Solunum fonksiyonları ile klarnet çalma performansı arasındaki ilişkilerin incelenmesi

Araştırmalar, üflemeli çalgı çalmada solunum fonksiyonlarının çalmayanlara göre daha yüksek düzeyde olduğu yönünde sonuçlar ortaya koymaktadır. Üflemeli çalgıyı aktif üfleyenlerin; aktif üflemeyenlerden ve üflemeli çalgı çalmayanlardan daha yüksek solunum fonksiyonlarının olduğu ve bunun düzenli üfleyenlerde fiziksel bir avantaj yarattığı araştırmacılar tarafından ortaya konmuştur (Sagdeo ve Khuje, 2012). Üflemeli bir çalgı olan klarnetin de dahil edildiği bu tip çalışmalarda genellikle üflemeli çalgının solunum fonksiyonlarına etkilerine bakılırken, solunum fonksiyonları ile üflemeli çalgı çalma performansı arasındaki ilişkinin incelenmediği saptanmıştır. Buradan hareketle yapılan çalışmanın amacı; solunum fonksiyonları ile klarnet çalma performansı ilişkilerini araştırmaktır. Betimsel bir çalışma olan bu araştırmada, ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmada, 2015-2016 eğitim-öğretim yılı güz döneminde, 9. sınıfta öğrenim gören, İstanbul Avni Akyol Güzel Sanatlar Lisesi'nden 4, Edirne Güzel Sanatlar Lisesi'nden 2, İstanbul Özel Mimar Sinan Güzel Sanatlar Lisesi'nden 2 olmak üzere toplam 8 (1 kız, 7 erkek) klarnet öğrencisi üzerinde çalışılmıştır. Araştırmaya katılan 8 öğrenciye dönem başında kişisel bilgi formu, 4 bölümden oluşan klarnet performans testi ve solunum fonksiyon testi uygulanmıştır. Birinci ölçümler için dönem başında, 30-45 dakikalık klarnet çalışması öncesi ve sonrasında birer defa klarnet performans testi ve solunum fonksiyon testi uygulanmıştır. Dönem başından dönem sonuna kadar öğrencilerin klarnet derslerini düzenli takip ettikleri, klarnet dersi öğretmenlerinden alınan bilgiler yoluyla öğrenilmiş ve ardından ikinci ölçümler yapılmıştır. Söz konusu iki testin tekrar uygulanmasının ardından öğrencilere 30-45 dakikalık serbest klarnet çalışma süresi tanınmış ve iki test tekrar uygulanmıştır. Klarnet performansları profesyonel ses kayıt cihazı ile kaydedilmiş, solunum fonksiyon testleri ise profesyonel bir Spirometre cihazı ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında elde edilen veriler, sayısal değerlere dönüştürülmüş ve SPSS paket programı ile çözümlenmiştir. Verilerin aritmetik ortalamaları ve standart sapmaları verildikten sonra; dönem başında ve dönem sonunda yapılan ölçümlerden elde edilen veriler arasında anlamlı bir fark olup olmadığı Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi ile hesaplanmıştır. Solunum fonksiyonları ve klarnet performansları arasında anlamlı bir ilişki olup olmadığını belirlemek üzere Pearson korelasyon katsayıları hesaplanmıştır. Solunum fonksiyon test sonuçlarına göre dönem başı ve dönem sonu ölçümlerinde FVC, FEV, MVV parametrelerinde dönem sonu lehine gelişme olduğu ortaya çıkmış; performans test sonuçlarına göre ise Crescendo-Decrescendo performansı ve genel klarnet performansında dönem sonu lehine gelişme olduğu ortaya çıkmıştır. Solunum fonksiyonlarında hiçbir değişim olmaksızın, klarnet performanslarında bir değişimi gözlemlemek bizlere solunum fonksiyonlarının klarnet çalma performansı etkisi olmadığı sonucunu gösterebilirdi. Ancak FVC, FEV, MVV gibi parametrelerdeki gelişim ve değişimler bizlere bu parametrelerin klarnet çalmayla ilişkisinin olduğunu göstermektedir. Korelasyonlara bakıldığında ise PEF parametresinin klarnet performansıyla ilişkisi ortaya çıkmıştır. Elde edilen sonuçlar, solunum fonksiyonlarını etkileyen en önemli faktörlerden biri olan solunum kaslarında gelişme olduğunu, bu gelişim ve klarnet çalma performansı arasında pozitif yönde bir ilişkinin olduğunu ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Klarnet, Klarnet Eğitimi, Solunum Fonksiyonları