Toplumsal bir kurgu olarak babalık: Annelerin öz yaşam öykülerinde baba imgesi

Bu çalışmanın amacı, toplumsal babalık kurgusunun nasıl şekillendiğini ve bu süreçte annelerin öz yaşam öykülerinin ne derece etkili olduğunu tespit etmektir. Bu amaç doğrultusunda nitel bir çalışma yapılmış ve nitel araştırma yöntemlerinden yaşam öyküsü metodu kullanılmıştır. Çalışma, Batı Karadeniz Bölgesi'nde bir beldede yaşayan, 15 anne ile yapılmıştır. Çalışmanın verileri yarı yapılandırılmış görüşmelerle toplanmış, toplanan veriler söylem analizi yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Anneler, yaşam öykülerinde babayı, güven duyulan, koruyup kollayan, keyifli vakit geçirilen kişi olarak tanımlamışlardır. Annelerin çocukluk anlatılarında baba, kamusal alanla ilişkilendirilmiş, parka gidilen, oyunlar oynanan, eğlenceli vakit geçirilen kişi olarak ifade edilmiştir. Annelerin hayatında baba, hata yapmayan, yapsa bile maruz görülen yüce bir figür olarak yer almıştır. Anneler, yaşam öykülerinde aile içi rolleri keskin bir çizgi ile ayırmışlar, evi kendilerine ait bir egemenlik alanı olarak ifade etmişlerdir. Anneler, söylemlerinde kendilerini, evi çekip çeviren ve evin olmazsa olmazı olarak gördüklerini ifade etmişler, kendi öznelliklerini ev içerisinde kurmuşlardır. Annelerin, eşlerinden bir baba olarak beklentileri çocukları ile ilgilenmeleri ve kendilerine ev işlerinde yardımcı olmaları yönündedir. Babalığın zaman içerisinde geçirdiği değişim, anneler tarafından kendi babaları ve eşleri mukayese edilerek anlatılmıştır. Annelere göre, kendi babalarına kıyasla "çocukları ile daha fazla vakit geçiren" ve "ev işlerinde zaman zaman yardımcı olan eşleri", "yeni baba" yı temsil etmektedir. Geniş aileden çekirdek aileye geçişle birlikte ortaya çıkan bu "yeni baba" modeli anneler tarafından makbul baba olarak görülmektedir. Çalışma sonucunda, annelerin babayı dış dünya ile ilişkilendirdikleri, babayı öncelikli olarak para kazanan, evin dışındaki hayatı kontrol eden olarak tanımladıkları görülmüştür. Çalışmaya katılan annelerin babalık tanımları, orta sınıf çekirdek aile idealini yansıtmaktadır. Anneler, öznellik alanlarını ev ve ev işleri ile sınırlamaktadırlar. Anneler, çocukları ile daha fazla ilgilenen, zaman zaman kendilerine yardımcı olan "eşlerini" ideal "yeni baba" olarak tanımlarken, ev ve ev işlerini kadının sorumluluğunda görmekte ve cinsiyetçi aile düzeninin devamına katkıda bulunmaktadırlar. Anneler bu cinsiyetçi rol dağılımını olumsuz olarak görmemekte ve evi öznelliklerini inşa edebilecekleri birincil alan olarak kabul etmektedirler. Anahtar Kelimeler: Babalık, Annelik, Toplumsal Cinsiyet, Öznellik, Yaşam Öyküsü