Sınıf öğretmenlerinin duygusal zekâ ve tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu çalışmada İlkokul sınıf öğretmelerinin duygusal zekâları ve tükenmişlikleri arasındaki ilişki, çeşitli demografik özellikler kullanılarak incelenmesi amaçlanmaktadır. Çalışmada veri toplama araçları olarak sınıf öğretmenlerinin duygusal zekâlarını tespit etmek amacıyla Bar-On Duygusal Zekâ Ölçeği, tükenmişlik durumlarını tespit etmek amacıyla Maslach Tükenmişlik Ölçeği ve öğretmenlerin demografik özelliklerini (yaş, cinsiyet, medeni durum, vb.) tespit etmek amacıyla Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Araştırma tarama (survey) modellerinden ilişkisel tarama modeline uygun nicel bir çalışmadır. 2015-2016 eğitim-öğretim yıllarında Türkiye'nin yedi bölgesinden yedi farklı il tesadüfi (random) seçilerek her ilden yaklaşık 100 sınıf öğretmeni, toplamda ise 700 sınıf öğretmeni temel alınarak araştırmacı tarafından anketlerin uygulanması sağlanmıştır. Anketlerden 690 tanesi değerlendirilmeye alınmıştır. Araştırmanın uygulandığı iller; Marmara Bölgesi'nden Sakarya ili, Ege Bölgesi'nden Denizli ili, Akdeniz Bölgesi'nden Antalya ili, İç Anadolu Bölgesi'nden Ankara ili, Karadeniz Bölgesi'nden Rize ili, Güney Doğu Anadolu Bölgesi'nden Mardin ili ve Doğu Anadolu Bölgesi'nden Van ilidir. Araştırmada nicel verilerin analizinde SPSS 21 paket programı kullanılmıştır. Araştırmanın alt problemlerini yanıtlayarak ana probleme cevap bulmak amacıyla; aritmetik ortalama, standart sapma, regresyon, basit korelasyon, t-testi, varyans analizi (ANOVA) gibi istatistiki testler yapılmış ve değişkenlere ait anlamlı farklılıkların hangi alt kategoriler arasından kaynaklandığını bulmak için Tukey testine başvurulmuştur. Araştırmanın sonuçlarına göre; araştırmanın bağımsız değişkeni olan duygusal zekânın; stres yönetimi, kişilerarası ilişkiler ve kişisel farkındalık alt boyutlarının, araştırmanın bağımlı değişkeni olan tükenmişliğin; duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve kişisel başarı(-sızlık) alt boyutları üzerinde anlamlı yordayıcı olduğu bulunmuştur. Ayrıca sınıf öğretmenlerinin tükenmişlikleri üzerinde yaş, medeni durum, çocuk sayısı, görev yapılan yer (il/merkez, ilçe, köy), idarecilik deneyimi değişkenlerinin anlamlı farklılık oluşturduğu saptanmıştır. Sınıf öğretmenlerinin duygusal zekaları üzerinde ise yaş, çocuk sayısı, görev yapılan yer değişkenlerinin anlamlı farklılık oluşturduğu tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda, öğretmenlerin demografik özelliklerine göre çeşitli öneriler getirilmiştir.