Tokat il merkezinde 6-14 yaş aralığında engelli çocuğa sahip ailelerin yaşam kalitesinin değerlendirilmesi ve yaşam kalitesini etkileyen faktörlerin belirlenmesi

Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi (WHOQOL) grubu yaşam kalitesini; "kişinin hem içinde yaşadığı kültürel yapı ve değerler sistemi, hem de kendi amaçları, beklentileri ve standartları açısından, yaşamdaki durumu ile ilgili kişisel algısı‟ olarak tanımlamaktadır. (1) Aile düzeyinde sahip olunan yaşam kalitesi; aile üyelerinin ihtiyaçlarının karşılanması, bir aile olarak birlikte yaşama, aile bireyleri için anlam taşıyan hedeflere sahip olma ve bu hedeflere ulaşma olarak tanımlanır. (2) Engelli çocukların ailelerinin, yaşam kalitelerinin ayrıntılı değerlendirilmesi ile ortaya çıkacak psikolojik ve sosyal sorunların ele alınması, bu sorunlara yönelik etkin çözüm önerilerinin üretilmesine fayda sağlayacağıdır. Ayrıca engelli çocuğun rehabilitasyonunda anne-babaların çocukları ile daha etkin ilgilenecekleri düşünülmektedir. ( Çalışmamızda Tokat İl Merkez'indeki Özel Eğitim Kurumlarında eğitim alan 6-14 yaş aralığında 134 zihinsel, fiziksel, zihinsel-fiziksel engelli çocuğa sahip anne- babaların ve ilköğretim/ortaöğretim okullarında eğitim alan 6-14 yaş aralığında 136 sağlıklı çocuğa sahip anne-babaların yaşam kaliteleri ve etkileyen faktörler incelenmiştir. Yaşam kalitelerini değerlendirmek için WHOQOF-BREF TR ölçeği kullanılmıştır. Ailenin sosyo-demografik verileri için kişisel bilgiler formu oluşturulmuştur. Engelli çocuğa sahip anne-baba ve sağlıklı çocuğa sahip anne-baba'ların yaşam kalitesi ölçeğinden aldıkları ortalama puanlar incelendiğinde, engelli çocuğa sahip ailelerin yaşam kalitesi sağlıklı çocuğa sahip ailelerden daha düşük bulunmuştur. Engelli çocuğa sahip anneler ile babalar karşılaştırıldığında, annenin yaşam kalitesi babadan daha düşük bulunmuştur. Sağlık raporundaki engel derecesi, aylık gelir, babanın eğitim düzeyi, annenin çalışma durumu yaşam kalitesini etkileyen faktörler olduğu bulunmuştur. Çocuğun cinsiyeti, Engelin türü, ebeveyn yaşı, annenin eğitim düzeyi, babanın mesleği ve aile yapısının ailenin yaşam kalitesini etkilemediği saptanmıştır. Sonuç olarak engelli çocuğa sahip ailelerin yaşam kalitelerinin sağlıklı çocuğa sahip ailelerden daha düşük olması ve engelli çocuğa sahip anne ile baba arasında yaşam kalitesinde fark bulunması bu ailelere verilecek psiko-sosyal destek, rehberlik ve yaşam kalitelerinin yükseltilmesi için gerekli çalışmaların önemini göstermektedir. Anahtar kelimeler: Engelli Çocuk, Engelli Çocuk Anne-Babası, Yaşam Kalitesi