Prof. Dr. Asım Çoban danışmanlığındaki tezler
12 tez · Amasya University
Ortaokul öğrencilerinin temel coğrafi kavramları anlama düzeyleri ve kavram yanılgıları (Amasya ili örneği)
Bu araştırmanın amacı ortaokul 6., 7. ve 8. sınıf öğrencilerinin, sosyal bilgiler dersi coğrafya konularında geçen bazı temel kavramları (iklim, karasal iklim, akdeniz iklimi, karadeniz iklimi, muson iklimi, çöl iklimi, maki, bozkır-step, bakı, matematik konum, özel konum, paralel-enlem, meridyen-boylam, harita, ölçek, ova, plato, göl, deniz, okyanus, vadi, ada, kıta, heyelan, deprem, erozyon, çığ, nüfus, nüfus yoğunluğu) anlama düzeylerini ve bu kavramlara yönelik yanılgılarını tespit etmektir. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma kapsamında belirlenen kavramların öğrenciler tarafından anlaşılma düzeylerini belirlemek için açık uçlu sorulardan oluşan bir test geliştirilmiştir. Geliştirilen test 2017-2018 eğitim öğretim yılında, Amasya ilindeki dördü merkez, üçü ilçe merkezi ve biri köy olmak üzere toplam sekiz okulda 6., 7. ve 8. sınıf düzeyinde öğrenim gören 585 öğrenciye uygulanmıştır. Elde edilen veriler anlama, sınırlı anlama, anlamama yanlış anlama ve cevap vermeme şeklinde kategorize edilerek incelenmiştir. Araştırma sonucunda belirlenen coğrafi kavramların öğrenciler tarafından yeterince anlaşılamadığı ve öğrencilerin bu kavramlarla ilgili çeşitli kavram yanılgılarına sahip oldukları tespit edilmiştir. Bunun yanında bazı kavramları anlama düzeylerinin alt sınıflarda yüksek, üst sınıflarda ise daha düşük olduğu belirlenmiştir.
Yenilenen 5. sınıf sosyal bilgiler dersi programına ilişkin öğretmen görüşleri
Bu çalışmada 2018 yılı itibari ile uygulamaya başlanan 5. Sınıf Sosyal Bilgiler dersi öğretim programına ilişkin öğretmen görüşleri incelenmiştir. Bu çalışmanın ortaya çıkmasında yenilenen program için henüz bir çalışma yapılmamış olmasıdır. Ebru ERKÖSE' nin 2007 yılında yapmış olduğu "Yenilenen 6. Sınıf Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programının Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin Görüşlerine Göre Değerlendirilmesi: Sakarya İli Örneği" adlı tezinden esinlenilerek çalışılmıştır. Çalışma için Türkiye'deki Sosyal Bilgiler öğretmenleri çalışma grubu olarak belirlenmiştir. Türkiye Sosyal Bilgiler Zümresi facebook sayfası üzerinden etkileşimli olarak anket uygulanıp veriler bu şekilde toplanmış ve 215 Sosyal Bilgiler öğretmenine ulaşılmıştır. Veriler toplandıktan sonra SPSS 22 programında analiz edilmiştir. Yapılan analiz sonucunda; Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin; yenilenen 5. sınıf Sosyal Bilgiler dersi öğretim programında öngörülen; kazanım, içerik, öğrenme-öğretme süreci ve sınama durumları ile ilgili programın geneline ilişkin görüşlerine yönelik bulgular açısından orta düzeyde bir sonucun çıktığı, dört boyut arasında anlamlı düzeyde bir farklılaşma olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin; yenilenen 5. sınıf Sosyal Bilgiler dersi öğretim programında öngörülen; kazanım, içerik, öğrenme-öğretme süreci ve sınama durumu boyutları ile ilgili görüşlerinin cinsiyet değişkeni açısından farklılıklarını gösteren "t testi" sonucunda ise anlamlı bir farklılık gözlenmemiştir. Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin; yenilenen 5. Sınıf programında öngörülen kazanım, içerik, öğrenme-öğretme süreci ve sınama durumları ile ilgili görüşlerinin görev yaptığı okulda "eğitim amaçlı bilgisayar laboratuvarı kullanımı" değişkeni açısından farklılıklarını gösteren "t testi" bulgusunda da yine anlamlı bir farklılığa ulaşılmamıştır. Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin; yenilenen 5. sınıf Sosyal Bilgiler dersi öğretim programında öngörülen kazanım, içerik, öğrenme-öğretme süreci ve sınama durumları ile ilgili görüşlerinin görev yaptığı okulda "eğitim amaçlı kütüphane kullanımı" değişkeni açısından farklılıklarını gösteren "t testi" bulgusundaysa anlamlı bir farklılık düzeyine ulaşılmıştır. Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin; yenilenen 5. sınıf Sosyal Bilgiler dersi öğretim programında öngörülen kazanım, içerik, öğrenme-öğretme süreci ve sınama durumları ile ilgili görüşlerinin "görev yaptığı okulda eğitim amaçlı internet kullanımı" değişkeni açısından farklılıklarını gösteren "t testi" bulgusunda yine anlamlı bir farklılığa ulaşılmamıştır. Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin; yenilenen 5. sınıf Sosyal Bilgiler dersi öğretim programında öngörülen kazanım, içerik, öğrenme-öğretme süreci ve sınama durumları ile ilgili görüşleri arasında yaş değişkeni açısından farklılıklarını gösteren "F testi" bulgusunda anlamlı bir farklılığa ulaşılmamış. Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin; yenilenen 5. sınıf Sosyal Bilgiler dersi öğretim programında öngörülen kazanım, içerik, öğrenme-öğretme süreci ve sınama durumları ile ilgili görüşleri arasında mezun olduğu okul değişkeni açısından farklılıklarını gösteren "F testi" bulgusunda anlamlı bir farklılığa ulaşılmamıştır. Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin; yenilenen 5. sınıf Sosyal Bilgiler dersi öğretim programında öngörülen kazanım, içerik, öğrenme-öğretme süreci ve sınama durumları ile ilgili görüşleri arasında "mesleki kıdem" değişkeni açısından farklılıklarını gösteren "F testi" bulgusunda da anlamlı bir farklılık bulunmamıştır ve son olarak, Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin; yenilenen 5. sınıf Sosyal Bilgiler dersi öğretim programında öngörülen kazanım, içerik, öğrenme-öğretme süreci ve sınama durumları ile ilgili görüşleri arasında "eğitim düzeyi" değişkeni açısından farklılıklarını gösteren "F testi" bulgusunda ise yine anlamlı bir farklılık düzeyi bulunamamıştır. Ancak bu çalışma diğer sınıf düzeyleri için de uygulanabilir hatta farklı bir anket geliştirilirse sonuçların nasıl bir seyir izleyeceği gözlemlenebilir. Anahtar Kelimeler: Yenilenen Program, Sosyal Bilgiler, 5. Sınıf, Öğretmen Görüşleri
2006 ve 2018 sosyal bilgiler öğretmenliği lisans programlarının analizi ve akademisyen görüşleri
Çalışmada, 2018 yılında yürürlüğe konulan Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Lisans Programı, 2006 Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Programı ile birlikte analiz edilerek değerlendirilmiş ve önerilerde bulunulmuştur. Araştırmanın ilk aşamasında 2018 Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Lisans Programı 2006 Programı ile karşılaştırılmıştır. İkinci safhada beş farklı üniversitenin Sosyal Bilgiler Eğitimi Anabilim Dalı'nda görev yapmakta olan 15 akademisyen ile 2018 Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Lisans Programı hakkında görüşmeler yapılmıştır. Akademisyenlerin farklı unvan ve çalışma alanlarından olmasına dikkat edilerek amaçsal örneklem belirleme yöntemlerinden maksimum çeşitlilik kullanılmıştır. Çalışmada nitel araştırma desenlerinden olgu bilim yöntemi kullanılmıştır. Yapılan mülakatlardan elde edilen veriler temalara ayrılmış ortaya çıkan sonuçlar yorumlanmıştır. Elde edilen bulgular doküman analizi sonuçları ile desteklenmiştir. Programın yenilenmesi sürecinde yeteri kadar akademisyen görüşü alınmadığı ve bilgilendirilmelerin program netleştikten sonra yapıldığı akademisyenlerin çoğunluğunca belirtilmiştir. 2018 programını aktarma konusunda akademisyenler kendini yeterli görmüştür. Diğer taraftan alan bilgisi derslerine ilişkin yapılan düzenlemeler, ders saatleri ve uygulama sürelerinin azalması ise olumsuz karşılanmıştır. Programda eğitim vurgusunun yapılması ve meslek bilgisi derslerinin düzenlemeleri akademisyenler tarafından olumlu karşılanmıştır. Bu noktada uzmanlık alanı eğitim olan ve pür alan olan akademisyenler arasındaki görüş ayrılığı dikkat çekmiştir. Seçmeli derslerde yapılan düzenleme üniversiteler arası birlik oluşturması sebebi ile olumlu karşılanırken, üniversiteler arası fiziki farklılıklar sebebi ile de olumsuz karşılanmıştır. Öğretmenlik uygulaması dersinin dönem ve saat artışı olumlu bulunmuş yalnız dördüncü sınıfa bırakılmaması diğer sınıf düzeylerinde yer alasının uygun olacağı özellikle vurgulanmıştır. Anahtar Kelimeler: Öğretmen, Sosyal Bilgiler, Sosyal Bilgiler Öğretmeni, Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Lisans Programı
Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının doğal afetlere yönelik görüşlerinin incelenmesi: Amasya üniversitesi örneği
Doğal afetler dünyamızın ve ülkemizin vazgeçilmez gerçeklerinden olup, önemli ölçüde tehlike riski barındıran bu doğal olaylar hayatın her anında karşılaşılabilecek, can ve mal kaybına yol açabilecek süreçler şeklinde yaşamımız içerisindeki yerini almaktadır. Doğal afet kavramı ve afet kavramı birbirinden farklı olmakla beraber, toplumun birçok kesimi tarafından karıştırılmaktadır. Sosyal Bilgiler dersi kapasam ve içerik bakımından afet ve doğal afetlerin ilkokul çağlarında bireylere tanıtılmasında, aktarılmasında yadsınamaz bir yere sahiptir. Türkiye; Dünyadaki konumu, genç oluşumlu bir ülke olması, yer şekillerinin farklılıklar göstermesi, yükselti farklılıklarının belirgin bir şekilde olması vb. gibi birçok etkenden dolayı farklı türde birçok doğal afete maruz kalmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Amasya Üniversitesi sosyal bilgiler öğretmen adaylarının ülkemizde oluşum gösteren doğal afetlere yönelik görüşlerinin belirlenmesidir. Çünkü geleceğin öğretmenlerinin toplumun en değerli üyeleri olan eğitim çağındaki çocuklarımıza doğal afet bilincinin kazandırılmasındaki rolü yadsınamaz bir gerçektir. Bu kapsamda sosyal bilgiler öğretmen adaylarının doğal afet bilinç düzeylerinin belirlenmesi, doğal afetlerinin öncesi, sırası ve sonrasında yapılması gerekenlerin kategorize edilmesi ve müfredatta bu konu ile alakalı öğretmen adaylarının önerileri gibi sorulara cevaplar aranmıştır. Ayrıca Amasya Üniversitesi sosyal bilgiler öğretmen adaylarının uygulamalı eğitimde ilkokul çağındaki bireylere doğal afet bilincinin aşılanıp aşılanmadığı, üniversitede öğrenim gördükleri süre içerisinde doğal afet bilincini yeterince alıp almadıkları incelenmiştir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden Kuram oluşturma deseni kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemi Amasya Üniversitesi Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Bölümü mezunu ve halen öğrenim gören 23 öğretmen adayından amaçlı örnekleme şeklinde oluşturulmuştur. Bu bağlamda; uzman görüşleri alınarak araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu ile katılımcılardan görüşleri alınmıştır. Araştırmacı tarafından yapılan görüşmede katılımcılardan 7 tanesi ses kaydı ile görüşme yapılmasına izin vermiş, diğer 16 katılımcı not alma şekli ile görüşmenin kayıt altına alınmasına gönüllü olmuştur. Araştırma sonucunda sosyal bilgiler öğretmen adaylarının doğal afetler ile ilgili aldıkları eğitim, doğal afet bilincinin bireylere aktarılması ve müfredatta doğal afet kavramının yer edinmesine ilişkin olumlu ve olumsuz görüşler ortaya çıkmakla beraber, katılımcıların konuyla ilgili genel görüşleri negatif yönde olmuştur. Öğretmen adaylarının görüşleri, ayrıca bulgular kısmında belirtilmiştir. Araştırmada ortaya çıkan sonuçların ülkemizde topluma ve özellikle eğitim çağındaki bireylere doğal olay ve doğal afet bilincinin kazandırılmasında yol gösterici olması beklenmektedir.
Sınıf öğretmenlerinin LCD ekran etkileşimli tahta kullanımı ile mesleki profesyonelliği arasındaki ilişki
Teknolojinin hayatın her alanında etkin olarak kullanılması eğitim-öğretim sürecinde kullanılmasına da neden olmuştur. Bu araştırmanın amacı, sınıf öğretmenlerinin LCD ekran etkileşimli tahta kullanımının mesleki profesyonelliği arasındaki ilişkinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Bu çalışmada nicel araştırma yöntemlerinden betimsel araştırma tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmadaki çalışma grubunu 2021-2022 eğitim öğretim yılında Osmaniye ili Düziçi ilçesi devlet ilkokullarında görev yapan 103 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmanın veri toplama aracı olarak LCD panel etkileşimli tahta tutum ölçeği ile öğretmenlerin mesleki profesyonelliği ölçekleri kullanılmıştır. Verileri analiz etmek için SPSS programıyla bağımsız örneklem t- testi, pearson korelasyon ve ANOVA teknikler sayesinde analiz yapılmıştır. Araştırmada, öğretmenlerin etkileşimli tahta kullanımı alt boyutlarından haftalık etkileşimli tahta kullanım süresinde anlamlı farklılaşma olduğu; cinsiyet, yaş ve eğitim tecrübesi değişkenlerinde bir farklılaşmanın olmadığı görülmüştür. Kadın sınıf öğretmenlerinin mesleki profesyonellik alt boyutlarından mesleki duyarlılık ve kuruma katkı alt boyutlarında anlamlı farklılaşmanın olduğu; kişisel gelişim alt boyutunda haftalık etkileşimli tahta kullanım süresi anlamlı farklılaşmanın olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. Sınıf öğretmenlerinin LCD ekran etkileşimli tahta kullanımı ile mesleki profesyonelliği arasında pozitif yönde orta düzey anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna varılmıştır.
İlkokul hayat bilgisi ve sosyal bilgiler ders kitaplarında 10 kök değer bağlamında değerler eğitiminin incelenmesi
Bu araştırmada, 2021-2022 eğitim öğretim döneminde Hayat Bilgisi (ilkokul 1., 2. ve 3. Sınıf) ve Sosyal Bilgiler (4. sınıf) ders kitaplarında yer alan metinlerin, görsellerin/resimlerin ve etkinliklerin değerler yönüyle incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, nitel araştırma yönteminden durum çalışması ile yapılmış ve araştırmaya ait veriler incelene dört adet ders kitabı aracılığıyla toplanmıştır. Veriler çözümlenirken içerik analizi yönteminden faydalanılmıştır. Buna göre, Türk Millî Eğitimi'nin değerlere yaptığı tanımlar esas alınarak kök değerler incelenmiştir. İncelenen ders kitaplarında öğrencilere kazandırılması hedeflenen 10 kök değerin ders kitaplarında yer alma şekli incelenmiştir. Metinlerde, görsellerde/resimlerde ve etkinliklerde yer alan değer görsel veya ifadeleri belirlenmiştir. Elde edilen bu veriler kodlanıp sınıflandırılmıştır. Araştırma sonucunda, en çok yer alan değerin "Sorumluluk ve özdenetim" ve en az yer alan değerin ise "dürüstlük, adalet ve sabır" olduğu görülmüştür. Araştırma sonuçlarına göre, değerler, ders kitapları içinde sınıf düzeyi ve öğrenme alanı kapsamında eşit şekilde yer verilebilir.
Sosyal bilgiler eğitiminde tarih ve coğrafya konularının proje tabanlı öğretimine yönelik öğretmen tutumları Amasya ili örneği
Millî Eğitim Bakanlığı tarafından hazırlanan yapılandırmacılık temelli ilköğretim sosyal bilgiler dersi öğretim programı 2005'te yürürlüğe girmiştir. Yapılandırmacılık temelli bu programla birlikte proje tabanlı öğrenme modeli de kullanılmaya başlanmıştır. Bu araştırmanın amacı ortaokul (5, 6, 7, ve 8.) sınıflar düzeyinde sosyal bilgiler dersinde tarih ve coğrafya konularının öğretilmesinde çağdaş bir öğrenme yaklaşımı olarak kullanılan proje tabanlı öğrenme modelinin yeterliliğiyle ilgili öğretmen görüş ve tutumlarını, demografik değişkenlerine göre var olduğu biçimiyle tespit etmek, öğretmen görüş ve tutumları arasında anlamlı farklılık olup olmadığını ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda araştırma nicel yöntemle hazırlanmış tarama modeliyle hazırlanmıştır. Çalışmanın amacına uygun olarak daha önce hazırlanmış, yüksek lisans tez çalışmalarında uygulanmış, geçerliliği ve güvenirliği alınmış 20 sorudan oluşan "Proje Çalışmasına İlişkin Öğretmen Tutum Ölçeği" ve 30 sorudan oluşan "Proje Tabanlı Öğrenme Yaklaşımına İlişkin Öğrenci Anket Formu" likert tipi ölçekler; çalışmanın formatına uygun olarak Amasya ili merkez ve ilçelerdeki okullarda görev yapan 5-6-7- ve 8. sınıf sosyal bilgiler dersine giren 172 sosyal bilgiler öğretmeninden gönüllü olarak katılım gösteren 117 sosyal bilgiler öğretmenine uygulanmıştır. Yapılan anket ve tutum ölçeği SPSS 26.00 programına girilmiş ve cinsiyet, yaş, meslekteki yıl, mezun olunan alan vb. değişkenlerine göre öğretmen tutumları analiz edilerek anlamlı bir farklılık olup olmadığı ile t testi, anova, one-way, kruskal wallis testi kullanılarak ölçülmüş ve anket kısmında ise madde görüşleri alınarak uygulama kısmı tamamlanmıştır.
Sosyal bilgiler ders müfredatındaki sosyal bilimler kavramlarının analizi
Kavramlar günümüzde git gide çoğalan ve bilgilerin öğrenilmesinde kullanılan yapı taşlarıdır. Bu açıdan bakıldığında Sosyal Bilimler içeriğinde birçok disiplinle birlikte birçok kavram da barındırmaktadır. Somut kavramlar bebeklik dönemiyle öğrenilirken; soyut kavramlar eğitimle kazandırılmaya çalışılmaktadır. Sosyal Bilgiler dersi; Sosyal Bilimler disiplinlerini ve kavramlarını içeriğine almaktadır. Bu çalışma; Sosyal Bilgiler içindeki sosyal bilimler kavramlarına dikkat çekmek ve Sosyal Bilgiler ders kitaplarındaki Sosyal Bilimler kavramlarının önemini, yerini değerlendirmek amacıyla yapılan bir çalışmadır. Araştırmada nitel araştırma yöntemi tercih edilmiştir. Çalışmada veri toplama tekniklerinden doküman analizi kullanılmıştır. İlk olarak kavramın ne olduğu ile ilgili literatür taranmıştır. Daha sonra Sosyal Bilimler kavramları ortaya çıkarılmıştır. Sosyal Bilimler kavramlarıyla ilgili 8 temel kavram üzerinde durulmuştur. Bu kavramlar ile ilgili literatür taranmıştır ve kavramların içerikleri ortaya çıkarılmıştır. Belirlenen kavramların, 2022 tarihli Sosyal Bilgiler ders kitaplarında yer verilme durumları analiz edilmiştir. Verilerin analizi için derinlemesine analiz türlerinden içerik analizi tercih edilmiştir. Analiz yapılırken tarama modellerine uygun olarak Sosyal Bilgiler ders kitaplarındaki temel bölümler, üniteler ve içerikleri; belirlenen Sosyal Bilimler kavramlarına göre incelenmiştir. İnceleme sonucunda çeşitli bulgular elde edilmiştir. Elde edilen bu bulgular, düzenlenmiş ve yorumlanmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre; Sosyal Bilimler kavramlarından kültür, ekonomi, aile ve toplum kavramları, Sosyal Bilgiler ders kitaplarında yoğun olarak yer aldığı görülmektedir. Din, siyaset ve medya kavramları ise; Sosyal Bilgiler ders kitabında diğer kavramlara göre daha az kullanılmıştır. Kitapta; ataerkillik, toplumsal tabakalaşma ve eşitsizlik kavramlarına doğrudan rastlanılmamıştır; bu kavramlar daha çok Sosyal Bilgiler ders kitabında dolaylı olarak yer almaktadır. Anahtar Kelimeler: Kavram, Sosyal Bilimler, Sosyal Bilimler Kavramları, Sosyal Bilgiler.
İlkokulda değerler eğitimi uygulamalarının öğrenme çıktılarına etkililiğinin meta-analitik değerlendirilmesi
Değerler eğitimi; bireyin ahlaklı ve karakterli bir yapıya kavuşmasını, hayatını anlamlaştırmasını ve dürüst, hoşgörülü, sorumluluk sahibi, sosyal bir varlık olmasını sağlayan unsurlar bütünüdür. Değerler eğitiminin en önemli amacıysa kendine ve topluma faydalı sorumluluk sahibi ahlaklı bireyler yetiştirmektir. Bu çalışmayla, ilkokulda değerler eğitimi uygulamalarının etki düzeyine yönelik yapılmış araştırmaların meta-analiz yoluyla sentezlenip genel bir etki düzeyinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu bağlamda, 2010-2023 yılları arası ilkokulda değerler eğitimine yönelik YÖK Ulusal Tez Merkezinde yayımlanan deneysel-yarı deneysel çalışmalar, meta-analize dahil edilme kriterlerine göre taranmıştır. Bu tarama sonucunda dâhil edilme ölçütlerine uyan 12 tez çalışması (9 yüksek lisans, 3 doktora tezi) bu araştırma kapsamında değerlendirilmiş ancak bu çalışmaların bazılarında ölçütlere uyan birden çok deneysel çalışma yapılmış ve ayrı ayrı ele alınmıştır. Bu sebeple meta-analizi yapılan toplam 23 veri setine ulaşılmıştır. Çalışmalardan elde edilen verilere göre; etki büyüklüğü, heterojenlik testi, moderatör değişkeni ve yayım yanlılığı analizleri Comprehensive Meta-Analysis (CMA 4.0) programı kullanılarak yapılmıştır. Rastgele etkiler modeline göre ele alınan bulgular Cohen, vd. (2007)'nin etki büyüklüğü sınıflandırmasına göre yorumlanmış ve ilkokulda değerler eğitimi uygulamalarının etkililiği "güçlü etki büyüklüğü" düzeyinde bulunmuştur (Hedges'g= 1,575). Ayrıca, bu çalışmaların etki büyüklükleri yayım türü, yayım yılı, yöntem, örneklem büyüklüğü ve uygulama süresi moderatör değişkenlerine göre de hesaplanmıştır. Bu değişkenlere göre; yüksek lisans tezi yayım türünde yapılan deneysel çalışmalar güçlü seviyede ortalama etki büyüklüğüne sahipken doktora tezi yayım türünde yapılan çalışmaların ortalama etki büyüklüğünün orta seviyede olduğu, yayım yıllarının sekiz gruba ayrıldığı ve bunlardan 2017 yılında yapılanların etkililiği en güçlü seviyedeyken 2010 yılında yapılan çalışmaların etkililiğinin zayıf düzeyde olduğu, nicel yöntemle yapılan deneysel çalışmalar güçlü seviyede ortalama etki büyüklüğüne sahipken karma yöntemle yapılan çalışmaların ortalama etki büyüklüğünün orta seviyede olduğu, örneklem büyüklüğü moderatör değişkenine göre üçe ayrılan gruplardan 32-40 arası örneklem büyüklüğüne sahip çalışmalar başta olmak üzere bu üç grupta da deneysel çalışmaların pozitif yönde ve güçlü seviyede ortalama etki büyüklüğüne sahip olduğu, uygulama süresi moderatör değişkenine göre altıya ayrılan gruplardan 12 haftalık uygulama süresinde yapılanların etkililiği en yüksek ve güçlü seviyedeyken 14 haftalık uygulama süresinde yapılan çalışmaların etkililiğinin zayıf düzeyde olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. Ayrıca bu sonuçlar doğrultusunda ilkokulda değerler eğitimi uygulamalarının etkililiğine yönelik önerilerde bulunulmuştur.
Çevre bilinci ve davranışı: Amasya Eğitim Fakültesi öğrencileri üzerine bir araştırma
Çevre sorunları, insanlığın var olduğu ilk günden bugüne süregelen problemlerdir. Canlı yaşamını olumsuz etkileyen bu sorunların ana kaynağı genellikle insanlar ve insanların faaliyetleri olarak görülmüştür. Ne zaman insan davranışlarını şekillendirirken kendisini, gelecek nesillerini ve doğada yaşayan diğer canlıları düşünerek hareket ederse, işte o zaman çevre sorunlarında azalma görülecektir. İnsan sağlığının da olumsuz etkilenmesi sonucunda çevre sorunları, insanlar için gereken önemi görmeye başlamıştır. Son zamanlarda çevre ve çevre sorunlarının araştırmalara çokça konu olması bu durumu destekler niteliktedir. Çevre sorunları tüm dünyayı ilgilendiren bir problemdir. Bu konuda yapılan ulusal ve yerel çalışmalar vardır. Ele alınan bu çalışma, çevre sorunları konusunda Amasya ili özelinde yapılmıştır. Bu çalışmanın amacı, Eğitim Fakültesi'nde öğrenim gören öğretmen adaylarının çevreye yönelik davranışlarını ve duyuşsal eğilimlerini incelemektir. Çalışmada nicel araştırma desenlerinden tarama (survey) modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2024-2025 Eğitim-Öğretim yılı güz döneminde Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi'nde öğrenim gören 201 öğretmen adayı oluşturmuştur. Çalışmada veri toplama araçları olarak "Çevreye Yönelik Duyuşsal Eğilimler Ölçeği" ve "Çevre Davranış Ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin analizinde yapı geçerliliği için açımlayıcı faktör analizi (AFA), çoklu karşılaştırma gereken kısımlarda tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve bağımsız gruplar için t-testi uygulanmıştır. Çalışma sonucunda, çevreye yönelik duyuşsal eğilimler ölçeğinden elde edilen bulgulara göre yaş değişkeni açısından adaylar arasında istatistiksel olarak fark olmadığı gözlenmiştir. Cinsiyet değişkeni açısından bakıldığında kadın adaylar lehine istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu görülmüştür. Bölüm değişkeni açısından bakıldığında bölümler arasında anlamlı bir fark tespit edilmiştir. Sınıf değişkeni açısından bakıldığında öğretmen adayları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı gözlenmiştir. Çevre dersi alma değişkeni açısından incelendiğinde öğretmen adayları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Sivil toplum kuruluşuna üye olma değişkeni açısından incelendiğinde "üyeyim" seçeneği lehine istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu gözlenmiştir. Anne eğitim düzeyi değişkeni açısından incelendiğinde öğretmen adayları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Baba eğitim düzeyi değişkeni açısından incelendiğinde öğretmen adayları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı belirlenmiştir. En uzun yaşanılan yerleşim birimi değişkeni açısından incelendiğinde öğretmen adayları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı görülmüştür. Çevre aktivitelerine katılma sıklığı değişkeni açısından incelendiğinde öğretmen adayları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Çalışma sonucunda çevre davranış ölçeğinden elde edilen bulgulara göre yaş değişkeni açısından incelendiğinde öğretmen adayları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı gözlenmiştir. Cinsiyet değişkeni açısından incelendiğinde kadın adaylar lehine istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu görülmüştür. Bölüm değişkeni açısından incelendiğinde anlamlı farklar olduğu tespit edilmiştir. Sınıf değişkeni açısından incelendiğinde öğretmen adayları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu gözlenmiştir. Çevre dersi alma değişkeni açısından incelendiğinde öğretmen adayları arasında istatistiksel olarak fark olmadığı görülmüştür. Çevre kurumuna üye olma değişkeni açısından incelendiğinde "üyeyim" seçeneği lehine istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu gözlenmiştir. Anne eğitim düzeyi değişkeni açısından incelendiğinde öğretmen adayları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Baba eğitim düzeyi değişkeni açısından incelendiğinde öğretmen adayları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu belirlenmiştir. En uzun yaşanılan yerleşim birimi değişkeni açısından incelendiğinde adaylar arasında istatistiksel olarak fark olmadığı gözlenmiştir. Çevre aktivitelerine katılma sıklığı değişkeni açısından incelendiğinde "hiç bulunmadım" yanıtı ile "çok sık bulundum" yanıtı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu görülmüştür. Adayların duyuşsal eğilimler ölçeği ile çevre davranış ölçeğinden aldıkları puanların ortalamalarına bakıldığında, bu iki ölçek arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir.
Özel eğitim meslek okullarında verilen mesleki eğitim hakkında öğretmen görüşlerinin incelenmesi
Bu araştırmanın amacı, özel eğitim meslek okullarında görev yapan öğretmenlerin zihinsel yetersizliği olan öğrencilere yönelik verilen mesleki eğitime ilişkin görüşlerini belirlemek ve bu görüşler doğrultusunda eğitimin olumlu ve olumsuz yönlerini ortaya koymaktır. Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden olgubilim araştırma deseni benimsenerek gerçekleştirilmiştir. Çalışma grubunu, Amasya ilinde özel eğitim meslek okulunda görev yapan on öğretmen oluşturmaktadır. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmış ve içerik analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, öğretmenler mesleki eğitim programlarını genel olarak işlevsel bulmakla birlikte; içerik yetersizliği, donanım eksikliği ve güncellenme ihtiyacı gibi sorunlara dikkat çekmiştir. Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı uygulamalarının önemine vurgu yapılmakla birlikte, sürecin etkin yürütülmesi için zaman, materyal ve koordinasyon eksikliklerinin giderilmesi gerektiği belirtilmiştir. İşe geçiş sürecinde yapılan bilgilendirme çalışmaları, öğrencilere yön verme açısından olumlu bulunmuştur. Ayrıca, öğrencilerin iş yaşamına katılımında işveren önyargılarının azaltılması, devlet desteklerinin artırılması ve okul-aile-iş dünyası iş birliğinin güçlendirilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Araştırma sonucunda, mesleki eğitim programlarının güncellenmesi, öğretmenlerin mesleki gelişimlerinin desteklenmesi ve donanım eksikliklerinin giderilmesi gibi çeşitli önerilere yer verilmiştir.
İlkokul hayat bilgisi öğretiminde eğitsel dijital oyunla desteklenen ters yüz sınıf modelinin öğrenci başarısına, tutumuna ve e-öğrenmeye yönelik hazırbulunuşluğuna etkisinin incelenmesi
Bu araştırmanın amacı, eğitsel dijital oyunlarla desteklenmiş ters yüz sınıf (TYS) modelinin, ilkokul 3. sınıf öğrencilerinin hayat bilgisi dersine yönelik akademik başarıları, tutumları ve e-öğrenmeye yönelik hazırbulunuşlukları üzerindeki etkisini incelemektir. Çalışma, karma yöntem desenlerinden açımlayıcı sıralı desen kullanılarak yürütülmüştür. Araştırmanın nicel boyutunda ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desen; nitel boyutunda ise olgubilim araştırması deseni benimsenmiştir. Çalışmanın nicel aşaması, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Malatya il merkezindeki iki devlet ilkokulunun 3. sınıfında öğrenim gören 71 öğrenci (35 deney, 36 kontrol) ile gerçekleştirilmiştir. Nitel aşaması ise uygulama boyunca sürdürülen araştırmacı gözlemlerine ek olarak; uygulama süreci tamamlandıktan sonra deney grubunda en fazla gelişim gösteren öğrenciler arasından ölçüt örnekleme yöntemiyle belirlenen, dijital oyun geliştirme deneyimi bulunan ve bulunmayan dörder öğrenci, bu öğrencilerin velileri ve sınıf öğretmeniyle görüşmeler yapılmıştır. Veri toplama araçları olarak "Evimizde Hayat" ünitesini konu edinen hayat bilgisi başarı testi, hayat bilgisi dersi tutum ölçeği, e-öğrenme hazırbulunuşluk ölçeği, görüşme formları ve araştırmacı günlükleri kullanılmıştır. Elde edilen nicel veriler SPSS 26 programı aracılığıyla çözümlenirken; nitel veriler içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Nicel bulgular, eğitsel dijital oyunlarla desteklenmiş TYS modelinin deney grubundaki öğrencilerin akademik başarılarını, hayat bilgisi dersine yönelik tutumlarını ve e-öğrenmeye yönelik hazırbulunuşluk düzeylerini anlamlı biçimde artırdığını göstermiştir. Nitel veriler ise öğrencilerin derse karşı ilgilerinin arttığını, öğrenmeyi daha eğlenceli ve etkili bulduklarını ortaya koymuştur. Ayrıca öğretmen ve veli görüşleri, bu modelin öğrenci tutumunu artırıcı, öğrenme sorumluluğunu geliştirici ve aile katılımını destekleyici yönlerini vurgulamaktadır. Sonuç olarak, eğitsel dijital oyun destekli TYS modelinin öğrenme süreçlerini zenginleştirerek bilişsel ve duyuşsal kazanımlara olumlu katkı sunduğu belirlenmiştir. Bu doğrultuda, ilkokul düzeyinde TYS modelinin dijital oyunlarla bütünleştirilerek uygulanması önerilmektedir.