62
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Turizm rehberliği bölümlerinde verilen yabancı dil öğretimi kalitesi ile öğrencilerin mesleği yapma niyeti arasındaki ilişki
Turist rehberi, ülkeyi ziyaret eden turistlerle en fazla zaman geçiren, kurulan tüm ilişkilerde aracı görevi gören ve turistlerin deneyimlerinin eşsiz hale gelmesini sağlayan önemli turizm çalışanıdır. Yabancı bir kültürden turistlerle karşılıklı iletişimin yoğun olduğu bir meslek olan turist rehberliğini icra edecek olan kişilerin de iyi bir yabancı dil bilgisine sahip olması beklenir. Nitekim turist rehberlerinin mesleği icra edebilmelerinin ön koşullarından birisi iyi bir yabancı dil bilgisidir. Bu anlamda daha iyi bir hizmet kalitesi sunabilmenin yolu kaliteli bir yabancı dil eğitiminden geçmektedir. Bu çerçevede bu tez çalışmasının temel amacı turist rehberi adaylarına eğitim kurumlarında verilen yabancı dil öğretiminin kalitesini ölçmek ve öğretim kalitesinin mesleği icra etme niyetleri üzerindeki etkisini incelemektir. Bu amaçla araştırmanın verileri 20 Eylül-30 Aralık 2022 tarihleri arasında Mersin, İskenderun ve Nevşehir HBV üniversitelerinin turizm rehberliği lisans bölümlerinde eğitim gören öğrencilerden toplanmıştır. Veriler kolayda örnekleme yöntemine göre anket yoluyla toplanmış ve kullanılabilir 385 anket elde edilmiştir. Verilerin analizinde betimleyici istatistikler, açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri, bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans (ANOVA) analizi ile birlikte korelasyon ve regresyon analizlerinden yararlanılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre öğrenciler yabancı dil öğretimi kalitesini beş boyutta, mesleği yapma niyetini ise tek boyutta algılamışlardır. Analizler neticesinde öğrencilerin yabancı dil öğretimi kalitesine ilişkin algıları ile cinsiyet, bölüme isteyerek gelme/me durumu, üniversite, yaş, sınıf ve üniversiteye yerleştikleri puan türü arasında anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Ayrıca öğrencilerin mesleği yapma niyetleri ile bölüme isteyerek gelme/me durumu, sınıf, öğrenim gördükleri üniversite ve bölüme yerleştikleri puan türü arasında anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Bununla beraber öğrencilerin mesleği yapma niyeti üzerinde yalnızca akademik personel kalitesinin etkisi olduğu tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular neticesinde bu alandaki araştırmacılara ve turizm rehberliği eğitimi veren kurumlara yönelik öneriler geliştirilmiştir.
Profesyonel turist rehberlerinin ekonomik kaygı düzeylerinin performanslarına etkisinde işle ilgili gelişmeleri kaçırma korkusu ve işle ilgili sosyal medya kullanımının aracı rolü
Turist rehberleri, turizm operasyonlarını sürdürmede en önemli paydaşlardan biridir. Tur programlarının başarısını ve turistlerin memnuniyetini sağlayan unsurlar, turist rehberinin emeklerinden oluşmaktadır. Turlar, turist rehberlerinin iletişimi, bir bölgeye ilişkin bilgi ve yorumlamaları ve hizmet sunma becerileri sayesinde bir deneyime dönüştürmektedir. Dolayısıyla rehberlerin psikolojik kaygı durumları ve bu durumların performanslarına nasıl etki ettiği önemli bir konudur. Turist rehberlerinin işlevlerini etkili biçimde yerine getirebilmesi de çalışma motivasyonlarının yüksek, işleriyle ilgili kaygı ve korku düzeylerinin düşük olmasına bağlıdır. Bu çalışmanın amacı, turist rehberlerinin ekonomik kaygı düzeylerinin performanslarına olan etkisini ve işle ilgili gelişmeleri kaçırma korkusu (GKK) ve işle ilgili sosyal medya kullanımının bu ilişkideki aracı rolünün tespit edilmesidir. Bu amaçla kuramsal bir model oluşturulmuş ve araştırma hipotezleri geliştirilmiştir. Türkiye'deki turist rehberlerinin temsili, oranlı tabakalı örnekleme yoluyla belirlenmiştir ve araştırmanın örneklemini, Türkiye'de faaliyet gösteren 363 eylemli turist rehberi oluşturmaktadır. Araştırmada frekans dağılımı, ölçeklerin geçerliğini ve güvenirliğini ortaya koymak için analizler ve aracı etkiyi belirlemek için yapısal eşitlik modellemesi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda turist rehberlerinin yaşadıkları ekonomik kaygının performanslarını pozitif yönde etkilediği tespit edilmiştir. Rehberlerin yaşadıkları ekonomik kaygı, işle ilgili GKK ve işle ilgili sosyal medya kullanımı da arttırmaktadır. Ayrıca işle ilgili GKK'nin performansa herhangi bir etkisi bulunmazken, işle ilgili sosyal medya kullanımının performansı arttırdığı sonucuna ulaşılmıştır. Turist rehberlerinin yaşadıkları ekonomik kaygıların performanslarına olan etkisinde ise işle ilgili GKK'nin herhangi bir aracı etkisi bulunamamıştır. Fakat işle ilgili sosyal medya kullanımının bu ilişkide güçlendirici bir aracı etkisi olduğu tespit edilmiştir. Nihai olarak çalışmada elde edilen bu bulgular doğrultusunda diğer turizm paydaşlarına birtakım önerilerde bulunulmuştur. Anahtar kelimeler: Turist Rehberi, Ekonomik Kaygı, İşle İlgili Gelişmeleri Kaçırma Korkusu, İşle İlgili Sosyal Medya Kullanımı, Performans
Savaş mirasını anlama ve yorumlama: Müze ziyaretçilerinin ulus kimliğinin akışa ve duygusal deneyime etkisi
Bilgi ve iletişim teknolojilerinin turizm sektörü içerisindeki uygulama alanlarından birisi de müzelerin çağın gerekliliği olarak değişmesi ve yenilenmesi, ziyaretçilerin çeşitli deneyimler edinmelerine imkân tanımıştır. Bu deneyimleri etkileyen teknolojik donanımların kullanıldığı müzelerden birisi de ülkemizdeki sayılı savaş müzelerinden biri olan Çanakkale Destanı Tanıtım Merkezi'dir. Ulusal kimlik ile turist deneyimi ilişkisi ve turist deneyimi ile akış durumu arasındaki ilişkiyi tartışan çalışmalar yapılmış olsa da savaş alanları turizminde ulusal kimlik, turist deneyimi ve akış durumu arasındaki ilişkinin incelendiği bir araştırmaya rastlanılmamıştır. Bununla birlikte, ulusal turizm alanyazınında savaş alanları turizmine katılan ziyaretçilerin ulusal kimlik düzeylerini belirleyen bir çalışma da bulunamamıştır. Dolayısıyla bu tezin amacı, savaş müzesi ziyaretçilerinin ulusal kimliklerinin akışa ve duygusal deneyime etkisini incelemektir. Tezde, birincil verileri elde etme aracı olarak anket tekniğinden yararlanılmıştır. Anketler, müze ziyaretini tamamlayan 470 yerli ziyaretçiden yüz yüze toplanmıştır. İlgili veri setine demografik analizler, kullanılan ölçeklere ilişkin betimleyici analizler, geçerlik ve güvenirlik analizleri, verilerin normallik analizleri, açıklayıcı faktör analizi (AFA) ve yapısal eşitlik modellemesi (YEM) analizleri uygulanmıştır. Analiz sonuçları, ulusal kimliğin aidiyet, kimlik ve kıyaslama boyutlarının akış üzerinde anlamlı bir etkisi olduğunu göstermiştir. Diğer yandan ulusal kimliğin, duygusal deneyim üzerinde anlamlı bir etkisi olmadığı ortaya çıkmıştır. Son olarak akışın, duygusal deneyim üzerinde anlamlı bir etkisi olduğu gözlemlenmiştir.
İş stresinin psikolojik iyi oluşa etkisi: Turist rehberleri üzerine bir araştırma
Turizm sektörü yapısı gereği emek yoğundur ve bu sektörün önemli parçalarından biri olan turist rehberlerinin konumu tartışılamaz bir gerçektir. Yoğun çalışma koşulları, misafirlerin memnuniyeti için harcanan çaba ve buna benzer pek çok faktör aslında turist rehberlerinde zaman içerisinde iş stresi seviyelerinde artışa sebep olmaktadır. Bu durum psikolojik iyi oluşlarının ise düşmesine neden olabilmektedir. Bu çalışmanın temel amacı iş stresinin psikolojik iyi oluşa etkisini turist rehberleri açısından ele almaktır. Araştırma kapsamında, öncelikle araştırmanın konusunu oluşturan değişkenler ile ilgili literatür taraması yapılarak kuramsal çerçeve oluşturulmuştur. Uygulama aşamasında, veri toplama yöntemi olarak anket tekniğinden yararlanılmıştır. Araştırmanın evrenini, Turist Rehberleri Odaları Birliği'ne (TUREB) bağlı turist rehberleri oluşturmaktadır. Veriler 234 profesyonel turist rehberinden toplanmıştır. Çalışmada kullanılan hipotezler SPSS programı aracılığı ile analiz edilmiştir. Analiz sonucuna göre turist rehberlerinin iş stresi yaşamaları psikolojik iyi oluşlarını olumsuz anlamda etkilediği görülmektedir. Anahtar Kelimeler: İş Stresi, Psikolojik İyi Oluş, Turist Rehberleri
İş becerikliliği ve işin anlamlılığının işe bağlılık üzerindeki etkisi: Turist rehberleri üzerine bir araştırma
Bu araştırmanın amacı, profesyonel turist rehberlerinin iş becerikliliği ve işin anlamlılığı düzeylerinin işe bağlılılık düzeylerine olan etkisini tespit etmektir. Yapılan araştırmalardan sonra ulaşılan veriler ışığında araştırmanın hipotezleri oluşturulmuş ve araştırma modeli geliştirilmiştir. Turist rehberlerinin iş becerikliliği, işin anlamlılığı ve işe bağlılık düzeylerini ölçmek için daha önceden geliştirilmiş olan ölçekler kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini Türkiye'de eylemli turist rehberleri oluşturmaktadır. Örneklem sayısı G-Power güç analizi programı kullanılarak, A priori aşaması ile çoklu doğrusal regresyon analizi baz alınarak 107 turist rehberi olarak belirlenmiştir. Bu araştırma dahilinde 242 turist rehberi araştırmaya katılmıştır. Araştırmada olasılığa dayalı olmayan örnekleme yöntemlerinden kolayda örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Verilere uygulanacak analizler için SPSS 24'ten faydalanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda, katılımcıların iş becerikliliği düzeylerinin ortalamanın üzerinde olduğu gözlemlenirken; işe bağlılık ve işin anlamlılığı düzeylerinin oldukça yüksek olduğu ortaya çıkmıştır. Korelasyon analizi sonucunda değişkenler arasında orta düzey ve pozitif yönlü bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Bunun yanı sıra, iş becerikliliği ve işin anlamlılığının işe bağlılık üzerinde etkisinin olduğu gözlemlenmiştir. Son olarak, iş becerikliliğinin işe bağlılık üzerindeki etkisinde işin anlamlılığının kısmi aracı etkisi bulunmuştur.
Turizm rehberliği öğrencilerinin öğrenme motivasyonlarının itici-çekici faktörler kapsamında incelenmesi
Motivasyon, bireylerin davranışlarının anlaşılmasında oldukça önemlidir. Turizm alan yazınında, turist güdüleri ortaya konsa da turizm öğrencilerinin bir kurumu ve bölgeyi öğrenim görmek üzere neden tercih ettiği konusu yeterli ilgiyi görememiştir. Bu kapsamda, bu çalışmada amaç turizm öğrencilerinin öğrenme motivasyonlarının itici-çekici faktörler kapsamında incelenmesidir. Bu amaca ulaşabilmek için, araştırma evrenini turizm rehberliğinde öğrenim gören öğrenciler oluşturmaktadır. Bu öğrencilere, amaçlı ve kolayda örnekleme teknikleri benimsenerek ulaşılmıştır. Toplamda 373 öğrenciden veri toplanmış ve araştırma analizine dâhil edilmiştir. Toplanan veriler Kısmi En Küçük Kareler Yapısal Eşitlik Modellemesiyle incelenmiştir. Araştırma bulguları incelendiğinde, itici faktörlerden "Akademik Başarı ve Kişisel Gelişim Arzusu" kariyer seçimini olumlu ve anlamlı bir şekilde etkilemiştir. Ayrıca, çekici faktörlerden "Duygusal ve Fiziksel Yakınlığı", "Uluslararası Seyahat ve Deneyim Arzusu" ve "Yükseköğretim Kurumunun Kalitesi" öz yeterlilik algılarını etkilerken "Turizm Çekicilikleri", "Uluslararası Seyahat ve Deneyim Arzusu" ve "Yükseköğretim Kalitesi" kariyer seçimlerini etkilemiştir. Bu bulguların, motivasyon ile ilgili teorilerin oluşturulması noktasında fayda sağlayacağı beklenmektedir. Son olarak, araştırma sonuçlarının turizm rehberliği eğitimi veren kurumlara hangi çekiciliklere önem vermesi gerektiği konusunda yol gösterecektir.
Engelli bireylerin turizmde yaşadıkları sorunlar: Çevrimiçi platformlardaki şikâyetler üzerinden bir değerlendirme
Bu çalışma, engelli bireylerin turizm sektöründe karşılaştıkları sorunları, çevrimiçi platformlardaki şikayetler üzerinden değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda, 2023 yılı Ocak- Aralık dönemleri arasında sikayetvar.com, tripadvisor.com.tr, engelliler.biz, sikayet.com ve sikayetim.com platformlarındaki konuyla ilişkili 311 yorum içerik analizine tabi tutulmuştur. Elde edilen veriler doğrultusunda 8 ana tema ve bu temalara bağlı 25 kategori belirlenmiştir. Bu temalar ve kategoriler frekans analizi ile sayısal verilere dönüştürülmüş ve sonuçlar yorumlanmıştır. Ana temalar arasında en çok şikâyet edilen konular "Personel Tutum ve Davranışları", "Hizmet Kalitesi" ve "Fiziki Erişilebilirlik" olmuştur. Özellikle personel davranışları, engelli bireylerin turizm deneyimlerini olumsuz etkileyen en önemli sorunlardan biri olarak öne çıkmaktadır. Bunun yanı sıra, vaat edilen hizmetlerin sunulmaması ve fiziksel düzenlemelerin yetersizliği de sıklıkla dile getirilen diğer önemli sorunlar arasında yer almaktadır. Çalışma, engelli bireylerin karşılaştıkları zorlukların ciddi boyutlarda olduğunu göstermektedir. Engelli bireylerin turizm deneyimlerinin iyileştirilebilmesi için yukarıda bahsi geçen alanlardaki eksikliklerin öncelikle giderilmesi gerektiğini söylemek mümkündür.
Sürdürülebilir yerel kalkınmada Cittaslow hareketi: Ürgüp ilçesi potansiyelinin değerlendirilmesi
Küreselleşmenin etkisiyle çevresel tahribat ve sürdürülebilirlik sorunları giderek daha belirgin hale gelmişken, doğal ve kültürel kaynakların korunmasına yönelik çeşitli yaklaşımlar ortaya çıkmıştır. Fast food kültürünün yaygınlaşması, Slow Food hareketinin doğuşuna zemin hazırlamış ve bu gelişme, kentlerin sürdürülebilirliğini sağlamak ve yerel yaşam kalitesini artırmak amacıyla Cittaslow kavramının 1999 yılında şekillenmesine yol açmıştır. Bugün dünya genelinde 31 ülkede 303 şehir Cittaslow ağına dahil olmuşken, Türkiye 25 üye kentiyle en fazla üyeye sahip üçüncü ülke konumundadır. Bu çalışma, Kapadokya Bölgesi'nde yer alan Ürgüp ilçesinin Cittaslow üyelik potansiyelini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ürgüp, tarihi ve kültürel varlıkları, özgün mimari dokusu ve turistik cazibesi ile bilinen önemli bir turizm destinasyonudur. Cittaslow üyesi olabilmek için, toplamda 7 ana başlık altında yer alan 73 alt kriterin en az %50'sinin yerine getirilmesi gerekmektedir. Yapılan doküman incelemesi ve saha araştırması neticesinde, 73 kriterden 44'ünde gerekli koşulların sağladığı, 29 kriterde ise birtakım eksikliklerin olduğu belirlenmiştir.Dolayısıyla, Ürgüp'ün olası başvuru durumunda Cittaslow kriterlerini karşılayabilme ihtimalinin yüksek olduğu, ancak belirli alanlarda iyileştirmeler yapılması gerektiği söylenebilir.
Turist rehberi performansı ve davranışsal niyet arasındaki ilişkide akılda kalıcı tur deneyimi ve tatil tatmininin rolü: Mardin örneği
Tarih boyunca insanlar çeşitli sebeplerle bulundukları yerden başka bir yere seyahat etmişlerdir. Bu seyahatler özellikle ilk başlarda dini bir gereksinimler içerirken, sanayi devrimi sonrası farklı kültürlerdeki insanları, yapıları ve gelenekleri görmek amacına evrilmiştir. Ziyaret edilen yerdeki tarihi, doğal ve kültürel değerleri ziyaretçilere aktaran, onlara gezinin başından sonuna kadar eşlik eden kişiler turist rehberleridir. Turist rehberleri gezi sırasında ziyaretçilerin tur deneyimlerini etkileyebilmekte ve bir tur ve destinasyon için önemli görülen yeniden ziyaret etme, tavsiye etme ve sık sık ziyaret etme gibi davranışsal niyetlere yol açabilmektedir. Dolayısıyla bir turda turist rehberinin performansı oldukça önemlidir. Turist rehberlerinin performansı ile ilgili çalışmalar bulunsa da akılda kalıcı tur deneyimi ve tatil tatmini ile ilişkili bir çalışmaya rastlanılmamıştır. Buradan hareketle bu tezin amacı turist rehberi performansı, akılda kalıcı tur deneyimi ve davranışsal niyet arasındaki ilişkide tatil tatmininin rolünü incelemektedir. Özellikle kaçak rehberlik faaliyetlerinin yaşandığı Mardin'de turist rehberinin performansının ne denli önemli olduğu açısından değerlendirildiğinde bu çalışmanın alana katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Tezde verileri elde etmek amacıyla anket uygulanmış ve 473 yerli ziyaretçiden anketler yüzyüze toplanmıştır. Demografik, ölçeklere yönelik betimleyici, geçerlik güvenirlik, normallik, açıklayıcı faktör analizi ve yapısal eşitlik modellemesi analizleri yapılmıştır. Yapılan analizler neticesinde turist rehberi performansı boyutları arasında yer alan kişisel görünüş ve bilgi boyutunun davranışsal niyetlere anlamlı bir etkisinin olduğu, sunum ve iletişim yetenekleri ile profesyonel tutum ve yeteneklerinin davranışsal niyetlere anlamlı bir etkisinin olmadığı saptanmıştır. Ayrıca tatil tatmininin ve akılda kalıcı tur deneyiminin aracılık rolü incelendiğinde profesyonel tutum ve yetenekleri boyutunun davranışsal niyetlerde tatil tatmininin ve akılda kalıcı tur deneyiminin tam aracılığı, kişisel görünüş ve bilgi boyutunun davranışsal niyetlerde tatil tatmini ve akılda kalıcı tur deneyiminin kısmi aracılığı, profesyonel tutum ve yeteneklerde de tatil tatmini ve akılda kalıcı tur deneyiminin tam aracılığı sonucuna ulaşılmıştır.
Turistlerin hediyelik eşya satın almalarında turist rehberinin ve özgünlük algısının rolü: Planlı davranış teorisi bağlamında incelenmesi
Bu çalışmanın temel amacı, turistlerin rehberli tur programı kapsamında ziyaret etmiş oldukları hediyelik eşya atölyelerindeki (Halı, Seramik, Kuyum, Ebru Sanatı ve Deri Mağazası) eşyalara ilişkin satın alma niyetlerini planlı davranış teorisi (PDT) kapsamında incelemektir. İkinci amacı, rehberli turlar kapsamında Kapadokya bölgesini ziyaret eden turistlerin PDT boyutları (Tutum, Öznel Norm, Algılanan Davranışsal Kontrol) ile hediyelik eşya satın alma niyetleri üzerinde turist rehberi performansı ve turistlerin hediyelik eşyalara ilişkin özgünlük algılamalarının düzenleyici rolünü belirlemektir. Bu amaçlarla, araştırma kapsamında turistlerin hediyelik eşya satın alma niyetlerini belirlemek için PDT modeline turist rehberi performansı ve özgünlük algılamaları eklenerek yeni bir model önerilmiştir. Oluşturulan bu modelde değişkenleri ölçmek için daha önceden geliştirilen ölçeklerden faydalanılmıştır. Bu kapsamda araştırmada nicel araştırma yönteminden yararlanılmış ve anket tekniği aracılığıyla veriler toplanmıştır. Araştırmanın kapsamını Nevşehir ilini ziyaret eden ve rehberli turlara katılan yabancı turistler oluştururken, örnekleme yöntemi olarak kolayda örnekleme yöntemi tercih edilmiştir. Bu doğrultuda 2024 Mart – Haziran tarihleri arasında Nevşehir ili ve genelinde gerçekleşen rehberli turlara katılan 397 turiste araştırmacı tarafından anket uygulanmıştır. Elde edilen verilerin analizi için kısmi en küçük kareler yapısal eşitlik modellemesi (KEKK-YEM) yöntemi kullanılmıştır. Ayrıca, turist rehberi performansı, turistlerin özgünlük algılamaları ve tutum, öznel normlar ve algılanan davranışsal kontrol ile satın alma niyeti arasındaki ilişkilerde düzenleyici etkisini incelerken, iki-aşamalı yaklaşım tercih edilmiştir. Araştırma sonucuna göre, PDT boyutları olan tutum, öznel norm ve algılanan davranışsal kontrolün satın alma niyeti üzerinde, satın alma niyetinin de satın alma davranışı üzerindeki etkisinin pozitif ve anlamlı olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, turist rehberi performansının algılanan davranışsal kontrol ve satın alma niyeti arasındaki ilişkide düzenleyici etkisinin pozitif ve anlamlı olduğu bulgulanmıştır.
Kapadokya'da erişilebilir turizm: Destinasyon uygunluğunun incelenmesi
Dünya genelinde milyonlarca insan, turizm faaliyetlerine katılarak farklı bölgelerdeki doğal, kültürel ve tarihi zenginlikleri keşfetme imkânı bulmaktadır. Seyahat edenlerin değişen talepleri ve beklentileri, sektördeki işletmelerin sistemlerini sürekli olarak yenilemelerine neden olmaktadır. Ancak, turizmin daha kapsayıcı ve erişilebilir bir hale getirilmesi son yıllarda daha fazla önem kazanmıştır. Turizmin geniş bir erişim ağı olsa da, bu ağ her birey için eşit erişilebilirlikte olmayabilir. Özellikle fiziksel engeli olan bireyler, yaşlılar, aileler ve hareket kısıtlılığı yaşayan diğer gruplar için turistik mekanlara ulaşım, hala önemli bir engel teşkil etmektedir. Bu bağlamda bu çalışmanın amacı Kapadokya'da erişilebilir turizmin destinasyon uygunluğu açısından mevcut durumunu ortaya koyarak sorunları belirlemek ve bu sorunlara ilişkin çözüm odaklı öneriler ortaya koymaktır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi tercih edilmiştir. Nitel araştırma desenlerinden ise fenomenolojik bir yaklaşım benimsenmiştir; bu, Kapadokya gibi benzersiz bir coğrafi ve kültürel ortamda erişilebilirliğin nasıl algılandığını ve uygulandığını yorumlayıcı bir analiz sunmaktadır. Çalışmada yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmıştır. Veriler tematik analiz uygulanarak çözüme ulaştırılmıştır. Çalışmada bölgedeki turizm sektöründe doğrudan bilgi ve deneyime sahip kişileri hedefleyen amaçlı örnekleme stratejisi kullanılmıştır. Çalışmanın sosyal perspektifi bölgedeki otel yöneticileri, profesyonel turist rehberleri, turizm çalışanları, yerel sakin ve turizm profesyonelinden oluşmaktadır. Elde edilen bulgular NVivo14 yazılı kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular sonucunda ise, Kapadokya'da erişilebilirliğin mevcut durumunun yeterli düzeyde olmadığı hatta neredeyse hiç denecek kadar az uygulamaların olduğuna yönelik görüşler yer almaktadır. Bölgenin bilinçlenmesi ve erişilebilirliğin geliştirilmesine yönelik adımlar atılsa da aynı zamanda sürdürülebilir olması gerektiği yönünde ifadeler de vurgulanmaktadır. Bu bulgular kapsamında Kapadokya'da erişilebilir turizmin destinasyon açısından uygun hale getirilmesi ve arzın artması yönünde işletmelere ve turizm paydaşlarına önerilerde bulunulmuştur.
Türkiye'de müze rehberliğinin mevcut durumu, sorunlar ve çözüm önerileri
Müzelerin vazgeçilmez unsurları olan müze rehberleri, müzelerin sadece bir sergi alanı olmaktan öteye geçmesini sağlamaktadırlar. Bununla birlikte geçmişle günümüz arasında bir köprü görevi üstlenirken, sanatın ve tarihin kapılarını herkese açmakta ve eserlerin hikayesini canlandırarak ziyaretçileri büyülemektedirler. Müze rehberlerinin bu tanımlara ulaşabilmesi için kendi alanlarında uzmanlaşmaları kaçınılmaz olmaktadır. Uzmanlaşan müze rehberinin hem müze hem ziyaretçi üzerinde belirleyici bir etkisi mevcuttur. Bu kapsamda bu çalışmanın amacı Türkiye'de müze rehberliğinin mevcut durumunu ortaya koyarak sorunları belirlemek ve belirlenen sorunlar üzerine önerilerde bulunmaktır. Çalışmada nitel bir yaklaşım benimsenmiştir. Nitel araştırma desenlerinden ise fenomenoloji (olgubilim) tercih edilmiştir. Çalışmanın veri toplama aracı yarı yapılandırılmış görüşme tekniğidir. Veriler toplandıktan sonra betimsel analiz ile çözümlenmiştir. Çalışmanın özgün niteliğinden dolayı amaçlı örnekleme kullanılmış, böylece belirli bilgi veya deneyimlere sahip kişilere odaklanılmıştır. Bu doğrultuda çalışmanın sosyal dünyasını, profesyonel turist rehberleri oluşturmaktadır. Bazı kriterler baz alınarak profesyonel turist rehberleri arasında seçim yapılmıştır. Elde edilen bulgular MAXQDA yazılımı kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular sonucunda Türkiye'de müze rehberliğinin mevcut durumunun ileri seviyede olmadığı, yetersiz olduğu ve geliştirilmesi gerekilen bir konu olarak iyileştirilmeye açık olduğu yönünde görüşler yer almaktadır. Teknolojik uygulamaların rehberlik mesleğini ortadan kaldıracağına dair görüşler mevcutken, tam aksine faydalı olabileceği de dile getirilmektedir. Kapalı alan müzelerinin ziyaretçi ve rehberler için uygun ortam sağlamadığı, fiziksel ve zihinsel zorluklar taşıdığı belirtilirken, diğer yandan mevsimsel koşullar altında anlatım kolaylığı sunduğu da vurgulanmaktadır. Son olarak, elde edilen bulgular kapsamında müze rehberliğine ve turist rehberliğine yönelik önerilerde bulunulmuştur. Anahtar kelimeler: Müze, Müze Rehberliği, Turist Rehberliği, Turist Rehberliğinde Uzmanlaşma, Müze Rehberliğinde Uzmanlaşma.
Turist rehberlerinin ağ kurma davranışlarının kariyer başarısı üzerindeki etkisi
Bu tez çalışmasının temel amacı, turist rehberlerinin ağ kurma davranışlarını sosyo-demografik değişkenler açısından incelemek ve bu davranışların kariyer başarısı üzerindeki etkisini belirlemektir. Bu amaç doğrultusunda, ilgili literatür taraması yapılmış ve Kaynakların Korunması Teorisi'nin (COR) kuramsal çerçevesine dayanarak araştırma hipotezleri geliştirilmiştir. Araştırmanın evreni, Nevşehir Rehberler Odası'na (NERO) bağlı eylemli turist rehberleri olarak belirlenmiş ve toplam 276 turist rehberinden veri toplanmıştır. Araştırmanın kuramsal çerçevesi doğrultusunda geliştirilen araştırma hipotezlerinin test edilebilmesi amacıyla bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve çoklu regresyon analizlerinden yararlanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre turist rehberlerinin ağ kurma (temasları sürdürme, sosyalleşme, mesleki faaliyetlere katılma, toplumsal faaliyetlere katılma ve içsel görünürlüğü artırma) davranışlarının cinsiyet, yaş ve eğitim durumuna göre istatistiki açıdan anlamlı farklılıklar gösterdiği belirlenmiştir. Ayrıca, turist rehberlerinin mesleki faaliyetlere katılma, toplumsal faaliyetlere katılma ve içsel görünürlüğü artırma davranışlarının hem objektif hem de subjektif kariyer başarısı üzerinde; temasları sürdürme ve sosyalleşme davranışlarının ise yalnızca subjektif kariyer başarısı üzerinde pozitif yönlü anlamlı bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir.
Turist rehberlerinin arkeodestinasyonlara yönelik algıları doğrultusunda arkeoturizmin iç pazardaki etkinliğinin artırılmasına ilişkin bir model önerisi
Arkeoturizm, önemli bir turizm çeşidi olarak dünya çapında gelişmektedir. Arkeoturizmin faaliyet alanları olan arkeodestinasyonların doğru bir şekilde pazarlanmasının turizm hareketliliğine katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Araştırmanın amacı, turist rehberlerinin Türkiye'de bulunan arkeodestinasyonlara yönelik algılarını belirlemek ve bu doğrultuda arkeoturizmin gelişimine yönelik etkili pazarlama stratejileri önermektir. Araştırmada nitel araştırma yöntemi kapsamında durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemi çeşitli rehber odalarına kayıtlı 20 turist rehberinden oluşmaktadır. Veriler yüz yüze görüşme tekniği ile toplanmıştır. Elde edilen verilerin analizi nitel araştırmalar için geliştirilen MAXQDA 2022 programı ile yapılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre iç pazarda arkeoturizm etkinliğinin artırılması için arkeodestinasyonların mekansal tasarımının günümüz turist taleplerini karşılayacak şekilde yapılması önerilmiştir. Ayrıca, turistlerin arkeodestinasyon farkındalığının artırılması için sosyal medya, basın-yayın organlarının daha etkin kullanılması ve gezilerin turist rehberleri eşliğinde yapılması önerilmiştir. İlave olarak seyahat acentelerinin düzenlediği gezilerin rotalarının denetlenmesi önerilmiştir. Anahtar Kelimeler: Arkeodestinasyon, Arkeoturizm, Arkeoturist, Turist Rehberliği, Turist Rehberi, Turizm.
Türkiye'de en çok ziyaret edilen müzelerin erişilebilirlikleri yönünden değerlendirilmesi
Toplumdaki her birey, turizm faaliyetlerine katılma ve turizm aktivitelerine, tesislerine, hizmetlerine ve turistik destinasyonlara erişim konusunda eşit şartlara sahip olmalıdır. Bu açıdan, turizmin ana bileşenlerinden birini oluşturan müzelerin erişilebilir olması büyük önem taşımaktadır. Bu araştırmada, müzelerin daha erişilebilir olmalarına katkı sağlamak amacıyla, Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanlığı'na bağlı olan ve 2022 yılında en çok ziyaret edilmiş olan ilk on müze, bilgilendirme, iletişim, dış çevre ve müze girişi, iç mekanda yatay ve dikey hareket, iç mekandaki imkanlar, müze görevlileri, erişilebilir ve interaktif uygulamalar olmak üzere yedi kategori altında gruplandırılmış elli adet gösterge çerçevesinde nitel araştırma yöntemlerinden dokuman analizi ve gözlem yöntemleri kullanarak, erişilebilirlikleri yönünden değerlendirilmiştir. Araştırma kapsamında başvurulan göstergeler oluşturulurken, engelli bireyler dahil olmak üzere bireyler arasında hiçbir ayrım gözetmeksizin tüm ürünlerin ve çevrelerin herkes tarafından kullanılmasına olanak sağlamak üzere oluşturulmuş Evrensel Tasarım İlkeleri (Connell vd., 1997) ve Birleşmiş Milletler Dünya Turizm Örgütü (UNWTO) tarafından hazırlanan Herkes için Erişilebilir Turizm Kitapçığı'nda (2015: 187-200) ortaya konmuş önerilerden yola çıkılmıştır. Araştırma kapsamındaki müzelerin erişilebilirlik yönünden sistematik bir şekilde değerlendirilebilmeleri için beş erişilebilirlik düzeyi belirlenmiştir. Araştırma sonucunda, müzelerin genel olarak "Orta Düzeyde Erişilebilir" olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Müzelerin erişilebilir olmalarına katkı sağlanması ve engelli bireylerin müzecilik faaliyetlerine katılımının desteklenmesi açısından, ulaşılan erişilebilirlik düzeyinin arttırılmasına yönelik önerilerde bulunulmuştur.
Farklı gezi türlerine göre turist rehberlerinin rollerinin misafir yorumları üzerinden değerlendirilmesi
Turist rehberleri, turizm sektörünün gelişmesinde önemli bir işleve sahiptir. Aynı zamanda turist rehberleri, turistler ile en sık etkileşim kuran kişiler olarak görülmektedir. Bunun yanında, yaptıkları mesleğin gerekliliği olarak turistler ile bir arada iken çeşitli roller üstlenmektedirler. Üstlendikleri her rol ise turların türüne ve turistik bölgeye göre değişiklik göstermektedir. Söz konusu rollerin belirlenmesi, hizmet kalitesinin artırılması ve mevcut turist rehberliği eğitiminin geliştirilmesi bakımından önem arz etmektedir. Buradan hareketle, yapılan bu araştırmada turist rehberlerinin farklı turizm turlarında üstlendikleri rolleri değerlendirmek amaçlanmıştır. Bu kapsamda, özellikle Avrupa şehirlerinde farklı turlar ve rehberler ile hizmet sunan bir çevrimiçi seyahat işletmesi olan Withlocals'da yer alan Avrupa'da en çok ziyaret edilen şehirler arasında bulunan on şehir ve beş farklı tur türüne ilişkin (aile, alışveriş, gastronomi, şehir ve müze) çevrimiçi 2450 yorum incelenmiştir. Turlar belirlenirken birden fazla rehberin hizmet verdiği turlar tercih edilmiştir. Turist rehberlerinin bu turlarda hangi rolleri üstlendiklerini belirlemek için nitel araştırma desenlerinden bütüncül çoklu durum deseni yöntemi benimsenmiştir. Verilerin toplanmasında doküman incelemesi, verilerin analizinde ise içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Turistler açısından turist rehberinin bilgi verici ve ev sahibi rolünün en önemli roller olduğu ortaya konmuştur. Araştırmanın sonucunda turist rehberlerinin rollerinin turlara göre değişiklik gösterdiği görülmüştür. Çalışmanın önemli bir sonucu olarak tavsiye verici rol ve uzman rolü olmak üzere iki yeni rol daha tanımlanmıştır. Yeni tanımlanan bu rollerin turistlerin gezi deneyimlerinde ve memnuniyetlerinde önemli bir etkiye sahip olduğu söylenebilir. Çalışma sonucunda ortaya konan rollerin, rehberlik eğitiminde kullanılması ile birlikte turist rehberlerinin niteliklerinin artacağı düşünülmektedir.
Mesleki aidiyet ve kariyer bağlılığının mesleki tükenmişlik sendromu üzerine etkisi: Turist rehberleri üzerine bir araştırma
Turist rehberleri, turizm sektöründe hizmet veren tura katılan yerli ve yabancı turistlere uygun dilde doğru bilgiler ileten ve eşlik eden, belirli bir destinasyonun tarihi ve kültürel değerlerini tanıtıp sevdiren, somut ve somut olmayan mirası koruyan, ziyaretçi ve yerel halk arasında bir köprü görevi gören önemli kişiler arasında yer almaktadır. Turist rehberlerinin görevlerini etkili şekilde yerine getirebilmeleri, mesleklerine olan aidiyet seviyelerinin ve kariyer bağlılıklarının yüksek, mesleki tükenmişlik seviyelerinin ise düşük olmasına bağlıdır. Bu araştırmanın amacı, Türkiye'de görev yapan eylemli turist rehberlerinin mesleki aidiyet ve kariyer bağlılıklarının mesleki tükenmişlik üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırma kapsamında basit tesadüfi örneklem yöntemi ile Ankara Turist Rehberleri Odası'na kayıtlı eylemli rehberlere ulaşılmış ve 207 rehberden geri dönüş sağlanmıştır. Bu amaca yönelik olarak yapılan anket tekniği Google formlar üzerinden oluşturup Instagram uygulaması üzerinden linki paylaşılmıştır. Anket uygulaması ile elde edilen verilerin analizinde ilk olarak araştırmada kullanılan her bir ölçek için geçerlilik ve güvenilirlik analizleri gerçekleştirilmiştir. Tanımlayıcı analizler sonuncunda ise katılımcıların kariyer bağlılıklarının yüksek, tükenmişlik düzeylerinin düşük olduğu saptanmıştır. Diğer yandan, araştırmanın iki temel hipotezi de kabul edilmiş ve mesleki aidiyet duygusunun kariyer bağlılığına oranla mesleki tükenmişlik sendromu üzerinde daha fazla etkiye sahip olduğu anlaşılmıştır. Araştırma örneklemi ile sınırlı olması koşuluyla, her iki değişken de mesleki tükenmişlik sendromunun azalmasına olumlu katkı yapan önemli unsurlardır. Bununla birlikte rehberlik alanında mesleki aidiyet, kariyer bağlılığı ve mesleki tükenmişlik üzerine çalışma bulunmaması sebebiyle mevcut araştırmanın turist rehberliği alanında yapılacak sonraki akademik çalışmalara öncü olması ve katkı sağlaması beklenmektedir. Anahtar Kelimeler: Turist rehberi, Mesleki aidiyet, Kariyer bağlılığı, Mesleki tükenmişlik sendromu
Turist rehberlerinde rekreasyonel faaliyetlerin ve öznel iyi oluşun hizmet performansına etkisi üzerine bir araştırma
Bu çalışmanın amacı, turist rehberlerinde rekreasyonel faaliyetlerin ve öznel iyi oluşun hizmet performansı üzerindeki etkisinin belirlenmesidir. Araştırmanın temel değişkenlerini oluşturan kavramlarla ilgili hem ulusal hem de uluslararası literatür taraması yapılarak kuramsal çerçeve oluşturulmuştur. Uygulama aşamasında veri toplama yöntemi olarak anket tekniğinden faydalanılmıştır. Araştırmanın evreni, aktif olarak Türkiye'de çalışan 10.403 turist rehberlerinden oluşmaktadır. Zaman ve maliyet kısıtları nedeniyle evrenin tamamına ulaşılamamış ve bu nedenle örneklem alma yoluna gidilmiştir. Bu çerçevede, 447 turist rehberine ulaşılmıştır. Araştırmaya katılan turist rehberlerinin anket sorularına verdikleri yanıtların analizinde: Faktör analizi, güvenirlik analizi, yüzde ve frekans analizleri, t testi, varyans analizi (ANOVA), korelasyon ve regresyon analizleri kullanılmıştır. Araştırma bulguları, turist rehberlerinde rekreasyonel faaliyetlerin ve öznel iyi oluşun hizmet performansı üzerinde önemli bir etkisi olduğunu göstermektedir. Korelasyon analizleri, rekreasyonel faaliyetler ile öznel iyi oluş ve hizmet performansı arasında anlamlı bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur. Regresyon analizleri ise rekreasyonel faaliyetlerin, öznel iyi oluş ve hizmet performansı üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkisi olduğunu doğrulamıştır. Rekreasyonel faaliyetler ile hizmet performansı arasında pozitif, zayıf ve anlamlı bir ilişki (r=0,213; p=0,000) saptanmıştır. Ayrıca, öznel iyi oluş ile hizmet performansı arasında pozitif, orta düzeyde ve anlamlı bir ilişki (r=0,404; p=0,000) bulunmuştur. Son olarak rekreatif faaliyetler ile öznel iyi oluş arasında pozitif yönde, zayıf ve anlamlı bir ilişki (r=0,260; p=0,000) olduğu ortaya konulmuştur. Anahtar Kelimeler: Rekreasyonel faaliyetler, öznel iyi oluş, hizmet performansı, turist rehberi
Turist rehberliğinde bilgi kaynağı olarak ChatGPT'nin rolü: Tur tasarımı üzerine bir araştırma
Farklı alan ve mekanlarda turistler ile doğrudan iletişim ve etkileşimi içeren turist rehberliği mesleği doğası gereği çok çeşitli bilgilerin belirli bir düzen içerisinde turistin ilgisini çekecek şekilde aktarımını gerekli kılmaktadır. Söz konusu bu gerçeklik ise turist rehberlerinin devamlı olarak bilgi arayan, doğru bilgiye ulaşmaya çalışan kişiler olarak karakterize edilmesine neden olmaktadır. Turist rehberleri mesleklerinin icrası kapsamında ihtiyaç duydukları bu bilgileri görsel basından yazılı basına, eski metinlerden güncel bilgilere kadar farklı farklı kaynaklardan elde edebilmektedirler. Son dönemde bu bilgi kaynaklarına yapay zekâ uygulamalarının eklenmesi de bilgi kaynağının doğru ve etkin kullanımı ile etik hususlara riayet konularının daha fazla ön plana çıkmasını sağlamıştır. Buradan hareketle, bu araştırmada ChatGPT'nin bir bilgi kaynağı olarak kullanım durumunun nitel araştırma yöntemleri ile incelenmesi, tur tasarımında yapay zekâ kullanımı ve yapay zekâ sohbet robotlarının (chatbot) tur tasarımındaki etkinliğinin karşılaştırmalı olarak analiz edilmesi amaçlanmıştır. 20 Eylül 2023–20 Şubat 2024 tarihleri arasında gerçekleştirilen görüşmelerden elde edilen sonuçlar ışığında turist rehberlerinin ChatGPT kaynaklı bilgileri doğrudan anlatım dahil olmak üzere farklı süreçlerde kullandığı, bilginin elde edilmesi sürecindeki hız ve kapsayıcılığın da temel tercih nedeni olduğu saptanmıştır. Araştırmada ayrıca yapay zekâ destekli tur tasarımlarının insan odaklı tasarımlara göre özellikle zaman ve maliyet konusunda önemli avantajlar getirdiği, bununla birlikte deneyim ruhu bağlamında sınırlılıklar olduğu gözlenmiştir. Araştırma bulguları ile hem sektör paydaşlarına hem de literatüre önemli düzeyde katkı sağlandığı öngörülmektedir.
Turist rehberi adaylarında zaman yönetimi ile öz yeterliliğin kariyer beklentisine etkisi
Bu çalışmanın amacı, turist rehberi adaylarının zaman yönetimi, öz yeterlilik ve kariyer beklentisi düzeylerini belirleyerek, turist rehberi adaylarında zaman yönetimi ile öz yeterliliğin kariyer beklentisine etkisini ortaya koymaktır. Literatürde belirtilen üç değişken arasındaki bir çalışmaya rastlanılmadığından dolayı bu çalışmanın literatüre önemli katkılar sağlayacağı düşünülmektedir. Çalışmada, araştırmanın değişkenleri olan zaman yönetimi, öz yeterlilik ve kariyer beklentileri kavramlarıyla ilgili yerli ve yabancı literatür taraması yapılarak kuramsal çerçeve oluşturulmuştur. Uygulama aşamasında, veri toplama için anket tekniği kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini Türkiye'de turizm rehberliği bölümünde okuyan öğrenciler oluşturmaktadır. Ancak evreninin tamamına zaman,maliyet gibi kısıtlamalar nedeniyle ulaşmak mümkün olmadığından dolayı örneklem alma yoluna gidilmiştir. Bu kapsamda, AKÜ (Afyon Kocatepe Üniversitesi), BAİBÜ (Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi), ve ISUBÜ (Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi)'nde turizm rehberliği bölümünde eğitim-öğretim gören 330 turist rehberi adayından veri toplanmıştır. Ankete katılan turist rehberi adaylarının demografik ve bazı bireysel özelliklerine ilişkin verilerin tespiti yüzde ve frekans tekniği ile yapılmıştır. Ayrıca, turist rehberi adaylarının zaman yönetimi, öz yeterlilik ve kariyer beklentisi düzeylerine belirlenmesine ilişkin ölçekte yer alan ifadelerin analizlerinin tespiti ise yüzde, frekans, aritmetik ortalama ve standart sapma değerleri hesaplanarak bulunmuştur. Güvenilirlik analizi kapsamında Cronbach's Alpha değeri hesaplanmıştır. Geçerlilik analizi kapsamında faktör analizi yapılmıştır. Bunlara ek olarak, t testi, varyans analizi (ANOVA), korelasyon ve regresyon analizleri kullanılmıştır. Çalışmada elde edilen bulgular sonucunda, tartışma, sonuç ve önerilere yer verilmiştir. Tartışma, sonuç ve öneri kısmında araştırmadan elde edilen bulgular özetlenerek, ilgili kişi, kurum ve kuruluşlara önerilerde bulunulmuştur.
Sağlık konulu mitlerin turist rehberlerinde kullanımı ve uzmanlaşmaya etkisi
Bu araştırmada, sağlık konulu mitlerin turist rehberliği sürecine entegrasyonu ve rehberlerin mesleki uzmanlaşmalarına etkisi incelenmiştir. Sağlık mitleri, tarihsel süreçte kültürel hafızanın oluşumuna katkıda bulunmuş ve günümüzde turizm deneyimlerini şekillendiren önemli unsurlardan biri hâline gelmiştir. Mitolojik anlatılar, hem kültürel mirasın aktarılmasında hem de destinasyonların çekiciliğinin artırılmasında işlevsel bir araç olarak öne çıkmaktadır. Rehberlerin mitleri anlatımlarına dâhil etmeleri, turistlerin ilgisini artırmakta ve hikâye anlatıcılığı becerilerinin gelişimini desteklemektedir. Ayrıca, turist memnuniyetinin rehberlerin anlatım yeterliliğiyle yakından ilişkili olduğu rehber görüşmelerinde ifade edilmiştir. Araştırmanın temel amacı, sağlık konulu mitlerin rehberli turlarda hangi biçimde kullanıldığını, rehberlerin mesleki gelişimine olan katkılarını ve mit anlatımında yaşanan güçlükleri belirlemektir. Ayrıca, mitolojik bilginin rehberlerin mesleki kimlik algısını nasıl şekillendirdiği de çalışmanın inceleme alanına dâhil edilmiştir. Bu kapsamda, nitel araştırma yaklaşımı benimsenmiş ve fenomenolojik araştırma deseni kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini, Türkiye'nin farklı bölgelerinde sağlık temalı turlarda görev yapan deneyimli turist rehberleri oluşturmaktadır. Katılımcılarla derinlemesine görüşmeler yapılmış; elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle sistematik biçimde değerlendirilmiş ve tematik kategoriler oluşturulmuştur. Verilerin analiz sürecinde katılımcı ifadelerinin özgünlüğü korunarak temalar yapılandırılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, sağlık konulu mitlerin destinasyon cazibesini artırdığı ve turistlerle etkileşimin güçlendiğinin rehberler tarafından ifade edildiği görülmüştür. Ancak pek çok rehberin mitoloji eğitimi eksikliği nedeniyle anlatımda güçlük yaşadığı belirlenmiştir. Katılımcılar, mitolojik anlatıların turist ilgisini artırdığını, tur programına katma değer sağladığını ve mesleki motivasyonu güçlendirdiğini dile getirmiştir. Bu bulgular doğrultusunda, turist rehberlerinin mitoloji bilgileri ve hikâye anlatıcılığı becerilerini geliştirmeye yönelik eğitim programlarının oluşturulması önerilmektedir. Ayrıca, sağlık temalı mitlerin destinasyon pazarlama stratejilerinde daha sistematik biçimde kullanılmasının sağlık turizminin gelişimine katkı sağlayacağı değerlendirilmektedir. Araştırmanın, literatüre katkı sunması ve uygulayıcılara yol gösterici bulgular sağlaması beklenmektedir.
Gemlik kitap limanı "sözcüklerin rotası" edebiyat festivali katılımcılarının festivale dair kalite ve değer algıları
Festivaller, insanların aileleriyle, arkadaşlarıyla ya da tek başına normal zamanlarda kullanıldıkları konseptten farklı ve özel olarak dizayn edilen mekânlarda kaliteli zaman geçirmeleri için düzenlenen etkinliklerdir. Edebiyat festivalleri ise düzenlenen etkinliklere edebi kültürün eklenmesiyle ortaya çıkan etkinlikler bütünüdür. Literatürde diğer festival türlerine yönelik birçok çalışma bulunmaktadır. Ancak bu çalışma edebiyat festivallerine yönelik ilk çalışmalardandır. Çalışmanın amaçlarından bir tanesi literatürdeki bu boşluğu doldurmaktır. Ayrıca festivallerin düzenlenmesi kadar katılımcılar için kalite ve değer atfetmesi gerekmektedir. Bu doğrultuda, bu araştırma Gemlik Kitap Limanı "Sözcüklerin Rotası" adlı edebiyat festivali katılımcılarına, onların edebiyat festivallerine dair görüşlerine, taleplerine, kalite ve değer algılarına ulaşmayı da amaçlamaktadır. Festivallere ait çalışmalar incelenmiş olup Yoon'un (2010) festivallerin kalite ve değeri üzerine gerçekleştirdiği çalışmanın anketinden esinlenilerek 8 soruluk yarı-yapılandırılmış görüşme formu hazırlanmıştır. Görüşme formları festival alanında 20 gönüllü katılımcıya uygulanmış ve görüşme kayıtları alınmıştır. Formdaki sorular 3 temel araştırma sorusunu cevaplamak üzere tasarlanmıştır. 1. Edebiyat festivali katılımcılarının festivale katılma motivasyonları nelerdir? 2. Edebiyat festivali katılımcılarının bu festivallere atfettikleri kalite ve değer algıları nelerdir? 3. Edebiyat festivali katılımcılarının festivalde aldıkları doyum ve festival sadakati arasında bir ilişki var mıdır? İlk araştırma sorusunun cevabı olarak; katılımcıların katılım motivasyonlarının çeşitlilik içerdiği ortaya çıkmıştır. İkinci araştırma sorusu olan edebiyat festivali katılımcılarının kalite ve değer algıları; katılımcılar tarafından festivalin programı ve program akışı, festivalde hatıralık eşya bulundurulması değerli bulunurken yiyecek-içecek bulundurulması yönünde katılımcı görüşleri 2'ye ayrılmıştır. Bir grup katılımcı yiyecek ve içeceği edebiyat festivalleri için uygun bulmazken bir diğer grup uygun hatta gerekli bulmuştur. Katılımcıların çoğunluğu festivallerin daha kaliteli hale gelmesi için 3 talepte bulunmuşlardır; gelecek festivallere daha fazla yazar ve yayınevi davet edilmesi, çocuk etkinliklerine ve etkinlik alanına daha çok yer verilmesi ve festivalde satılan ürünlerin daha uygun fiyatlı olması. Araştırmanın üçüncü sorusu olan edebiyat festivalinden alınan doyum ve festival sadakati arasındaki ilişkiye bakıldığında 15 katılımcı yeterince doyum aldığını ve ileri festivallere kesin bir dille katılacağını ifade ederken 5 katılımcı yeterince doyum alamadığını ancak kesinlik ibaresini kullanmadan ileride yapılacak olan edebiyat festivallerine katılım göstereceğini belirtmiştir.
Turizm ve yabancı dil bağlamında hazırlanan akademik yayınların sistematik literatür analizi
Hızla ilerleyen iletişim ve teknoloji çağında yabancı dil bilgi ve becerisinin son derece önemli bir yeri vardır. Kültürlerarası iletişime olanak sağlayan yabancı dil becerisi neredeyse her alanda ve sektörde önem kazanmıştır. Bunlardan biri de turizm sektörüdür. Turizm ve dil becerisi birbirinden kopmaz iki unsurdur. Çünkü turizmi ön plana çıkaran hizmet kalitesi dil becerisi ile doğrudan ilişkilidir. Ülkemizi ziyaret eden turistlerle sağlıklı bir iletişim kurmak, ülkemizin kültürel mirasını iyi bir şekilde tanıtmak ve bu vesileyle turist memnuniyetini en yüksek seviyede tutmak dil becerisiyle mümkündür. Turizm ile yabancı dil becerisi arasındaki bu bağlantıdan ötürü, turizm fakülte ve yüksekokullarında verilen yabancı dil eğitimi son derece önem kazanmaktadır. Bundan dolayı turizm odaklı yabancı dil eğitimine dair geçmişten günümüze kadar birçok akademisyen tarafından çeşitli araştırmalar yapılmıştır. Bu bağlamda, çalışmamızın amacı yabancı dil ve turizm konusunda 2000 yılından günümüze kadar yapılmış akademik çalışmaların sistematik literatür analizini yapmaktır. Böylelikle bu kapsamda yapılan çalışmaların yıllara, konularına, başlık bilgisine, yazar bilgisine ve elde edilen sonuçlara göre oranları ele alınmış, sonuç olarak bu çalışmaların akademiye ve sektöre kazandırdıkları irdelenmiştir. Anahtar sözcüklerin Google Akademik, DergiPark ve Ulusal Tez Merkezi'nde taranması sonucu 35 adet makale, 13 adet tez, 2 adet bildiri, 1 adet doktora tezi, 1 adet uzmanlık tezi ve 1 adet kitap bölümü olmak üzere toplam 53 akademik çalışmaya ulaşılmış ve bu çalışmalar sistematik literatür analizi yöntemi uygulanarak analiz edilmiş, PRISMA akış şeması kullanılarak raporlanmıştır. Çalışmanın sonucunda turizm ve yabancı dil bağlamına yönelik yapılan araştırmaların son yıllarda artış gösterdiği, çoğunlukla makale şeklinde çalışmalara yer verildiği, en fazla araştırmaya konu olan dillerin İngilizce ve Almanca olduğu ve en çok üniversite öğrencileri ile çalışmaların yapıldığı tespit edilmiştir.
Yoga turistlerinin destinasyon tercihlerini etkileyen faktörler
Günlük yaşamdaki baskı ve strese karşı rahatlatıcı bir uygulama olarak görülen yoga, zamanla pek çok kişinin hayatında yer edinmiştir. Yoganın Türkiye de dahil olmak üzere dünyanın pek çok bölgesinde yaygınlaşması, yoga ile ilişkili seyahatlerin de artmasına yol açmış; yoga kampları, yoga festivalleri, yoga inzivaları ve yoga eğitimleri için yapılan seyahatler "yoga turizmi" kavramını ortaya çıkarmıştır. Son yıllarda gittikçe yaygınlaşan yoga turizmi ile ilgili yapılmış araştırmalar olsa da çalışma sayısının yeterli olmaktan uzak olduğu görülmüştür. Bu çalışma, temelde yoga turistlerinin destinasyon tercihlerini etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bunun yanı sıra yoga turistlerinin katılacakları yoga kampı veya yoga festivali seçimlerini belirleyen ve onları yoga turizmine katılmaya teşvik eden etmenleri ortaya çıkarmak, bu süreçte kullandıkları bilgi kaynaklarını belirlemek ve katıldıkları kamp veya festival sürecinde yaşadıkları olumlu veya olumsuz deneyimlerini anlamak gibi alt amaçlara sahiptir. Nitel yöntemlerle yürütülen çalışmada yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak en az bir kere yoga kampına veya yoga festivaline katılmış olan yoga uygulayıcılarıyla görüşülmüş; elde edilen veriler kodlamalar yapılarak analiz edilmiş ve alıntılarla birlikte rapor edilmiştir. Çalışma sonucunda, yoga turistlerinin destinasyon seçimlerini etkileyen faktörler; coğrafi nitelikler, destinasyon imajı, ulaşım faktörleri, konaklama tesisi tipi ve konaklama tesisi nitelikleri olarak belirlenmiştir. Yoga turistleri doğayla iç içe; deniz, göl, akarsu gibi su kaynaklarına yakın; dağlık, ağaçlık; sessiz, sakin; yerleşim yerlerine uzak ve kolay ulaşılabilir destinasyonları tercih etmektedir. Ayrıca yogaya uygun beslenme, sürdürülebilirlik ve temizlik gibi faktörlerin de yoga turistlerinin destinasyon seçimlerinde etkili olduğu saptanmıştır.
Gastronomik kimliğin sürdürülebilir turizm üzerindeki etkilerinin paydaş algıları kapsamında araştırılması
Bölgesel bir kimlikle sunulan gastronomi deneyiminin kalitesi, bölgelerin benzersiz ürünleri ve özelliklerinden oluşmaktadır. Gastronomik kimlik, kültürel, coğrafi, ekolojik yönler ile ekonomik koşullar ve tarihsel desenler bakımından farklılıklar gösteren ve taklit edilmesi mümkün olmayan bölgeye özgü özellikleri ifade etmektedir. Sözü edilen özellikler değerlendirildiğinde, gastronominin bölgenin kültürel kimliğini, geleneklerini ve yaşam tarzını ortaya koyarak gidilen bölgenin çekiciliğini arttıran, bölgeye rekabet avantajı sağlayarak yerel ekonomiyi güçlendiren, doğal kaynakları koruyan bir turizm çeşidi olduğu görülmektedir. Bu bağlamda, destinasyonların çevresel, sosyal ve ekonomik alanda gelişmesine önemli katkılarda bulunan ve önemli bir seyahat güdüsü olan gastronominin korunması, geliştirilmesi ve devamlılığının sağlanması adına bölgesel gastronomik unsurlarının ya da gastronomik kimliğin sürdürülebilirlik anlayışı içerisinde ele alınması önemli olmaktadır. Bu çalışmanın amacı paydaş algıları kapsamında gastronomik kimliğin sürdürülebilir turizme olan etkisini araştırmaktır. Bu bağlamda bu çalışmada araştırmanın evrenini oluşturan Batman ilinde yer alan turizm paydaşlarının gastronomik kimlik algısının sürdürülebilir turizm ve alt boyutları (ekonomik, sosyo-kültürel ve çevresel) üzerindeki etkisi incelenmiştir. Araştırmanın modelini ve hipotezlerini test etmeden önce, araştırmada kullanılan ölçeklerin geçerliliğini ortaya koymak amacıyla, açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi yapılmıştır. Geçerlilik sağlandıktan sonra, hipotezlerin testi için yapısal eşitlik modeli kullanılmıştır. Elde edilen bulgular incelendiğinde gastronomik kimlik bileşenlerinden gastronomik kültürün sürdürülebilir turizmin ekonomik ve sosyo-kültürel boyutları üzerine anlamlı bir etkisi belirlenememişken, çevresel boyutu üzerine (H1c: ß= 0,156, p=0,000), anlamlı ve pozitif yönlü etkisinin olduğu tespit edilmiştir. Yiyecek kalitesinin sürdürülebilir turizmin ekonomik boyutu üzerine (H1d: ß= 0,218, p=0,000) ve çevresel boyutu üzerine (H1f: ß= 0,218, p=0,000) anlamlı ve pozitif yönlü etkisinin olduğu tespit edilirken, sosyo-kültürel boyut üzerine anlamlı bir etkisi saptanamamıştır. Restoranlar /Yemek Yerlerinin sürdürülebilir turizmin sosyo-kültürel boyutu üzerine (H1h: ß= 0,218, p=0,000) anlamlı ve pozitif yönlü etkisinin olduğu tespit edilirken, ekonomik ve çevresel boyutları üzerine anlamlı bir etkiye rastlanmamıştır. Gastronomi etkinliklerinin sürdürülebilir turizmin ekonomik (H1i: ß= 0,661, p=0,000) ve çevresel (H1k: ß= 0,482, p=0,000) boyutları üzerine anlamlı ve pozitif yönlü etkisinin olduğu tespit edilirken, sosyo-kültürel boyutu üzerine anlamlı bir etkisi ortaya çıkmamıştır. Bununla birlikte araştırma kapsamında paydaş türüne göre herhangi bir farklılık ortaya çıkmamışken, ilgili paydaşlardan yerel yönetimlerin gastronomik kimlik ve sürdürülebilir turizme katılım düzeyleri daha yüksek, sivil toplum kuruluşlarının ise daha düşük çıkmıştır. Araştırma kapsamında elde edilen bulguların Batman'da gastronomi turizminde sürdürülebilir gelişimin sağlanması açısından hem yönetişim olgusuna hem de bölgesel turizm plan ve politikalarına dikkat çekmesi bakımından önemlidir
Tek başına seyahat eden Avrupalı ve Asyalı kadınların seyahat risk algıları ve davranışsal niyetleri
Bu çalışma, tek başına seyahat eden Avrupalı ve Asyalı kadınların seyahat risk algıları, memnuniyetleri ve davranışsal niyetlerini karşılaştırmayı amaçlamaktadır. Çalışmada, kadınların tek başına seyahat ederken karşılaştıkları riskler, bu risklerin memnuniyet üzerindeki etkileri ve gelecekteki seyahat niyetlerini nasıl şekillendirdiği üzerine odaklanılmaktadır. Araştırma; destinasyona özgü, cinsiyete dayalı ve psikososyal risk algıları olmak üzere üç boyutlu bir risk algısı ölçeği kullanarak, bu faktörlerin kadınların seyahatleri üzerindeki etkilerini analiz etmektedir. Ayrıca, kadınların tek başına seyahat etmekten duydukları memnuniyetin, gelecekte benzer seyahatleri tekrar gerçekleştirme niyetleri üzerindeki etkisini de incelemektedir. Bu çalışma, tek başına seyahat eden kadınların ihtiyaçlarına ve beklentilerine daha duyarlı hizmetler geliştirmek için turizm endüstrisinin ihtiyaç duyduğu bilgileri sağlamayı hedeflemektedir. Ayrıca bu çalışmada, Avrupa ve Asya arasındaki kültürel farklılıkların tek başına seyahat eden kadınların risk algıları, memnuniyetleri ve davranışsal niyetleri üzerindeki etkileri karşılaştırılmaktadır. Çalışma, aynı zamanda kadınların seyahat esnasında maruz kaldıkları cinsiyet temelli ayrımı ele alarak, her birey için daha kapsayıcı ve eşitlikçi bir seyahat deneyimi yaratılabilmesi için farkındalığı artırmayı amaçlamaktadır. Son olarak, çalışmanın bulguları doğrultusunda, tek başına seyahat eden Avrupalı ve Asyalı kadınlar için seyahat deneyimlerini iyileştirmeye yönelik öneriler geliştirilmektedir.
Turist rehberi performansının açık hava müze ziyaretçilerinin deneyimlerine etkisi
Açık hava müzeleri, tarihî ve kültürel mirasın sergilendiği önemli turist deneyim alanlarıdır. Turist rehberlerinin performansı, bu müzelerdeki ziyaretçi deneyimlerinin kalitesini etkileyen önemli bir faktördür. Dolayısıyla, açık hava müzelerindeki rehber performansını anlamak, hem bu müzelerin ziyaretçi deneyimlerini iyileştirmek hem de turizm sektörünün bu önemli alanını geliştirmek açısından büyük önem taşımaktadır. Bu araştırmanın amacı, turist rehberi performansının açık hava müze ziyaretçilerinin deneyimleri üzerindeki etkisini belirlemektedir. Bu amaç doğrultusunda, Mart 2024-Mayıs 2024 tarihleri arasında turist rehberi eşlikli açık hava müzesi ziyaret eden ve araştırmaya katılmayı kabul eden 403 katılımcıdan anket tekniği ile veri toplanmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler SPSS 25 (Statical Package for the Social Science) ve Lisrel paket programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda turist rehberi performansının açık hava müze ziyaretçilerinin deneyimleri üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönlü bir etkisi olduğu tespit edilmiş, turist rehberi performansının kişilik ve yetenekler boyutunun, eğitim, eğlence, kaçış ve estetik deneyimi üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif bir etkisinin olduğu belirlenmiştir. Kişisel temsil boyutunda ise eğitim, eğlence ve estetik boyutlarında turist rehberi performansının etkili olduğunu fakat kaçış boyutu üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin bulunmadığı tespit edilmiştir. Tüm bu sonuçlar ışığında turizm paydaşlarına ve araştırmacılara yönelik öneriler sıralanmıştır.
İnanç turizmi kapsamında Rusça hacnamelerde İstanbul
İnsanların seyahatleri boyunca kaleme aldıkları yazılardan meydana gelen seyahatnameler günümüzde önemli bir bilgi kaynağı olarak kabul edilmektedir. Rusların 988 yılında Ortodoks Hristiyanlığı kabul etmesiyle birlikte, kutsal topraklar olarak kabul edilen mekânlara hac seyahatleri yapılmaya başlanmıştır. Rus yazar Y. N. Trubetskoy'un deyimiyle "Rusların atalarının vaftiz edildiği Aya Sofya'nın bulunduğu kutsal şehir" olarak Rusların ruhani dünyasında ayrı bir öneme sahip olan İstanbul ya da Rusların adlandırmasıyla "Çargrad" (Çarların Kenti) bu hac seyahatlerinin önemli bir durağı olmuştur. XI. yüzyıldan XIV. yüzyıla kadar hacca giden Rus seyyahların tuttukları notlar, Eski Rus edebiyatında hojdeniye (hacname) olarak adlandırılmıştır. Hacnameler üç yüzyıl boyunca Rus gezi notları türünün tek örneği olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu araştırmada İstanbul'a gelen Rus Ortodoks hacıların yazdıkları hacnamelerde, kutsal mekânlar, kutsal emanetler, kutsal mekânların mimari özellikleri ve haklarında yazılan efsaneler, döneme ait toplumsal, kültürel ve siyasi yapı gibi unsurlar araştırılarak inanç turizmine yönelik hizmet veren turist rehberlerinin anlatımlarının zenginleştirilmesine katkı sağlamak amaçlanmıştır. Bu amaçla 1200-1389 yılları arasında Rusça yazılmış dört hacname temel veri kaynağı olarak seçilmiştir. Hacnameler araştırmacı tarafından Türkçeye çevrilmiştir. Nitel yöntemin benimsendiği araştırmada çevirisi yapılan metinler, Maxqda'ya aktarılarak kodlar çıkarılmıştır. Elde edilen veriler tümevarımsal tematik analize tabi tutulmuş ve "Dinî unsurlar", "Tarihî unsurlar", "Sanatsal unsurlar", şeklinde üç tema altında dokuz ana kategori tespit edilmiştir. Hacnamelerden elde edilen bilgilerin, İstanbul'a inanç turizmi amacıyla gelen turistlere yönelik turlarda, turist rehberlerinin anlatımlarına farklılık ve zenginlik katacağı düşünülmektedir.
Turist rehberlerinin sürdürülebilir turizmdeki rolleri
Sürekli değişen ve gelişen dünyada turizmin gelecek kuşaklara aktarılması, kaynakların en verimli şekilde kullanılması, doğal alanların tahribatının en aza indirilmesi, turizmde sürdürülebilirliğin sağlanması için turizm sektörünün paydaşlarından turist rehberlerine önemli görevler düşmektedir. Buradan yola çıkarak bu araştırmanın amacı, sürdürülebilir turizmin sosyo-kültürel, ekonomik ve çevresel boyutlarına yönelik turist rehberlerinin turlarda yaptığı uygulamaları, sürdürülebilir turizme ilişkin farkındalıklarını, algılarını incelemek ve sürdürülebilir turizm uygulamalarına yönelik yapabileceklerine dair önerilerini tespit etmektir. Araştırma verileri, toplam 26 kişiden oluşan gönüllü katılımcılardan 05 Mart- 16 Nisan 2024 tarihleri arasında Google Formlar'da oluşturulan e-görüşme formu aracılılığıyla toplanmıştır. Araştırmada elde edilen veriler MAXQDA 2024 programı kullanılarak tematik analiz tekniği ile incelenmiştir. Çalışmada turist rehberlerinin sürdürülebilir turizme ilişkin üstlendikleri rol "eğitici/öğretici rolü" olarak tespit edilmiştir. Turlarda sürdürülebilirliğin sosyo-kültürel boyutuna ilişkin üstlendikleri rol "çevre koruyucu/ koruyucu rolü", ekonomik boyutuna ilişkin üstlenilen rol, "ekonomiyi teşvik edici rolü", çevresel boyutuna ilişkin üstlenilen rol "çevre koruyucu/koruyucu rolü" olarak belirlenmiştir. Turist rehberlerinin sürdürülebilir turizm uygulamalarına yönelik öneriler ise çevrim içi veya uygulamalı "seminerler" düzenlenmesi olmuştur. Araştırma sonuçlarına dayanarak akademiye ve sektöre yönelik öneriler sunulmuştur.
Etnik kültürel mirasın turizm potansiyeli Süryani köyleri örneği
Son yıllarda kültür turizmi, küresel ölçekte olduğu kadar Türkiye özelinde de önemli bir ivme kazanarak turizm politikalarının yeniden şekillenmesinde belirleyici bir rol üstlenmiştir. Tüketim odaklı tatil anlayışından ziyade tarihi, sanatsal ve kültürel miras unsurlarını deneyimleme arzusunun artması, kültür turizminin gelişmesine sebep olmuştur. Türkiye'de kültür turizmi son yıllarda Güneydoğu Anadolu Bölgesi başta olmak üzere kayda değer bir gelişim göstermiştir. Bu çalışmada da Güneydoğu Anadolu Bölgesinde yer alan Süryani köylerinin etnik kültürel miras ögelerinin turizm potansiyelinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında Mardin'in Midyat ve Nusaybin ilçeleri ile Şırnak'ın İdil ilçesindeki 11 Süryani köyünden 9'u ziyaret edilmiş, yüz yüze veya telefon aracılığıyla 10 Süryani katılımcı ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen verilere tematik analiz uygulanmış ve dört ana tema belirlenmiştir. Bunlar; Köylerin demografik bilgileri, Gelenekler, Yerel kültürel değerler ve Köylerin turistik potansiyelidir. Araştırma sonucunda; Süryanilerin kendi dillerini konuştukları ve çocuklarına öğrettikleri, düğün, bayram, cenaze ve yeme-içme geleneklerini yaşattıkları, mevcut dini yapıların ziyaret edilebilir durumda olduğu, yerel halkın turizme olumlu yaklaştığı, ancak yöresel giysi ve el sanatlarının yok olmaya yüz tuttuğu belirlenmiştir. Araştırma sonuçları Süryani köylerindeki etnik kültürel mirasın turistik ürün olarak değerlendirilerek bölgede farklı bir kültür rotası oluşturulabileceğini göstermektedir. Araştırmanın hem Süryani köylerinin turizm bakımından ele alınması hem de Güney Doğu Anadolu bölgesine gerçekleştirilen turlara bir alternatif önermesi bakımından seyahat acentalarına, turist rehberlerine ve bölgedeki turizm politikaları uygulayıcılarına katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Katılımcılara dil, inanç, gelenek-görenek, yeme-içme, kültürel değerler ile turizme ve ziyaretçilere bakış açılarının nasıl olduğu soruları yöneltilmiştir.
Kültürel miras bağlamında Alevilik inancı ve Alevi inanç turizm rotasının oluşturulması
Alevi inancı, Anadolu'nun kültürel zenginliği içinde önemli bir yer tutmakta ve pek çok maddi ve manevi kutsal unsur barındırmaktadır. Bu unsurlar, inanç turizmi kapsamında değerlendirilebilecek potansiyele sahip olup, kültürel mirasın korunması, tanıtılması ve gelecek nesillere aktarılması açısından önem arz etmektedir. Alevi inanç unsurlarının kültürel miras bağlamında değerlendirilerek inanç turizmi rotalarının geliştirilmesini ve Alevi toplumunun konuya ilişkin görüşlerinin araştırılmasını amaçlayan bu çalışma, kültür mirasının korunması ve gelecek nesillere aktarılmasının yanı sıra toplumsal ve ekonomik katkılar yaratmayı öncelemektedir. Bu yönüyle, alanda özgün ve öncü bir çalışma niteliği taşımaktadır. Araştırma iki aşamalı bir tasarıma sahiptir. İlk aşamada literatür taraması ve Alevi toplumunun kanaat önderleriyle yapılan görüşmeler yoluyla inanç unsurlarının envanteri çıkarılmış ve bu unsurlar coğrafi yakınlıkları dikkate alınarak göre 6 rota üzerinde haritalanmıştır. İkinci aşamada ise, yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla elde edilen veriler tematik analizi yöntemiyle değerlendirilerek oluşturulan temalar doğrultusunda Alevi toplumunun kendi kültürel miraslarının inanç turizmi bağlamında değerlendirilmesi konusundaki görüşleri analiz edilmiştir. Katılımcı görüşleri Alevi toplumunun turizm ve inanç turizmi konusunda farkındalık düzeylerinin yüksek olduğu, rotalar geliştirilmesine olumlu yaklaştıkları, bu yolla kültür mirasının korunması ve yeni kuşaklara aktarımın önemine vurgu yaptıkları görülmüştür. Son bölümde paydaşlar için öneriler sunulmuştur.
Covid-19 süreci sonrası değişen seyahat alışkanlıklarına yönelik bir araştırma
Covid-19 virüsü, 2019 yılında ilk kez Çin'in Wuhan kentinde ortaya çıkmıştır. 11 Mart 2020 tarihinde Türkiye'de ilk vaka görülmüş ve bulaş vakalarının hızla yayılması sonrasında Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından dünya genelinde pandemi ilan edilmiştir. Covid-19 pandemisi, küresel anlamda ekonomiyi olumsuz etkilerken, dünya genelinde üretim ve tüketim faaliyetlerini sınırlandırılmıştır. Bu bağlamda ele alındığında turizm sektörü pandemiden olumsuz etkilenen sektörlerin başındadır. Turizm sektörü, krizlerden diğer sektörlere kıyasla daha hızlı etkilenmektedir. Etkilenen turizm hareketleri, farklı turizm davranışlarını da ortaya çıkarmıştır. Bu çalışmada, sosyal, psikolojik ve ekonomik etkileriyle küresel boyutta zararlara neden olan Covid-19 pandemi krizinin turizm sektörü üzerindeki etkileri ve bu etkilerin beraberinde değişen seyahat alışkanlıkları üzerine bir durum çalışması yapılmıştır. Bu araştırma, iki ana katılımcı grubu üzerinde odaklanmıştır: turizm sektöründe çalışanlar ve turistler. Araştırmada veri toplamak amacıyla özel olarak tasarlanmış yarı yapılandırılmış görüşme formları kullanılmıştır. Çalışmada katılımcıların pandemi sürecinde yaşadıkları deneyimler ve bu sürecin iş veya tatil alışkanlıkları üzerindeki etkileri dikkate alınmıştır. Elde edilen bulgular betimsel analizle yorumlanmış ve verilen cevaplar çerçevesinde tablolar oluşturulmuştur. Çalışmadan elde edilen bulguları özetlemek gerekirse, Covid-19 pandemisi, turistlerin daha sakin ve doğayla iç içe destinasyonları tercih etmesine ve hijyen ile sağlıklı yaşam arayışına yönelmelerine yol açmıştır. Bireysel tatil tercihlerinde artış, ekonomik ve doğayla bütünleşik tatil seçeneklerine olan ilgiyi artırmıştır. Pandemi, hijyen, sağlık ve sürdürülebilirlik konularındaki duyarlılığı yükseltmiş, bu da turizm sektörünün gelecekte daha sağlıklı ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşmasının gerekliliğini göstermiştir. Turistlerin konaklama, gıda, seyahat planlama ve destinasyon tercihleri değişmiş; kalabalık aktivitelerden kaçınılmış ve hijyenik, bireysel tatil seçeneklerine yönelim artmıştır. Pandemi sürecinde turistlerin hijyen ve sağlık güvenliği beklentileri artmış, bu da turizm işletmelerinin hizmetlerini kişiselleştirmesi, hijyen standartlarını yükseltmesi ve doğayla bütünleşik ekonomik tatil seçeneklerine yatırım yapması gerektiğini göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Covid-19, Seyahat Alışkanlıkları, Turizm, Turist Seyahat Motifleri, Pandemide Turizm
Kadın turist rehberlerinin iş-yaşam dengesini etkileyen faktörler üzerine nitel bir araştırma
Ülke tanıtımı açısından misafirlerle birebir etkileşim kuran turist rehberleri sektörün yapıtaşlarındandır. Bu sebeple bu meslek grubunda çalışan kişilerin yaşadıkları mesleki zorlukların tespit edilmesi önemli bir konudur. Bu yüksek lisans tezinin temel amacı kadın turist rehberlerinin iş ve yaşam doyumlarını etkileyen faktörleri belirlemektir. Bu faktörler nitel araştırma yöntemi ile araştırmaya tabi tutulmuştur. Elde edilen bulgulara göre, kadınların turist rehberliği mesleğini yapanların genel olarak toplumsal rol ve cinsiyetlerine yönelik ayrışmaya ve haksızlıklara maruz kaldıkları ve iş yaşam dengesini kurmada zorluklar yaşadıkları ortaya çıkmıştır.
Turist rehberliği mesleğinde iş stresi olgusu ve algılanan stresin görev performansına etkisi
Ülke ekonomisine yüksek katkısı olan endüstriler düşünüldüğünde akla ilk gelenlerden birisi turizmdir. Turizmin ülkelere olan ekonomik katkısı bir yana kültürel katkısı da yadsınamaz ölçüdedir. Bu katkılar düşünüldüğünde ülkelerin turizmi yönetme ve yönlendirmede planlı ve programlı davranması gerektiği görülmektedir. Mesleki profesyonellik konusunda ise turistlerle birebir etkileşim halinde olan, bu konuda eğitim alan ve turist deneyiminde etki yaratan turist rehberleri başlıca meslek dallarından birisi olarak kabul edilmektedir. Turist rehberliği çok çeşitli sorumlulukları ve zor çalışma şartları olan bir meslektir. Turist rehberleri turizm destinasyonun çekiciliklerine bağlı olarak hem kapalı ortamlarda (otel, tapınak, müze vb.) hem de açık hava ortamlarda (ören yeri, antik yerleşim yerleri, dağlık bölgeler vb.) çalıştıklarından, çalışma koşulları ve ortamları değişkendir. Yazın çok sıcak veya kışın çok soğuk, gürültülü, tozlu ve nemli ortamlarda uzun saatler boyunca çalışabilirler (Türkiye İş Kurumu, 2013). Ayrıca çalışma saatlerinin esnek olması bir süre sonra turist rehberliği mesleğinin bir yaşam biçimi haline gelmesine sebebiyet vermekte ve rehberler hayatlarını belli bir düzene oturtmakta zorlanmaktadırlar. Mesleğin getirdiği zorluklar bir süre sonra görev performansının düşmesine ve iş stresinin artmasına neden olmaktadır. Bu tez çalışmasında turist rehberlerinin iş stresi ve görev performansı arasındaki ilişki incelenmektedir. Bu bağlamda elde edilen bulguların hem turist rehberliği mesleği ile ilgili literatüre katkı sağlaması hem de turizm endüstrisinde çalışanların yaşadıkları stresin görev performansına etkisini ortaya çıkararak, endüstriyel uygulamalara yön göstermesi ümit edilmiştir.
Macera turizmi: Macera turu rehberliği bileşenleri üzerine bir araştırma
Yaşam standartlarındaki artış ve değişen tüketici beklentileri, Antalya'nın coğrafi ve doğal özellikleriyle birleşerek bölgeyi macera turizmi arayan turistler için ideal bir destinasyon haline getirmektedir. Bu bağlamda bu çalışmada, Antalya'nın coğrafi ve kültürel özelliklerinin macera turizmine katkısı ve macera turu rehberliğinin temel unsurları incelenmiştir. Amaçlı örnekleme yöntemi doğrultusunda macera turizmi alanında deneyimli turist rehberlerine ulaşılmış, ardından kartopu örnekleme yöntemi ile katılımcı sayısı arttırılmıştır. Araştırmada nitel yaklaşımlardan fenomenolojik desen kullanılmış; yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla veriler toplanmıştır. Elde edilen bulgular betimsel analiz yoluyla yorumlanarak temalar ve kodlar halinde sunulmuştur. Bulgular, Antalya'nın macera turizmi açısından büyük bir potansiyele sahip olduğunu ancak bu potansiyelin yeterince değerlendirilemediğini ortaya koymaktadır. Macera turizminin diğer turizm türlerinden farklı olarak yerel ekonomiye katkı sağladığı; macera turu rehberliğinin profesyonellik ve doğa temelli bir uzmanlık gerektirdiği saptanmıştır. Ayrıca, rehberlerin mesleği bir yaşam tarzı olarak benimsedikleri ve ilk yardım bilgisi ile standart eğitimlerin önemli olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu doğrultuda, bu çalışmanın, Antalya'nın bir macera turizmi destinasyonu olarak geliştirilmesi ve rehberlerin mesleki kapasitelerinin arttırılmasına yönelik katkı sağlayacağı varsayılmaktadır. Anahtar Kelimeler: Macera; Macera Turizmi; Macera Turisti; Turist Rehberliği.
Turist rehberlerine bir anlatım önerisi olarak Anadolu'daki Antik Çağ hamamları
Kültür turizminin başlıca çekiciliklerinden biri olan antik kentler içerisinde kentin ruhunu ve düşünce yapısını bizlere en iyi şekilde aktaran öğelerden birisi hamam yapılarıdır. Bu yapıların mimari özelliklerinin yanı sıra dönemin toplumu ile etkileşimleri ve günlük yaşamdaki yerlerinin anlaşılması bu toplumları anlamada önemli bir adımdır. Bu noktada profesyonel turist rehberlerine hem turizm sektörünün en önemli paydaşlarından biri olarak hem de kültürel mirasın birer temsilcisi olarak önemli bir rol düşmektedir. Bu çalışmada Profesyonel turist rehberlerinin bu yapıları nasıl aktardığının anlaşılması ve söz konusu anlatımların geliştirilmesi ve hamam yapılarının turistik çekiciliğinin artırılması için öneriler sunulması amaçlanmıştır. Bu doğrultuda Anadolu sınırları içerisinde bulunan eski çağ hamam komplekslerinin dönemin sosyal, ekonomik ve siyasal yapısını nasıl etkilediklerini ve bu kültürel yapıların turizmin önemli bir parçası olan turist rehberleri tarafından nasıl aktarıldığı fenomenolojik bir yaklaşımla ele alınmıştır. Elde edilen bulgular hem içerik analizi hem de betimsel analizle yorumlanmış ve görselleştirilerek sunulmuştur. Bulgulara göre Antik Çağ hamamları, kültürel mirasın korunması ve kültür turizminin geliştirilmesi açısından büyük bir potansiyele sahip olduğu, turist rehberlerinin ise bu alanların tanıtımında temel bir rol oynadığı ancak, bu yapıların sürdürülebilirliğini sağlamak ve turistik cazibesini artırmak için hem rehberlik hem de yönetim alanında önemli adımlar atılması gerektiği tespit edilmiştir.
Destinasyon imajının turizm potansiyeline etkisi: Patara örneği
Turizm, ülkelerin ekonomilerine katkı sağlayan ve ülkelerin dünya çapında isminin duyurulmasında etkili bir sektördür. Bu etkinin olumlu yönde olması, ülkeye gelen turistlerin yaşadıkları turizm deneyimiyle ilişkilidir. Söz konusu turistlerin ziyaretleri sonrasında, ilgili destinasyona yönelik olumlu tavır içerisinde olmaları ülkelere tekrar geliş potansiyelini etkileyerek, destinasyonu tavsiye etme oranını arttıracaktır. Bu bağlamda destinasyon imajının turist üzerinde bıraktığı etki, önem arz etmektedir. Turizm sektörü çalışanları, destinasyon imajıyla ilgili çalışmalar yaparak eksiklikleri görebilir ve bu eksikliklerin giderilmesi için düzenlemeler yapmaktadır. Böylece destinasyonun turist çekme potansiyeli artacaktır ve ülkelerin kalkınmasında bir payı olacaktır. Bu çalışmada sahip olduğu antik kentiyle ve Türkiye'nin en büyük ikinci kumsalına sahip olmasıyla bilinen ve turizm açısından önemli bir destinasyon olan Patara'nın destinasyon imajının turizm potansiyeline etkisi araştırılmıştır. Patara hem deniz turizmini hem de kültür turizmini bir araya getirmesi sebebiyle turizm açısından önemli bir potansiyel oluşturmaktadır. Yapılan çalışma sonrasında deniz turizminin kültür turizmine etkisi de irdelenmiştir. Bu kapsamda veri toplama aracı olarak, yüz yüze anket tekniği kullanılmıştır ve nicel bir çalışma yapılmıştır. Araştırmada kullanılan veriler, Patara antik kentine ve Patara plajına gelen turistlerden oluşmaktadır. Örneklem yöntemi ise kolayda örneklemi yöntemidir ve bu doğrultuda 386 kişiye anket uygulanmıştır. Veriler, SPSS 25 programına aktarılarak analiz sonuçlarının yorumlanması yapılmıştır. Analiz sonucunda Patara destinasyon imajının turizm potansiyeline etkisi yapılan çoklu regresyon analizi sonucuyla doğrulanmıştır. Patara destinasyon imajının turizm potansiyelini pozitif yönde etkilediği sonucuna varılmıştır. Çalışma sonucunda, turistlerin Patara'ya geliş amaçları ve Patara'ya yönelik görüşleri ortaya çıkarılarak, bu destinasyonun olumlu ve olumsuz yönleri belirlenmiştir, gerekli duyulan öneriler yapılmıştır. Anahtar Kelimeler: Destinasyon İmajı, Turizm Potansiyeli, Patara
Anadolu'nun bağcılık ve şarap mirasının incelenmesi: Ege Bölgesi özelinde bir rota önerisi
Şarap, insanlık tarihinin başından beri sosyal ve kültürel değere sahip olan bir içecektir. Bu önem insanlığın inanç dünyasına, sanat dünyasına, ticari hayatına ve günlük hayatına doğrudan etki etmiştir. Sarhoş edici bir içecek olmanın çok ötesinde olan şarap, dünyanın farklı ülkelerinde, o ülkelerin ve genel olarak insanlığın bir mirası olarak görülmeye başlamıştır. Bu bağlamda şarap ile ilintili miraslar korunmaya değer bir konu olarak görülmüş ve şarap mirasını korumak adına çeşitli atılımlar gerçekleştirilmiştir. Unesco başta olmak üzere. çeşitli kurumlar tarafından tarihi şarap bölgelerinin koruma altına alınmış olması bu atılımlara örnek gösterilebilir. Şarap mirası konusunda oldukça köklü olan ülkemizde de böyle bir atılımın gerçekleştirilmesi önem arz etmektedir. Bu çalışmada Anadolu'nun şarap tarihi en erken kanıtlardan başlanılarak incelenecektir ve ülkemizin sahip olduğu şarap mirası bu vesileyle irdelenecektir. Ardından dünyada koruma altına alınan şarap mirası alanları incelenecektir. Son olarak ise ülkemizde şarap mirası bakımından oldukça zengin olan Ege Bölgesi üzerinde bir şarap mirası rotası önerilecektir. Araştırma yöntemi olarak yarı yapılandırılmış görüşme tekniği ve verilerin analizi için MAXQDA 2022 nitel veri analizi yazılımı kullanılmıştır. Çalışma grubu amaçlı örneklem yöntemlerinden ölçüt örnekleme yöntemiyle belirlenmiştir. Bu kapsamda farklı şehir ve ülkelerde ikamet eden, bağcılık ve şarap konusunda deneyim ve ilgi sahibi olan farklı disiplinlerden 8 kişi ile 10 Eylül-9 Ekim 2023 tarihleri arasında çalışma yürütülmüştür. Bağcılık ve şarap mirasının bir kültürel miras unsuru olup turizm öğesi olarak değerlendirilip değerlendirilmeyeceği ve Ege Bölgesi özelinde bir rota oluşturulmasının mümkün olup olmadığının araştırıldığı bu çalışmada söz konusu rotanın eksikliğinin mevcudiyeti olduğuna, bağcılık ve şarap mirasının korunup tanıtılması gerektiği sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Şarap Mirası, Şarap, Şarap Tarihi, Şarap Mirası Rotası
Akıllı turizm uygulaması olarak bir multimedya rehber örneği: Antalya Kaleiçi
Hızlanan teknoloji ile birlikte kültürel alanlar eserlerini ziyaretçiyle buluşturabilmek adına farklı yollara başvurmaktadır. Video ve slayt gösterileri, cep telefonu uygulamaları, dokunmatik ekranlar ve bilgilendirme kioskları gibi yenilikler gün geçtikçe daha çok kültürel alan tarafından kullanılmaktadır. Multimedya rehber cihazları ise ikinci planda kalmaktadır. Şüphesiz ki bu durumun sebeplerinden bir tanesi cihazlarda gereğinden fazla bilgi depolanmış olmasıdır. Teknoloji sayesinde artık herkes bilgiye anlık ve pratik şekilde erişebilmektedir. İnternet kişilerin kısa zaman diliminde daha çok veriye ulaşabilmesini mümkün kılmaktadır. Bu durum insanların aceleci ve tez canlı olması sonucunu da beraberinde getirmektedir. Kültürel alanlarda hizmet veren multimedya rehberlerin de bu değişime ayak uydurması gerekmektedir. Yapılan çalışmalar cihazlardaki yoğun ve uzun anlatımların kullanımı düşürdüğünü göstermektedir. Tez ile rehber cihazlarda ziyaretçiye sunulan içeriklere bir öneri getirmek hedeflenmiştir. Örnek hazırlanan içerikler detaylı ve kısa olmak üzere iki kademeli oluşturulmuştur. Bu şekilde hazırlanan multimedya rehber cihazlar ile ziyaret süresinin uzatılabileceği düşünülmüştür. Literatür taramasının ardından çalışma bağlamı olarak Antalya Kaleiçi seçilmiştir. Hazırlanan rota üzerinde anlatımın gerçekleşeceği sekiz nokta belirlenmiştir ve tez kapsamında anlatım içerikleri oluşturulmuştur. Tasarım ve uygulama teknolojik altyapıya ihtiyaç duyduğundan kapsam dışında bırakılmıştır. Ancak sektörel uygulamalar için yararlı olabilecek önerilerde bulunulmaktadır.
Kültürel miras bağlamında dijital interaktif öyküleme yöntemlerinin kullanımı
Bu çalışma uluslararası alan yazında bulunan ve kültürel miras alanlarında kullanılmakta olan dijital interaktif öyküleme yöntemlerinin incelenip değerlendirilmesi ve Türkiye'deki kullanımı üzerine öneriler sunulması amacı ile gerçekleştirilmiştir. Öncelikle öykülerin ve öyküleme yöntemlerinin kültürel miras açısından önemi irdelenmiş ve mevcut örnekler değerlendirilmiştir. Müzelerde, ören yerlerinde ve diğer kültürel miras alanlarında öyküleme kullanımı çoğu kez uluslararası araştırmalara konu olmuşken, Türkiye'de bu konuyla ilgili çalışmalar bulunmakla beraber kültürel miras bağlamında üretilmiş çalışmalar alan yazında kısıtlıdır. Çalışmada dijital interaktif öyküleme yöntemlerinin kültürel miras ve turizm açısından katkılarının keşfedilmesi amacıyla Avrupa Komisyonu tarafından fonlanan ve kültürel miras bağlamında dijital interaktif öykülemeyi konu edinen projelere ait dokümanlar incelenerek analiz ve değerlendirmelere yer verilmektedir. Böylece dijital interaktif öyküleme yöntemlerinin kültürel miras bağlamında kullanımına ve turizme katkısına dair bütünsel anlamlar keşfedileceği düşünülmektedir. Katkılara dair değerlendirmelerden elde edilen bilgiler doğrultusunda bu yöntemlerin kültürel miras ve turizm bağlamında kullanımına yönelik öneriler sunulmaktadır. Anahtar Kelimeler: Öyküleme, Kültürel Miras, Müze, Ören Yeri, İnteraktif, Dijital Miras
Kültürel miras turizmi açısından Sillyon Antik Kenti'nin değerlendirilmesi
Türkiye, dünyanın önde gelen turizm bölgelerinden biri olarak bilinmekte ve burada birçok turizm türünün uygulanmasına olanak sağlamaktadır. Bunlardan biri de kültürel turizmdir. Kültürel turizmin başlıca kaynağı antik kentlerdir. Bu açıdan oldukça zengin olan ülkemizde araştırmalar ile ortaya çıkarılmış antik kentler çok sayıdadır. Ancak bu alanların turizme kazandırılması her zaman bilinçli bir yaklaşımla gerçekleştirilmemektedir. Bu çalışmanın amacı, canlı bir turizm bölgesi olan Antalya'nın bulunduğu antik Pamphylia bölgesinin kentlerinden bakir kent olan Sillyon kentinin kültürel miras turizmi açısından irdelenmesi amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda veriler, nitel araştırma yaklaşımlarından yüz yüze görüşme tekniği ile bir araya getirilmiştir. Elde edilen veriler, kültürel miras turizmi kapsamında dört adım modeli çerçevesinde değerlendirmesi yapılmıştır. Araştırma sonucunda, sahip olduğu köklü tarihi ile kentin turistik açıdan çekiciliğin bulunduğu ve yerel halkın turizmin gelişmesine karşı olumlu bir yaklaşım sergilediği belirlenmiştir. Bunun yanı sıra, mirasın korunması, aktarılması ve sürdürülebilirliği konusunda fikirler beyan edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Kültürel Miras, Sillyon, Turizm.
Konya ilinin inanç turizmi potansiyelinin değerlendirilmesi ve Konya'daki turist rehberlerinin inanç turizmine bakış açıları
Günümüzde turizm sektörü ülke ekonomileri için büyük önem taşımaktadır. Her ne kadar geleneksel deniz-kum-güneş turizmi uluslararası turizmde önemli bir yer tutsa da inanç turizmininde yer aldığı alternatif turizm pazarı giderek büyümektedir. Türkiye her üç semavi din için önemli merkezlerin bulunduğu bir ülkedir. Özellikle İslamiyet'e ait çok sayıda kutsal mekan ve dini değerler mevcuttur. Konya ili de inanç turizmi potansiyeli bakımından dikkat çeken illerden bir tanesidir. Yapılan bu çalışmanın amacı, Konya ilinin mevcut inanç turizmi potansiyelinin ortaya konulması, bilinen inanç merkezlerinin yanında bilinmeyenlerin de araştırılarak Konya'nın inanç turizmine katkıda bulunmaktır. Bu çalışma ile Konya ilinin inanç turizmine yönelik gelecek zamanlarda yapılacak bilimsel çalışmalara yol göstermek amaçlanmaktadır. Ayrıca, Konya'da görev yapan turist rehberlerinin inanç turizmine yönelik bakış açılarının tespit edilmesi amaçlanmaktadır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden amaçlı örnekleme yöntemi tercih edilmiştir. Konya'da görev yapan turist rehberleri ile yarı yapılandırılmış mülakat tekniği kullanılarak görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Literatür taraması yapılarak görüşme formları hazırlanmıştır (Rzazade vd., 2018, Demir, 2022; Demircan, 2014) Hazırlanan görüşme formları uzman görüşüne sunulmuş, uygun onayı alındıktan sonra kullanılmıştır. Araştırmada katılımcılara 8 açık uçlu soru yöneltilmiş, elde edilen bulgular Betimsel Analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Ayrıca araştırmacı tarafından inanç merkezleri ziyaret edilmiş olup güncel durumları fotoğraflanmıştır. Çalışmadan elde edilen verilere göre, Konya ilinin inanç turizmi potansiyelinin yeterli düzeyde olduğu, fakat bu potansiyelin tam anlamıyla kullanılmadığı anlaşılmıştır. Konya'da inanç turizmi faaliyetlerinin Mevlana üzerinden yapıldığı; bunun yanı sıra Şems-i Tebrizi Türbesi, Nasreddin Hoca Türbesi, Sadreddin Konevi Türbesi, Ateşbaz-ı Veli Türbesi, Sille Aya Elana Kilisesi gibi inanç merkezlerinin bilinirliğinin olduğu ve ziyaret edilen yerler olduğu görülmektedir. Ancak araştırma sonucu, Konya'da hem Hristiyanlık hem de İslam dini açısından çok sayıda inanç merkezi olduğu belirlenmiştir. Özellikle Kilistra bölgesinin Hristiyanlık dini için önemli bir bölge olduğu; burada çok sayıda kilise, manastır bulunduğu ancak turizm alt yapısının olmadığı, turizme hizmet etmediği anlaşılmıştır. Ayrıca Selçuklular ve Osmanlılar zamanından kalma türbe, cami, mescit ve medrese gibi çok sayıda İslami eser bulunmaktadır. Yerli ve yabancı turistler tarafından az bilinen ya da hiç bilinmeyen bu inanç merkezlerinin de turizme kazandırılması gerektiğine; Konya iline ekonomik, sosyal ve kültürel açıdan katkı sağlayacağına inanılmaktadır.
Karaburun, Seferihisar ve Foça'da su altı dalış turizmi: Turistlerin tercih nedenleri ve dalış rehberlerinin görüşleri
Bu tez; Türkiye'de su altı dalış turizmi ile ilgili mevcut durumun tespit edilmesi ve önemli su altı dalış noktalarından olan Karaburun, Seferihisar ve Foça ilçelerinin turistler tarafından tercih edilme sebepleri ve dalış rehberleri açısından değerlendirilmesi amacıyla hazırlanmıştır. Araştırmada nicel ve nitel yöntemlerin bir arada kullanıldığı karma yöntem tercih edilmiştir. Araştırmanın oldukça kısıtlı olan dalış turizmi alan yazınına katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Araştırmanın örneklemi; İzmir ili Foça, Karaburun ve Seferihisar'da dalış yapan turistler ve dalış rehberleridir. Araştırma sonuçları, İzmir'deki dalış turizmi açısından önemli bulgular sunmaktadır. Bu bulgular, İzmir'in dalış potansiyelini değerlendirmek ve dalış turizmini geliştirmek için yol gösterici nitelik taşımaktadır. Araştırmada dalış noktalarının çeşitliliği ve doğal zenginlikleri dikkate alınarak, bu alanda yapılabilecek tanıtım ve altyapı çalışmalarının önemi vurgulanmıştır. Ayrıca araştırmada olumsuz görüşlerin başında avcılık gelmektedir. Tüm bu görüşler, İzmir'deki dalış turizminin potansiyelini ve sürdürülebilirliğini etkileyen faktörleri ortaya koymaktadır. Özellikle, çevresel faktörlerin korunması ve dalış hizmetlerinin kalitesinin artırılması gibi konular, gelecekteki planlamalarda dikkate alınması gereken önemli unsurlardır.
Dünya gastronomi müzelerinin analizi ve Türkiye'de ygulanabilirliği üzerine bir araştırma
Bu araştırmanın amacı dünyada bulunan gastronomi müzelerini temalarına göre kategorize ederek karşılaştırmalı analizini yapmak ve dünyada örnekleri bulunan ancak Türkiye'de kurulmamış olan gastronomi müzelerinin Türkiye'de uygulanabilirliklerini önerilerle ortaya koymaktır. Araştırmanın evrenini, dünyada bulunan gastronomi müzelerinin tamamı oluşturmaktadır. Çalışmanın örneklemini ise, amaçlı örneklem doğrultusunda, resmî internet sayfası bulunan dünya gastronomi müzeleri oluşturmaktadır. Bu bağlamda çalışma kapsamında dünya gastronomi müzelerinin resmî internet sitelerine içerik analizi yapılmıştır. Yapılan içerik analizi neticesinde elde edilen veriler birbiri ile karşılaştırılmış ve Türkiye'de kurulmamış olan gastronomi müzelerinin Türkiye'de uygulanabilirlikleri ortaya koyulmuştur. Araştırma sonucunda dünya gastronomi müzelerinin çoğunun resmî internet sitesi bulunmadığı, resmî internet sitesi bulunanların ise resmî internet sitelerinde bazı eksiklikler olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca dünyada örnekleri bulunan sebze ve meyve müzelerinden, tuz müzelerinden ve şeker pancarı müzesinden Türkiye'de bulunmadığı sonucuna varılmış ve bu müzelerin Türkiye'de uygulanabilirlikleri ile ilgili önerilerde bulunulmuştur.
Aksaray'ın keşfedilmemiş doğa yürüyüşü rotaları
Turizm faaliyetlerine katılan insanlar için yeni destinasyonlar, farklı kültürler tanıma isteği en büyük motivasyon kaynaklarından biridir. Bu durumonları alternatif turizm türleri aramaya yöneltmiştir. Bu isteğin sonucunda ortaya çıkan önemli bir turizm türü doğa yürüyüşü turizmidir. Bu turizm türü, sürdürülebilir turizm anlayışının bir parçası olarak kabul edilmekte ve çevresel, ekonomik ve sosyal sürdürülebilirlik hedeflerine katkı sağlamaktadır. Türkiye'de popüler birçok doğa yürüyüşü rotası bulunmasına rağmen doğa dostu turistler her zaman yeni bölgeler aramaktadır. Aksaraybu isteğe cevap verebilecek birçok doğa yürüyüşü rotası potansiyeline sahiptirancakturizm açısından yeterince değerlendirilememiştir. Bu çalışma, Aksaray ilinde doğa yürüyüşü turizminin potansiyelini incelemektedir. Çalışmanın temel amacı, Aksaray ilinde henüz keşfedilmemiş doğa yürüyüşü rotalarını tespit ederek, bu rotaları turizme kazandırmaktır. Araştırma kapsamında öncelikle literatür taraması yapılmıştır. Araştırmacı yerel doğa sporları kulüplerine dahil olmuş ve alan araştırmaları yapmıştır. Bölgenin mevcut turizm altyapısı vepotansiyel doğa yürüyüşü rotaları analiz edilmiştir. Özellikle Ihlara Vadisi gibi bilinen rotaların dışında Merkez, Gülağaç, Güzelyurt ilçeleri sınırlarında yer alan Kızılkaya, Doğantarla, Çatalsu, Ilısu, Yenipınar Köyleri, Helvadere ve Demirci Beldeleri gibi henüz turizme açılamamış alanlar üzerinde durulmuştur. Bu çalışmada, katılımlı gözlem yöntemi kullanılmıştır. Araştırmacı, Aksaray'da faaliyet gösteren bir Dağcılık ve Doğa Sporları Kulübü'ne katılarak bizzat rotaları yürümüştür. Yürüyüşler sırasında araştırmacı rotaların üzerinde ve yakınında bulunan doğal güzellikleri, tarihi yapıları, yeryüzü şekillerini, yerleşim yerlerinde turistlerin faydalanabileceği imkânları not etmiştir. Rotalar teknolojik cihazlar kullanılarak araştırmacı tarafından kaydedilmiştir. Doğa yürüyüşü sırasında çekilen fotoğraflara, oluşturulan haritalara ait görsellere çalışmada yer verilmiştir.Yapılan araştırmalar, değerlendirmeler ve doğa yürüyüşleri sonucunda Aksaray'ın keşfedilmemiş 8 doğa yürüyüşü rotası belirlenmiştir. Toplanan veriler analiz edilmiş, değerlendirilerek sunulmuştur.
Proaktif kişiliğin mesleki bağlılığa etkisinde bilinçli kariyer farkındalığının aracılık rolü: Turist rehberliği eğitimi alan öğrencilere yönelik bir araştırma
Meslek, insan hayatının önemli uğraş alanlarından biridir. Ancak hızla değişen yaşam şartlarının yoğun temposu, bazı meslek adaylarının mesleki gelişimlerine odaklanmalarını engelleyebilmektedir. Bu noktada, bireysel özelliklerin rolü belirleyici olmaktadır. Birçok araştırmacı, proaktif kişiliği ve bilinçli farkındalığı yüksek bireylerin mesleklerinde başarılı olduklarını ileri sürmektedir. Buna rağmen, proaktif kişilik, bilinçli kariyer farkındalığı ve mesleki bağlılık arasındaki ilişkilerin araştırılmadığı görülmektedir. Literatürdeki bu boşluktan hareketle bu çalışmanın amacı, bilinçli kariyer farkındalığının proaktif kişilik ile mesleki bağlılık ilişkisinde aracılık rolünü incelemektir. Araştırmada amaçlı örneklem tercih edilerek Türkiye'deki Turizm Fakültelerinin Turizm Rehberliği bölümlerindeki öğrenciler, alan araştırmasına dahil edilmiştir. Değişkenleri ölçmek için daha önce geliştirilen ölçekler kullanılmıştır. Çevrimiçi ve yüz yüze anket tekniğiyle 592 öğrenciden elde edilen veriler, temel belirleyici istatistikler ve yapısal eşitlik modeli ile analiz edilmiştir. Bulgular, öğrencilerin proaktif kişiliklerinin, bilinçli kariyer farkındalıklarının ve mesleki bağlılıklarının orta düzeyde olduğunu göstermiştir. Değişkenler arasındaki ilişkilerin olumlu yönde ve anlamlı olduğu saptanmıştır. Model testleri ise proaktif kişiliğin mesleki bağlılığa doğrudan anlamlı etkisinin olmadığını ancak bilinçli kariyer farkındalığı aracılığıyla mesleki bağlılığı olumlu ve anlamlı etkilediğini ortaya koymuştur. Ayrıca proaktif kişiliğin bilinçli kariyer farkındalığını ve bilinçli kariyer farkındalığının ise mesleki bağlılığı olumlu ve anlamlı etkilediği tespit edilmiştir. Kontrol değişkenlerinden turizm işletmelerinde çalışma durumunun, bölümü isteyerek seçmenin ve turist rehberliğinde kariyer yapma istediğinin bilinçli kariyer farkındalığına olumlu ve anlamlı yansıdığı belirlenmiştir. Diğer bir bulgu ise bölümü isteyerek seçmenin ve kariyer yapma isteğinin mesleki bağlılığı olumlu ve anlamlı etkilemesidir. Araştırma sonucunda ise bulgulara yönelik teorik ve pratik çıkarımlar sunulmuştur.
Macera turist rehberliği seçim nedenleri: Öz belirleme teorisi bağlamında bir araştırma
Temel psikolojik ihtiyaçlar bireylerin doğuştan sahip olduğu temel ihtiyaçlar olarak bilinmektedir ve bu ihtiyaçların giderilmesi birçok psikolojik faktörü etkileyebilmektedir. Turist rehberleri turizm sektörünün en önemli bileşenleri olarak görülmektedir. Macera turlarında hizmet veren turist rehberlerinin, temel psikolojik ihtiyaçlarının belirlenmesi ve karşılanma düzeylerinin ortaya konması, rehberlerin meslekleri için gerekli görülen gelişim ve iyi olma halinin sağlanmasına etki edebilmektedir. Bu araştırma, macera turist rehberliği hizmeti veren bireylerin temel psikolojik ihtiyaçlarının belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın verileri, çevrim içi olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Veri analizi için içerik analizi kullanılarak, kodlama ve sınıflandırma yapılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre; macera rehberlerinin macera aktiviteleri esnasında temel psikolojik ihtiyaçlarını karşıladıkları belirlenmiştir. Macera turist rehberlerin özerk motivasyona sahip bireyler oldukları ve etkinliklere katılma kararlarında irade ve özdenetim sahibi oldukları görülmüştür. Ayrıca rehberlerin başarılı bir şekilde yaptıkları işlerin üstesinden gelebilen bireyler oldukları ve yeterlik ihtiyacını karşıladıkları belirlenmiştir. Macera turlarında geçirilen uzun sürelerin rehber ve misafir arası ilişkilerin derinleşmesine zemin hazırladığı ve kurulan yakın dostluklar ile rehberlerin ilişkili olma ihtiyaçlarını giderdikleri görülmüştür.
Yoga turistlerinin destinasyon tercihlerini etkileyen faktörler
Günlük yaşamdaki baskı ve strese karşı rahatlatıcı bir uygulama olarak görülen yoga, zamanla pek çok kişinin hayatında yer edinmiştir. Yoganın Türkiye de dahil olmak üzere dünyanın pek çok bölgesinde yaygınlaşması, yoga ile ilişkili seyahatlerin de artmasına yol açmış; yoga kampları, yoga festivalleri, yoga inzivaları ve yoga eğitimleri için yapılan seyahatler “yoga turizmi” kavramını ortaya çıkarmıştır. Son yıllarda gittikçe yaygınlaşan yoga turizmi ile ilgili yapılmış araştırmalar olsa da çalışma sayısının yeterli olmaktan uzak olduğu görülmüştür. Bu çalışma, temelde yoga turistlerinin destinasyon tercihlerini etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bunun yanı sıra yoga turistlerinin katılacakları yoga kampı veya yoga festivali seçimlerini belirleyen ve onları yoga turizmine katılmaya teşvik eden etmenleri ortaya çıkarmak, bu süreçte kullandıkları bilgi kaynaklarını belirlemek ve katıldıkları kamp veya festival sürecinde yaşadıkları olumlu veya olumsuz deneyimlerini anlamak gibi alt amaçlara sahiptir. Nitel yöntemlerle yürütülen çalışmada yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak en az bir kere yoga kampına veya yoga festivaline katılmış olan yoga uygulayıcılarıyla görüşülmüş; elde edilen veriler kodlamalar yapılarak analiz edilmiş ve alıntılarla birlikte rapor edilmiştir. Çalışma sonucunda, yoga turistlerinin destinasyon seçimlerini etkileyen faktörler; coğrafi nitelikler, destinasyon imajı, ulaşım faktörleri, konaklama tesisi tipi ve konaklama tesisi nitelikleri olarak belirlenmiştir. Yoga turistleri doğayla iç içe; deniz, göl, akarsu gibi su kaynaklarına yakın; dağlık, ağaçlık; sessiz, sakin; yerleşim yerlerine uzak ve kolay ulaşılabilir destinasyonları tercih etmektedir. Ayrıca yogaya uygun beslenme, sürdürülebilirlik ve temizlik gibi faktörlerin de yoga turistlerinin destinasyon seçimlerinde etkili olduğu saptanmıştır.
Kültürel miras aktarımında turist rehberlerinin çocuklara yönelik anlatımı: Pamukkale-Hierapolis Ören Yeri örneği
Kültürel miras, toplumların kimliğini, değerlerini ve tarihsel sürekliliğini temsil eden; somut ve somut olmayan unsurlardan oluşan dinamik bir bütündür. Bu miras, geçmişle bugün arasında köprü kurarak toplumlara aidiyet duygusu kazandırır ve ortak belleğin sürdürülebilirliğini sağlar. Kültürel mirasın korunması yalnızca fiziksel yapıların restore edilmesiyle sınırlı değildir; aynı zamanda o mirasın taşıdığı anlamın, hikâyenin, sembolik değerlerin ve toplumsal hafızadaki yerinin yaşatılmasıyla mümkündür. Bu koruma süreci, toplumsal bilinç ve eğitim yoluyla desteklenmediğinde kalıcı olamaz. Bu noktada turist rehberleri, kültürel mirasın doğru biçimde aktarılmasında, farkındalık oluşturulmasında ve öğrenme sürecinin desteklenmesinde önemli bir görev üstlenmektedir. Onların anlatımları, kültürel mirasın yalnızca bilgi düzeyinde değil, duygusal ve deneyimsel düzeyde de içselleştirilmesine katkı sağlar. Bu çalışma, UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan Pamukkale-Hierapolis Ören Yeri örneğinde, profesyonel turist rehberlerinin çocuk gruplarına yönelik anlatım dillerini, karşılaştıkları mekânsal/bilişsel güçlükleri ve geliştirdikleri çözüm stratejilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Nitel araştırma yönteminin benimsendiği çalışmada, veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmış; elde edilen veriler tematik analiz yöntemiyle incelenmiştir. Bulgular, rehberlerin çocuklara yönelik anlatımlarda sadeleştirilmiş dil, hikâyeleştirme, oyunlaştırma, drama, görsel destek, etkileşimli etkinlikler ve soru-cevap gibi teknikleri sıklıkla kullandıklarını göstermiştir. Analiz sonucunda dört ana tema oluşturulmuştur; Çocuklara Yönelik Anlatımı Etkileyen Unsurlar, Çocuklara Yönelik Anlatım Stratejileri, Çocuklara Sunulan İçerikler ve Çocuklarda Kültürel Miras Farkındalığı. Ayrıca rehberlerin pedagojik farkındalık düzeylerinin, aldıkları eğitim, mesleki deneyim ve kişisel ilgileriyle doğrudan ilişkili olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak, rehberlerin soyut ve karmaşık mirası, çocukların bilişsel seviyesine uygun olarak seçip, eleyip ve yeniden kurguladıkları tespit edilmiştir. Bu doğrultuda, turist rehberinin çocuk turlarındaki rolü klasik tanımların ötesine taşınarak; bilgiyi pedagojik bir süzgeçten geçirip dönüştüren bir "Pedagojik Küratör" olarak tanımlanmış ve bu kavram alanyazına önerilmiştir.
Turist rehberinin kültür turizmine katkısı:evliya çelebi gözüyle güzelhisar-ı aydın örneği
Bu çalışmanın amacı, Evliya Çelebi'nin Seyahatname eserinde yer alan Güzelhisar-ı Aydın tasvirlerinden yola çıkarak bir kültür rotası oluşturmak ve profesyonel turist rehberlerinin bu tür kültür gezilerindeki katkılarını değerlendirmektir. Çalışmada, nitel bir yaklaşım benimseyerek odak grup yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Katılımcılar, kolayda örnekleme yöntemleriyle seçilmiş ve toplam 14 kişiden oluşmuştur. Veri toplama süreci rehberli gezi öncesi, rehberli gezi sırası ve rehberli gezi sonrası olmak üzere üç aşamada gerçekleştirilmiştir. Araştırma bulguları, rehberli gezi öncesi ve sonrası yapılan değerlendirmelerde katılımcıların bilgi düzeyleri, algıları ve tarihî-kültürel farkındalıklarında belirgin değişimler yaşandığını ortaya koymuştur. Gezi öncesinde, katılımcılar Güzelhisar'ı genellikle basit bir mahalle veya yerleşim birimi olarak değerlendirmiş, tarihî ve kültürel bağlamından habersiz olduklarını ifade etmişlerdir. Rehberli gezi sonrası ise Güzelhisar'ın derin bir tarihî geçmişe ve zengin bir kültürel mirasa sahip bir yer olduğu anlaşılmıştır. Özellikle Evliya Çelebi'nin Seyahatname'sindeki tasvirlerin rehber eşliğinde aktarılması, katılımcıların bu tarihî bağlamı kavramalarına ve Evliya Çelebi ile Güzelhisar arasındaki ilişkiyi anlamalarına önemli katkılar sağlamıştır. Rehberin detaylı anlatımları, Alihan Baba Türbesi ve Üveys Paşa, Ramazan Paşa, Hasan Çelebi Camileri gibi tarihî yapıların sosyal ve manevi bağlamları hakkında katılımcılarda farkındalık oluşturmuş ve tarihî bilinç geliştirmiştir. Bunun yanı sıra, türbelerdeki manevi atmosfer ve tarihî mekânların sembolik anlamı, katılımcılarda derin duygusal etkiler yaratmış, coşku ve hayranlık gibi hislerle geçmişle bir bağ kurmalarını sağlamıştır. Gezi süreci, katılımcıların bilgi düzeylerini artırmakla kalmamış, aynı zamanda Güzelhisar'a dair algılarında kalıcı bir değişim yaratmıştır. Bu bulgular, profesyonel turist rehberlerinin bilgi aktarımı, tarihî bilinç oluşturma ve kültürel mirasın tanıtılmasındaki kritik rolünü bir kez daha göstermiştir. Sonuç olarak, rehberli gezilerin tarihî ve kültürel farkındalık yaratmada önemli bir araç olduğu ve bu tür etkinliklerin bölgesel ve ulusal düzeyde daha fazla desteklenmesi gerektiği ortaya konulmuştur. Anahtar Sözcükler: Profesyonel Turist Rehberi, Kültür Turizmi, Evliya Çelebi, Seyahatname.