Yetişkin profesyonel futbolcuların beslenme durumlarının fiziksel performans verileri ile ilişkisi

Futbolda maç/antrenman analizi için kullanılan yöntemlerin futbolun mekaniği ve enerjisine dair bakış açısı sağlayarak antrenman ve test prosedürlerinin optimize edilmesine, bireyselleştirilmiş egzersiz ve beslenme stratejileri geliştirilmesine yardımcı olabileceği düşünülmektedir. Bu çalışma; sporcuların beslenmeye bağlı olası ayırt edici performans kriterlerini saptamak ve beslenmeye dair farklılıklar ile performans çıktılarının nasıl değiştiğini incelemek amacıyla planlanmış ve yürütülmüştür. Çalışma, Ocak – Mart 2022 tarihleri arasında Türkiye Futbol Federasyonu 1. Ligde yer alan bir futbol kulübünde oynayan 18 – 35 yaş arası, herhangi bir kronik hastalığı, sakatlık ya da spor yaralanması durumu olmayan 18 erkek profesyonel futbolcu ile tamamlanmıştır. Futbolcuların demografik özelliklerini ve beslenme alışkanlıklarını saptamak amacıyla çalışmanın başında araştırmacı tarafından yüz yüze şekilde anket formu uygulanmıştır. Futbolcuların vücut kompozisyonu analizleri (boy uzunluğu, vücut ağırlığı, vücut yağ yüzdesi, yağsız vücut kütlesi) çalışmanın başında araştırmacı tarafından yapılmış ve anket formunda ilgili yere kaydedilmiştir. Futbolculara ait performans çıktıları, sezon arası kamp döneminde ardışık üç günü (iki antrenman ve bir müsabaka günü) kapsayacak şekilde profesyonel takım sporları için tasarlanan yüksek hassasiyete sahip GPS kaynaklı giyilebilir takip sistemi ile kayıt altına alınmıştır. Ek olarak performans çıktılarının takip edildiği ardışık üç günde 24 saatlik besin tüketim yöntemi ile futbolcuların besin tüketimleri saptanmıştır. GPS kaynaklı ulaşılan performans verileri lisanslı atletik performans uzmanı ve araştırmacı tarafından her katılımcı için değerlendirilmiştir. Sonuç olarak futbolcularda, yağsız vücut kütlesi, toplam enerji alımı, toplam su tüketimi, diyetin karbonhidrat içeriği ve enerji mevcudiyeti ile yüksek metabolik güç skoru yüzdeleri ve yüksek metabolik güç skorunda kat edilen mesafeler arasında anlamlı pozitif ilişki saptanmıştır (p<0.05). Yeterli karbonhidrat alımı yapan futbolcuların yetersiz alım yapanlara göre ortalama metabolik güç skoru, kat edilen toplam mesafe, hız ortalaması, yüksek metabolik güç skoru yüzdesi ve yüksek metabolik güç skorunda kat edilen mesafe değerlerinin anlamlı şekilde daha yüksek iken; algılanan zorluk derecesi, vücut yağ yüzdesi ve düşük metabolik güç skor yüzdesi değerlerinin anlamlı şekilde daha düşük olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Benzer şekilde, normal enerji mevcudiyetine sahip futbolcular ile hidrasyon durumu iyi olan futbolcuların performans çıktıları düşük enerji mevcudiyetine sahip olanlara ve dehidrate olanlara göre daha üstün bulunmuştur (p<0.05). Bu çalışma, futbolcuların beslenme durumlarının tüm spor dallarında birincil amaç olan performans çıktılarına nasıl yansıdığına yönelik fikir verebilir. Profesyonel sporcularda beslenme hedefleri ve gereksinimleri statik olmamalı, antrenman ve müsabaka programına göre günlük, aylık ve yıllık periyodize edilmelidir. Periyodize edilmiş ve bireyselleştirilmiş beslenme önerileri ile birlikte alınacak beslenme önlemleri sporcuların sağlığına ve performansına olumlu katkı sağlayabilir.