Yabancı yatırım, finansal gelişme ve ekonomik büyüme ilişkisi

Araştırmanın amacı, yabancı yatırımların (doğrudan yabancı yatırım ve yabancı portföy yatırımları) ve finansal gelişmenin ekonomik büyüme üzerindeki olası etkilerini incelemektir. Ayrıca yabancı yatırım ve finansal gelişmeden farklı olarak ekonomik büyümeyi etkileyen faktörlerin neler olduğu, farklı gelir seviyelerine göre sınıflandırılmış ülkelerde ve farklı dönemlerde bu etkilerin nasıl değiştiği araştırılmıştır. Çalışmanın amacı doğrultusunda 133 ülkenin 1990-2017 yılları arasına ait veriler, dinamik panel veri tahmincisi olan Arellano ve Bover/ Blundell ve Bond'un geliştirdiği sistem genelleştirilmiş momentler yöntemi ve Hayes'in geliştirdiği çoklu aracılık analizi kullanılarak araştırılmıştır. Çalışmanın sonuçları doğrultusunda, doğrudan yabancı yatırım, yabancı portföy yatırımları ve finansal gelişme ekonomik büyümeyi artırmaktadır. Ancak doğrudan yabancı yatırımlar ve yabancı portföy yatırımları ekonomik büyümeyi artırması için ülkede belirli bir finansal gelişmişlik seviyesi gereklidir. Ayrıca finansal gelişmenin ekonomik büyüme üzerinde doğrusal olamayan "ters-U" şeklinde etkisi tespit edilmiştir. Finansal gelişme belli bir seviyeye kadar büyüme üzerinde olumlu etkiye sahiptir. Bu seviyeyi aştıktan sonra, finansal gelişmedeki artışın büyüme üzerinde olumsuz etkisi vardır. Çalışmada ülkeler gelir seviyesine göre ayrıldığında, doğrudan yabancı yatırım, orta-yüksek ve orta-düşük gelir grubuna ait ülkelerde istatistiksel olarak ekonomik büyümeyi artırdığı sonucuna ulaşılmıştır. Ancak doğrudan yabancı yatırım ekonomik büyüme üzerindeki etkisi yüksek ve düşük gelir grubuna ait ülkelerde istatistiksel olarak anlamsızdır. Yabancı portföy yatırımları ise sadece yüksek gelir grubuna ait ülkelerde istatistiksel olarak ekonomik büyümeyi artırmaktadır. Ülkeye giren doğrudan yabancı yatırımlar, finansal piyasaları ve yerli yatırımları etkileyerek ekonomik büyümeyi dolaylı olarak da artırdığı tespit edilirken, yabancı portföy yatırımlarının ekonomik büyüme üzerinde her hangi bir dolaylı etkisi söz konusu değildir. Yabancı portföy yatırımları finansal piyasalar aracılığı ile ekonomik büyümeye destek vermektedir. Doğrudan yabancı yatırım ve yabancı portföy yatırımları ekonomik büyümeyi artırdığından, yabancı yatırımlarının ülkeye girişini etkileyen faktör önem kazanmaktadır. Ekonomik büyüme oranı fazla olan, finansal gelişmişlik düzeyi yeterli olan ve ticari açıklık düzeyi fazla olan ülkeler daha fazla doğrudan yabancı yatırım çekecektir. Benzer doğrultuda ekonomik büyüme oranı fazla olan ve finansal gelişme düzeyi yeterli olan ülkeler daha fazla portföy yatırımı çekecektir. Ancak makroekonomik istikrarın bir göstergesi olan döviz kuru ise ülkeye giren yabancı portföy yatırımlarını olumsuz etkilemektedir.