Honamlı Yörükleri'nde boğaz çalma pratiği

Yoğun olarak Anadolu'nun güney ve batısında yaşayan Yörükler, konar göçer hayat sürdüren ve hayvancılıkla geçimlerini sağlayan toplulukların genel adıdır. Günümüzde çoğu Yörük topluluğu yerleşik hayata geçmiş durumdadır, bu yüzden de göçebe hayata bağlı olarak gelişen kültürel üretim ve sosyal yapı değişmektedir. Bu değişim sürecinde, göçebe hayat ekseninde gelişmiş olan müzikal edimler de unutulmaya yüz tutmuştur. Bu müzikal edimlerden birisi olan boğaz çalma geleneği, Yörük topluluklara özgü bir vokal biçimidir. Boğaz çalma, el parmaklarının boğaz üzerinde bastırılmasıyla, ses telleriyle oluşturulan sesin değiştirilmesi şeklinde gerçekleştirilmektedir. Genellikle hayvanların otlatılması sırasında gerçekleştirilen bu eylem, pek çok Yörük topluluğunda ağırlıklı olarak kadınlar tarafından gerçekleştirilmektedir. Bu çalışmada, Yörük topluluklarından birisi olan Honamlı Yörükleri'nin Isparta'nın Gedikli Köyü'nde hayatını sürdüren bir grubu alan olarak seçilmiştir. Çalışmada, bu topluluktan elde edilen veriler doğrultusunda boğaz çalma eyleminin, topluluk tarafından ifade edilen biçimiyle dova ya da dova çalmanın müzikal ve teknik özelliklerinin yanı sıra Yörüklerde göçebe hayat ve sosyal yapıyla ilişkileri de incelenmektedir. Ayrıca seçilen alanın, araştırmacının aile bağlarının bulunduğu bir alan olması nedeniyle de araştırmacının alandaki ve çalışmadaki konumu, çalışmanın diğer bir boyutunu oluşturmaktadır. Çalışmanın amacı, boğaz çalma eyleminin sosyal ve müzikal yanlarını araştırırken araştırmacı ile alanı arasındaki etkileşimi ve bu etkileşimin çalışma üzerindeki etkilerini incelemektir.