Suriye krizi örneğinde koruma sorumluluğu

Soğuk Savaş sonrasında, ağır insan hakları ihlallerinin yaşandığı durumlarda insani yardım amaçlı uluslararası müdahale önemli tartışmalara neden olmuştur. 1990'lı yıllarda uygulanan veya uygulanamayan insani müdahale örnekleri bu tartışmaları zirve noktasına taşımıştır. Bu tartışmaları sonlandırmayı hedefleyen koruma sorumluluğu raporu 2001 yılında yayınlanmıştır. Düşünsel köklerini Batılı müdahale anlayışında bulan koruma sorumluluğu 2006 yılında Güvenlik Konseyi'nin oy birliği ile aldığı karar ile norm haline gelmiştir. Koruma sorumluluğunun asıl hedefi klasik egemenlik anlayışı yerine "sorumlu egemenlik" anlayışını getirmek ve Konsey'in karar alamadığı durumlarda alternatif karar mekanizmaları yaratarak insan hakları ihlallerine etkili cevap vermektir. Bu doğrultuda ilk uygulaması ise 2011 yılında Libya'ya yönelik olmuştur. Doğru neden, meşru otorite, yüksek başarı beklentisi, son çare, orantılılık ve doğru niyet gibi temel ilkeleri olan koruma sorumluluğu aynı zamanda uluslararası topluma askeri müdahale seçeneğinden önce krizi barışçıl yollarla çözmek için önleme sorumluluğunu yüklemiştir. Bu doğrultuda çalışmanın sonuç bölümünde koruma sorumluluğunu harekete geçirecek şartların Suriye Krizi'nde oluştuğu, müdahale kararını etkileyen temel saikin devletlerin çıkarlarının olduğu ve sorunun normun hukuksal yönünün eksikliğinin değil uluslararası sisteme yön veren veto hakkına sahip devletlerin çıkarlarının ortak noktada buluşmamasının olduğu tespit edilmiştir. Anahtar kelimeler: Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Koruma Sorumluluğu, Uluslararası Müdahale, Egemenlik, Suriye Krizi