Yoğun bakımda çalışan hemşirelerin yüksek riskli ilaçlar konusundaki bilgi ve uygulamalarının incelenmesi

Amaç: Bu çalışma, erişkin yoğun bakım ünitelerinde çalışan hemşirelerin yüksek riskli ilaç uygulamaları konusundaki bilgi ve uygulamalarının belirlenmesi amacıyla tanımlayıcı olarak yapıldı. Materyal ve Metot: Tanımlayıcı türde olan çalışma, Mart 2019- Eylül 2019 tarihleri arasında Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesinde yürütüldü. Araştırmanın evrenini yoğun bakım birimlerinde çalışan hemşireler (N=116), evreni oluşturan ve örneklem kriterlerine uyan 105 hemşire araştırmanın örneklemini oluşturdu. Veriler; "Birey Tanıtım Formu", "Hemşirelerin Yüksek Riskli İlaç Bilgilerini Belirleme Soru Formu" ve "Hemşirelerin Yüksek Riskli İlaç Uygulamalarını Belirleme Soru Formu" kullanılarak toplandı. Veriler SPSS 22 programından yararlanılarak sayı, yüzdelik dağılım, Mann Whitney U, Kruskal Wallis, Cronbach alpha analizi ve Spearman korelasyonu ile analiz edildi. Araştırmanın yapılabilmesi için etik kuruldan ve araştırmanın yapıldığı kurumdan yazılı izin alındı. Bulgular: Hemşirelerin yaş ortalamasının 32.31 ± 5.947 olduğu, %89.5'unun kadın, %10.5'inin erkek, %96.2'sinin lisans mezunu olduğu belirlendi. Hemşirelerin çalışma süresinin %26.7'sinin 2-5 yıl olduğu, %30.5'inin 2-5 yıldır yoğun bakımda çalıştığı bulundu. Hemşirelerin %33.3'ünün dahili yoğun bakımda çalıştığı, %30.5'unun anestezi yoğun bakımda çalıştığı saptandı. Hemşirelerin çoğunluğunun (%94.3) hem gece hem gündüz vardiyasında çalıştığı, %99'unun haftada 40 saat ve üzeri çalıştığı belirlendi. Yoğun bakım hemşirelerinin yüksek riskli ilaçlara ilişkin bilgi skorunun 42±27.33, uygulama skorunun 75.29±14.77 olduğu belirlendi. Hemşirelerin yüksek riskli ilaçların erişilmesi, depolanması ve yüksek riskli ilaçlarda kısaltma yapılması ile ilgili ifadelere verdikleri doğru yanıt oranlarının çok düşük, ayırt edici etiketleme, doz belirleme ifadesi ve pozitif inotrop ilaç infüzyonunda kontrol edilmesi gerekenlere yönelik doğru yanıt oranlarının yüksek olduğu bulundu. Yüksek riskli ilaç uygulamalarında doğru ilaç uygulama ilkelerini içeren ifadelere, sesli ve görsel alarmların kontrolü, pozitif ilaç infüzyon takibi ile ilgili ifadelere doğru yanıt oranlarının yüksek, yüksek riskli ilaçların 3 kez kontrolü, sözel hekim istemi, ikinci bir çalışanla çift kontrol ve ilacın uygulanmadan önceki kaydı ile ilgili ifadelere verdikleri doğru yanıt oranlarının çok düşük olduğu bulundu. Erkek hemşirelerin bilgi düzeylerinin kadın hemşirelerden anlamlı derecede daha yüksek, cinsiyete göre uygulama puan yüzdeleri arasında anlamlı bir fark olmadığı saptandı. Hemşirelerin çalıştığı birime göre yüksek riskli ilaçlarla ilgili bilgi ve uygulama puan ortalamaları arasında fark olduğu, en yüksek bilgi skorunun koroner yoğun bakım ve dahili yoğun bakımda çalışan hemşirelerde olduğu, en yüksek uygulama skorunun pacu-postop anestezi yoğun bakım hemşireleri ve dahili yoğun bakım hemşirelerinde olduğu belirlendi. Hemşirelerin bilgi ve uygulama skorları arasında orta düzeyde ve pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu, bilgi puanı arttıkça uygulama puanının da arttığı saptandı. Sonuç: Hemşirelerin yüksek riskli ilaçlarla ilgili bilgi düzeylerinin düşük olduğu, uygulama farkındalıkların yeterli düzeyde olduğu söylenebilir. Anahtar Kelimeler: Yoğun bakım, yüksek riskli ilaç, hemşire, bilgi, uygulama