Türkiye'deki Suriyeli çocukların okul kavramına yönelik metaforik algıları

Suriye'de 2011 yılının mart ayında başlayan iç savaş sebebiyle Türkiye'ye sığınan Suriyelilerin sayısı, göç idaresi ve UNICEF'in güncel verilerine bakıldığında, üç buçuk milyonu aşmış olup, bu sayının çok büyük bir kısmını çocuklar oluşturmaktadır. İç savaş sonucu Suriye'den Türkiye'ye gerçekleşen bu zorunlu göç, karakteri itibariyle çok önemli psikolojik ve sosyolojik süreçleri de beraberinde getirmiştir. Bu süreçlerden en çok etkilenenlerin başında ise Suriyeli çocuklar gelmektedir. Gerek eğitime ulaşmada, gerekse topluma uyum noktasında başta dil engeli olmak üzere çok büyük engellerle karşılaşan Suriyeli çocuklar, bu bağlamda önemli bir dezavantajlı grup haline gelmektedir. Bu konu kapsamında çalışma, Türkiye'ye göç etmek zorunda kalan Suriyeli lise öğrencilerinin zihinlerindeki okul kavramına metaforlar yoluyla bir projeksiyon tutma gayesi taşımaktadır. Bilgi sahibi olduğu iki farklı nesne arasında ortaklık kurarak yeni bir kavrayışı açığa çıkarmak, trajik bir göç deneyimine sahip olan Suriyeli çocukların zihinlerindeki okul kavramını zengin bir üslupla keşfetmeyi sağlayacaktır. Nitekim duygu, düşünce ve fikirleri sembollerle anlatmanın, dil sorunu yaşayan ve uzun cümleler kurmaktan kaçınan bir grup için daha kolay ve yaratıcı bir yol olduğu ortadadır. Bu bağlamda bu çalışmada, Yeryüzü Çocukları Derneği bünyesinde akademik ve psiko-sosyal destek gören, 5'i kız 5'i erkek olmak üzere toplam 10 lise öğrencisinin, metaforlar yoluyla okul algılarının ölçüldüğü bir olgubilim araştırması gerçekleştirilmiştir. Okula yönelik metafor geliştirmesi istenen çocuklardan öncelikle, "Okul …….. gibidir, çünkü ……." İfadesindeki boşlukları doldurmaları, daha sonra ise yarı yapılandırılmış derinlemesine mülakatlar yoluyla yöneltilen soruları cevaplandırmaları istenmiştir. Çocukların geliştirdikleri metaforlar, mülakatlardan elde edilen veriler ışığında detaylı şekilde analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda genel olarak olumlu metaforlar geliştiren çocuklar, okumaya, okula gitmeye ve eğitim almaya son derece istekli olduklarını ve meslek edinme noktasında hedeflere sahip olduklarını belirtmişlerdir. Bu bağlamda okula yönelik olumlu metaforlar kullanan çocuklar, gündelik hayatlarında da plansız şekilde metaforlardan faydalanarak diyalog geliştirdiklerini bu araştırma ile fark etmiş ve bu yolla zihinlerinde yeni bir pencere açıldığını ifade etmişlerdir. Aynı zamanda bir sivil toplum kuruluşu tarafından eğitim hayatlarının destekleniyor olması da çocukların olumlu okul algısı üzerinde önemli bir etken olabilmektedir.