Türkiye'de tek parti dönemi ve siyaset anlayışı

9 Eylül 1923 tarihinde kurulan ve Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk siyasal partisi olan Cumhuriyet Halk Partisi, 1923-1945 yılları arasını kapsayan dönem içinde tek parti olarak iktidarı elinde tutmuştur. Türk siyasi hayatında "tek parti dönemi" olarak adlandırılan bu süreçte Cumhuriyet Halk Partisi, inkılapçı karakteri ağır basan bir siyasal parti olarak Türkiye'deki mevcut siyasal kültürün şekillenmesine etki etmiştir. Cumhuriyet'in ilan edilmesi akabinde rejimin istikrarını sağlayabilecek ve çağın gereksinimlerini karşılayabilecek bir devletin inşa edilebilmesi için bir dizi inkılap hayata geçirilmiştir. Nitekim Türkiye Cumhuriyeti, Osmanlı İmparatorluğu'nun bürokratik, ekonomik ve toplumsal yapısını devralmıştır. Aynı zamanda bu süreç içerisinde tek parti rejiminin sona erdirilmesine dair girişimlerde olmuştur. Ancak çok partili siyasal hayata geçiş denemeleri başarısızlıkla sonuçlanmış, kurulan siyasal partilerin ömrü uzun olmamıştır. Tek parti rejimi ise bazı zorunluluklar nedeniyle ortaya çıkan geçici bir süreç olarak değerlendirilmiştir. Söz konusu dönem, tek parti rejiminin işlemesinin yanı sıra ülkenin geliştirildiği, dönüştürüldüğü, yeni bir siyasal rejim ile birlikte yeni bir yaşam tarzının da inşa edildiği bir dönem olmasıyla nedeniyle önem arz etmektedir. Bu nedenle, bu çalışmanın amacı tek parti dönemini bir bütün halinde ele alarak ve tarihsel evrim bağlamında birçok yönden araştırarak dönemin temel dinamiklerini, siyaset anlayışını, modernleşme sürecini, böylece Türkiye Cumhuriyeti'nin dönüşümünü incelenmektir. Çalışma kapsamında literatür taraması yapılmıştır. Bu çalışmada kuruluşunun altında yatan neden ülkeyi çağdaş uygarlık seviyesine getirmek olan Cumhuriyet Halk Parti'sinin tek parti döneminde zamanın ruhuna göre hareket ederek, akılcılığı ve bilimselliği temel alarak birçok alanda ciddi dönüşümlere imza attığı değerlendirilmektedir.