Sosyal kaygılı ergenlerin kişilerarası ilişki yapılarının okul bağlamında incelenmesi

Bu araştırmada sosyal kaygı açısından duyarlı dönem olarak kabul edilen ergenlik döneminde bireylerin kişiler arası ilişki yapılarının okul bağlamında incelenmesi amaçlanmıştır. Ergenlik dönemi (biyo-psiko-sosyal gelişim ve kimlik gelişimi) açısından bütüncül bir bakış açısı ile yürütülen bu araştırma sosyal kaygılı ergen bireylerin kendilerine, okuldaki önemli diğerlerine ve sosyal rollerine ilişkin bilişsel yapılandırma süreçleri hakkında bilgi sunmayı hedeflemektedir. Bu araştırmanın çalışma grubu, resmi ortaöğretim kurumlarında 11. ve 12. sınıfa devam eden öğrencilere (n=653) uygulanan Liebowitz Sosyal Kaygı Ölçeğinden alınan en yüksek (N=10) ve en düşük (N=10) puanlara göre oluşturulan iki gruba atanan katılımcılardan oluşmaktadır. Buna ek olarak düşük düzeyde sosyal kaygılı öğrencilere uygulanan Kısa Semptom Envanterinden elde edilen sonuçlarla iki grup arasında sağlıklı bir karşılaştırılma yapılması olanaklı hale getirilmiştir. Nicel çoklu vaka deseni olarak tasarlanan bu araştırmada, Repertuar Ağı Tekniğinden (Kelly, 1955; 1991) yararlanılarak çalışma grubundaki öğrencilerin kendilerine, okuldaki önemli diğerlerine ve okuldaki rollerine ve genel olarak okula ilişkin bilişsel yapılarına ilişkin nitel veriler elde edilmiş ve bu nitel veriler IDIOGRID analiz programı ile çözümlenmiş; buna bağlı olarak yüksek düzeyde sosyal kaygılı katılımcıların benlik saygısı, Benlik Karmaşıklığı ve benlik entegrasyonları açısından nasıl farklılaştığı düşük düzeyde sosyal kaygılı ergen olgularla karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgular, karşılaştırma grubunun aksine çalışma grubunun tamamının sağlıksız benlik entrgrasyonlarına (sosyal yabancılaşma) sahip olduğunu, ayrıca alanyazında yer alan çalışma bulgularının aksine sosyal kaygı ile benlik saygısı ve benlik karmaşıklığı arasında zorunlu bir ilişki olmayabileceğini göstermiştir. Yine bulgular, karşılaştırma çalışma grubunun aksine çalışma grubunun okulla ilişkili yaşantıları bağlamında olumsuz içerikli bilişsel temsillere sahip olduğuna ve olumlu benlik kabulüne sahip olmadıklarına işaret etmiştir. Anahtar Sözcükler: Sosyal Kaygı, Ergenlik Dönemi, Kişisel Yapılar Kuramı, Benlik Entegrasyonu