Sınıf öğretmenlerinin öğretmen özerkliği davranışları akademik iyimserlik düzeyleri ve öğretmen liderliği algıları arasındaki ilişki

Bu araştırmada sınıf öğretmenlerinin; öğretmen özerkliği davranışları, akademik iyimserlik düzeyleri ve öğretmen liderliği rollerine yönelik algıları arasındaki ilişkilerin düzeylerini belirlemek amaçlanmıştır. Araştırmanın alt amaçlarında ise sınıf öğretmenlerinin; öğretmen özerkliği davranışlarında, akademik iyimserlik düzeylerinde ve öğretmen liderliği rollerine yönelik algılarında "cinsiyet, yaş, kurumdaki hizmet süresi, toplam hizmet süresi, okuldaki öğretmen ve öğrenci sayısı" değişkenlerinin etkisi incelenmiştir. Araştırma, nicel araştırma yönteminin ilişkisel tarama deseniyle yürütülmüştür. Araştırmanın evrenini, 2017-2018 eğitim öğretim yılında Tokat ili sınırları içerisindeki ilkokullarda görev yapan 1535 sınıf öğretmeni; örneklemini ise bu evren içerisinden oransız kümelere ayırma yoluyla örneklem seçim yöntemi kullanılarak seçilen 518 sınıf öğretmeni oluşturmuştur. Veri toplama aracı olarak Çolak (2016) tarafından geliştirilen "Öğretmen Özerkliği Ölçeği", Çoban ve Demirtaş (2011) tarafından geliştirilen "Okul Akademik İyimserlik Ölçeği" ve Beycioğlu (2009) tarafından geliştirilen "Öğretmen Liderliğine İlişkin Algı ve Beklenti Belirleme Ölçeği" kullanılmıştır. Toplanan veriler SPSS programında frekans, yüzde, aritmetik ortalama, standart sapma, t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve basit korelasyon (Pearson Correlation) katsayısı değerleri kullanılarak analiz edilmiştir. Kişisel bilgilerin betimlenmesinde frekans ve yüzdeden, guruplar arasındaki farkın incelenmesinde ise aritmetik ortalama ve standart sapma değerlerinden yararlanılmıştır. Sınıf öğretmenlerinin öğretmen özerkliği, akademik iyimserlik ve öğretmen liderliği düzeylerinin öğretmenlerin cinsiyetine göre farklılaşıp farklılaşmadığının belirlenmesi için t-testi; öğretmenlerin yaşına, kurumdaki hizmet süresine, toplam hizmet süresine, okuldaki öğretmen ve öğrenci sayısına göre farklılaşıp farklılaşmadığının belirlenmesi için de tek yönlü varyans analizi (ANOVA) uygulanmıştır. Anlamlı farklılığın gözlemlendiği durumlarda farkın hangi gruplar arasında olduğunu görmek için Scheffe testi yapılmıştır. Sınıf öğretmenlerinin öğretmen özerkliği, akademik iyimserlik ve öğretmen liderliği düzeyleri arasındaki ilişkileri belirlemek için de korelasyon (Pearson Correlation) katsayısı kullanılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre; sınıf öğretmenlerinin öğretmen özerkliği davranışlarının, akademik iyimserlik düzeylerinin ve öğretmen liderliği algılarının genel toplamları ve alt boyutları arasında düşük düzeyde, pozitif ve anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür. Sınıf öğretmenlerinin özerklik davranışları cinsiyet, yaş ve toplam hizmet süresi değişkenleri açısından özerkliğin boyutlarında veya toplamında anlamlı farklılık göstermiştir. Ancak kurumdaki hizmet süresi, okuldaki öğretmen sayısı ve öğrenci sayısı değişkenleri açısından özerkliğin boyutlarında ve toplamında anlamlı farklılık göstermemiştir. Sınıf öğretmenlerinin akademik iyimserlik düzeyleri cinsiyet değişkenine göre anlamlı farklılık göstermiştir. Ancak yaş, kurumdaki hizmet süresi, toplam hizmet süresi, okuldaki öğretmen ve öğrenci sayısı değişkenlerine göre akademik iyimserliğin toplamında ve boyutlarında anlamlı farklılık göstermemiştir. Sınıf öğretmenlerinin öğretmen liderliği algı düzeyleri cinsiyet değişkenine göre kurumsal gelişme alt boyutunda anlamlı farklılık göstermiştir. Ancak yaş, kurumdaki hizmet süresi, toplam hizmet süresi, okuldaki öğretmen ve öğrenci sayısı değişkenlerine göre öğretmen liderliği toplamında ve boyutlarında anlamlı farklılık göstermemiştir.