Üniversite hastanesine başvuran KOAH hastalarında immünizasyon durumu ve etkileyen faktörler

Kronik Obstruktif Akciğer Hastalığı (KOAH), sıklıkla zararlı partikül ve gazlara önemli maruziyet sonucu oluşan, geri dönüşümsüz hava yolu obstrüksiyonu ile seyreden, yaygın, önlenebilir ve tedavi edilebilir bir hastalıktır. Uluslararası kılavuzlar, tüm KOAH'lı hastalara influenza aşısını, tüm 65 yaş üstü hastalara ve daha genç olup kronik kalp veya akciğer hastalığını içeren önemli komorbiditesi olan tüm hastalara pnömokok aşısını (PCV13, PPSV23) önermektedir. Bu çalışmanın amacı KOAH'da influenza ve pnömokok aşısı yaptırma oranlarını ve etkileyen faktörleri tespit etmek ve hastaların influenza ve pnömokok aşıları hakkındaki bilgi, tutum ve davranışlarını saptamaktır. Tokat ilinde Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tıp Fakültesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi göğüs hastalıkları ve acil tıp bölümüne başvuran, KOAH tanılı hastaların evrenini oluşturduğu bu kesitsel ve tanımlayıcı tipte çalışma, Aralık 2018– Aralık 2019 tarihleri arasında yürütülmüştür. Çalışma için Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tıp Fakültesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulu (18-KAEK-248) onayı alınmıştır. Verilerin toplanması amacıyla ilgili literatür eşliğinde hazırlanan, sosyodemografik, özgeçmiş, soygeçmiş, alışkanlık özellikleri, KOAH'a ait özgeçmiş, klinik ve tedavi özellikleri, influenza ve pnömokok aşılarına dair tutum ve davranışları ile ilgili soruları içeren anket formu, yazılı onam veren hastalara araştırmacı tarafından yüz yüze görüşme ile uygulanmıştır. İstatistiksel analizde ortalama, standart sapma, ortanca, minimum ve maksimum, sayı ve yüzde, Ki-kare testleri, tek değişkenli lojistik regresyon analizi, çok değişkenli lojistik regresyon analizi kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Çalışmaya katılan 121 hastanın %71,1'i erkek ve yaş ortalaması 71,01.±9,33 olup, Global Initiative For Chronic Obstructive Lung Disease (GOLD) 2019'a göre hastaların %3,3'ü A, %8,3'ü B, %9,1'i C ve %79,3'ü D grubundadır. Hastaların %31,4'ünde KOAH tanı süresi 10 yıl üzeridir. Hastaların son bir yılda geçirdikleri atak sayıları ve hastane yatış sayılarının ortalamaları sırasıyla 5,37±6,88 ve 3,25±3,50'dir Hastaların influenza ve pnömokok aşılarını bilme oranları sırasıyla, %28,1 ve %10,7'dir. Son bir yılda influenza aşısı ve son beş yılda pnömokok aşısı iii yaptırma oranları sırasıyla, %37,2 ve %9,9'dur. Daha yüksek eğitim seviyesi, beyaz yakalı çalışan olma, daha uzun KOAH tanı süresi, influenza ve pnömokok aşılarını bilme, sağlık çalışanının önerisi ile hem influenza hem de pnömokok aşısı yaptırma sıklığı arasında anlamlı fark saptanmıştır (p<0,05). Aynı zamanda son 30 günde aile hekimine gitme ile influenza aşısı yaptırma sıklığı arasında da anlamlı bir fark saptanmıştır (p<0,05). Çok değişkenli lojistik regresyon analizi, influenza aşısı yaptırma oranının son 30 günde aile hekimine gitme ve KOAH'da influenza aşısı yapılma gerekliliğini bilme ile ilgili olduğunu; pnömokok aşısı yaptırma oranının ise eğitim ve KOAH tanı süresi ile ilgili olduğunu göstermiştir. KOAH hastalarında hem influenza hem de pnömokok aşısı yaptırma oranları düşüktür. Bu nedenle, hastaların influenza ve pnömokok aşıları hakkındaki bilgi düzeyini ve farkındalıklarını arttırmaya ve sağlıkta eşitsizlik gibi aşı yaptırma oranlarını azaltan etkenlerin önlenmesine yönelik, sağlık çalışanlarını da içeren müdahalelere ihtiyaç vardır.