç ise matematik okuryazarlığına yönelik problem bulmada zorluk yaşamalarıdır. Matematik okuryazarlığı problemlerinin ders ve etkinlik kitaplarında yer almadığını, sadece MEB tarafından yayımlanan ulusal raporlarda, matematik okuryazarlığı problemleri bulduklarını vurgulamışlardır.