Theses supervised by Prof. Dr. Betül Demirci
11 theses · Anadolu University
Ağız patojenlerine etkili olabilecek bazı uçucu yağların kimyasal bileşimlerinin ve antimikrobiyal aktivitelerinin değerlendirilmesi
Ağız ve dişler mikroorganizma kaynaklı pek çok hastalığın görüldüğü yapıdır. Bu hastalıkların tedavisi genellikle antibiyotik kullanımı ile yapılmaktadır. Artan antibiyotik dirençli mikroorganizmalar nedeniyle yeni doğal kaynaklı etken madde keşfi önem kazanmıştır. Uzun yıllardan beri uçucu yağların antimikrobiyal özellikleri olduğu bilinmekte ve tedavi amaçlı kullanımları önemli bir yer tutmaktadır. Bu tez kapsamında ağız ve diş hastalıklarına karşı kullanılan farmakope kalitesindeki Salvia officinalis L., Pimpinella anisum L., Eucalyptus globulus L., Matricaria recutita L., Achillea millefolium L. uçucu yağlarının kimyasal bileşimleri GK/AİD ve GK/KS yöntemleri ile belirlenmiştir. Ağız patolojisinde önemli rol oynayan bakterilerden Streptococcus mutans, Streptococcus sanguinis, Staphylococcus aureus, Corynebacterium striatum, Candida albicans ve Candida krusei suşlarına karşı uçucu yağların antimikrobiyal aktiviteleri mikrodilüsyon yöntemi ile değerlendirilmiştir. Ayrıca aktivite gösteren uçucu yağlar antibiyotikler ile kombine edilmiş ve checkerboard yöntemi ile sinerjik etkileri test edilmiştir. Sonuç olarak test edilen uçucu yağların ağız patojenlerine karşı 20 ile 0.625 mg/mL arasında minimum inhibisyon konsantrasyon değerleri ile orta kuvvette antimikrobiyal etkili oldukları görülmüş ve antibiyotiklerle kombinasyonlarında M. recutita uçucu yağının tetrasiklin ile kombinasyonunda S. aureus'a karşı sinerjik etki gösterdiği bulunmuştur. Anahtar Sözcükler: Ağız boşluğu hastalıkları, Uçucu yağlar, Antimikrobiyal aktivite, Sinerjik etki
Sığala (Liquidambar orientalis Miller) uçucu bileşenlerinin kimyası ve biyolojik aktivitelerinin incelenmesi
Sığala balzamı genellikle tıbbi ve teknik açıdan değerlendirilmektedir. Tıpta yaraların tedavi edilmesinde, astım, bronşit gibi üst solunum yolu hastalıklarında buharla dezenfeksiyon, balgam söktürücü olarak toz ve pastil, mantar ve uyuz gibi cilt hastalıklarında pomat ve yakı halinde kullanılmaktadır. Sığala balzamı antiseptik ve parazit öldürücüdür. Ayrıca ülser hastalığında ağrı dindirici olarak değerlendirilmektedir.Bu çalışmada, sığala balzamından su distilasyonu yöntemi ile elde edilen uçucu yağın bileşiminin yanı sıra katı faz mikroekstraksiyon (Solid phase microextraction (SPME)) yöntemiyle balzamda bulunan uçucu bileşenlerin Gaz Kromatografisi (GK) ve Gaz Kromatografisi/Kütle Spektrometrisi (GK/KS) ile analizi yapılarak, elde edilen uçucu yağın ve balzamın antiinflamatuvar etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Antiinflamatuvar aktiviteler in vitro lipooksijenaz (LOX) ve siklooksijenaz (COX) enzim inhibisyonu yöntemleri kullanılarak incelenmiştir. Ayrıca uçucu yağın, agar dilüsyon yöntemiyle Helicobacter pylori üzerinde antimikrobiyal etkisi incelenmiştir.İnflamasyon (yangı), tehlikeli ve zararlı iç ve dış uyarılara karşı verilen doğrudan bir yanıt olup organizmayı korumaya yönelik mekanizmalardan biridir. İnflamasyonda çeşitli hücre ve mediyatörler rol alır. İnflamasyon günümüzün en büyük sağlık problemlerinden biridir ve tıbbın hemen her branşını yakından ilgilendirmektedir. Antiinflamatuvar etki, yangısal reaksiyonu diğer mediyatörlerin aksine baskılar. Vücutta doğal antiinflamatuvar mediyatörler olduğu gibi dışardan alınan birçok etken maddenin de antiinflamatuvar etkisi vardır. Bu maddeler inflamasyondan sorumlu olan mediyatörlerin sentezini azaltarak antiinflamatuvar etkinlik gösterirler.GK ve GK/KS analizleri sonucunda uçucu yağın ana bileşikleri olarak stiren (%84.6), ?-pinen (%8.3) ve ß-pinen (%2.1) bulunurken, SPME yöntemi ile balzam uçucu bileşenleri olarak stiren (%75.0), benzen propanol (%9.5) ve 4-etil fenol (%4.5) tespit edilmiştir. Enzim aktivite deneyleri sonucunda, uçucu yağın LOX inhibisyonunda IC50 değeri 50.33±3.22 ?g/mL olarak hesaplanıp, zayıf-orta antiinflamatuvar etki gösterdiği görülmüştür. Balzam ve uçucu yağın 200 ?g/mL'lik konsantrasyonlarının COX inhibisyonu göstermediği görülmüştür. Uçucu yağın, agar dilüsyon yöntemiyle 2222.2 ?g/mL konsantrasyonda anti-Helicobacter pylori etkisi olmadığı görülmüştür.Anahtar Kelimeler: Liquidambar orientalis, uçucu yağ, balzam, antiinflamatuvar, lipooksijenaz (LOX), siklooksijenaz (COX), Helicobacter pylori.
Melıa azedarach l. (tespih ağacı) uçucu yağının kimyasal bileşimi ve antimikrobiyal aktivitesinin incelenmesi
Tespih ağacı olarak bilinen Melia azedarach L. (Meliaceae) bitkisi geleneksel tıpta birçok kullanıma sahip önemli bir tıbbi ve aromatik bitkidir. Antimikrobiyal, antiparazit, antioksidan, antikanser, antiinflamatuar, analjezik, antipiretik, antifertilite, hepatoprotektif, dermatolojik hastalıklar, antidiyabetik, immünolojik, antilityatik, hipolipidemik, hipotansif etkileri bilinmektedir. Bu çalışma kapsamında Irak'ta doğal olarak yetişen M. azedarach bitkisi toplanarak yaprak, çiçek ve meyve olmak üzere farklı kısımlarından Clevenger apareyinde su distilasyonu yöntemi ile uçucu yağları, tohumlardan ise Soxhlet apareyinde sabit yağı elde edilerek kimyasal bileşimlerinin GK-AİD ve GK-KS yöntemleri ile aydınlatılması ve sonrasında elde edilen uçucu yağların antimikrobiyal aktivitelerinin incelenmesi planlanmaktadır. Yaprak, çiçek ve meyvelerden elde edilen uçucu yağlarının, Gram pozitif (Staphylococcus aureus) ve Gram negatif (Escherichia coli) bakteri üzerinde antibakteriyel aktivite çalışmaları yapılmış ve minimum inhibisyon konsantrasyonları (MİK) belirlenmiştir. Sonuç olarak M. azedarach bitkisinin yaprak, çiçek ve meyve uçucu yağlarında sırasıyla ana bileşen olarak %27.7 fitol, %23.2 (E)-nerolidol ve %14.2 pentakosan tespit edilmiş olup tüm yağların Escherichia coli NRRL B-3008 suşuna karşı MİK değerleri 2000 mikrogram/mL olarak belirlenmiştir. Staphylococcus aureus ATCC 6538 suşuna karşı etkili bulunan yaprak ve meyve uçucu yağlarının MİK değerleri sırasıyla 1000 µg/mL ve 6.25 µg/mL olarak tespit edilmiştir. Anahtar Sözcükler: Melia azedarach, Tespih ağacı, Uçucu yağ, Antimikrobiyal aktivite
Omega-7 yönünden bazı sabit yağların kimyasal bileşimlerinin araştırılması
Omega-7, palmitoleik asit olarak bilinen bir tür tekli doymamış yağ asididir. Özelikle Makademya fındığı, kır iğdesi gibi bitkisel kökenli canlılarda ve hayvansal ürünlerde bulunmaktadır. Esansiyel yağlardan omega-3 ve omega-6 gibi temel yağ asitlerinin aksine, omega-7 vücut tarafından sentezlenebilmektedir. Omega-7 cilt sağlığını iyileştirmek, lipit profillerini etkileyerek kalp sağlığını desteklemek, kilo yönetimine yardımcı olmak ve anti-enflamatuvar etkiye sahip olduğu bilinmektedir. Tez kapsamında hem omega-7 açısından zengin olan kır iğdesi (taze ve kurutulmuş meyveleri) hem de tropikal ve besin değeri açısından oldukça yüksek öneme sahip iki farklı çeşit avokado (tohum ve pulpası), Brezilya ceviz (tohumu), Makademya fındık (tohumu) ve Pikan cevizi (tohumu) ile çalışılmıştır. Bitkisel materyaller Soxhlet apareyinde apolar çözücü (n-hekzan) ile ekstraksiyon işlemine tabii tutularak sabit yağları elde edilmiştir. Tez kapsamında toplamda dokuz sabit yağ elde edilmiş olup bu yağların ve ticari kır iğdesi yağının metillenerek kimyasal bileşimleri GK-AİD ve GK-KS yöntemleri ile aydınlatılmış ve omega-7 açısından içerikleri değerlendirilmiştir. Ticari olarak analiz edilen yağ hariç elde edilen yağlarda oleik asit (%43.5-64.7) ana bileşiklerden birisi olarak tespit edilmiştir. Makademya fındığının yağ verimi %69.4 olup içeriğinde %20 oranında palmitoleik asit tespit edilmiştir. Omega-7 kaynağı olarak kır iğdesine alternatif olabilecek meyvelerin yağ içerikleri değerlendirildiğinde en zengin sabit yağın Makademya ceviz tohumundan elde edildiği bunu avokado pulpa yağının takip ettiği bulunmuştur.
Eskişehir civarında kültürü yapılan Cuminum cyminum L. meyvelerinin uçucu yağı üzerinde kimyasal ve biyolojik aktivite çalışmaları
Kimyon (Cuminum cyminum L.) (Apiaceae) baharat olarak kullanımının yanında dünyada ve ülkemizde kültürü yapılan önemli bir tıbbi ve aromatik bitkidir. Son yıllarda kimyon meyvesinin uçucu yağıyla ilgili antimikrobiyal, antioksidan, antifungal, antienflamatuar, antidiyabetik, hipoglisemik aktiviteleri hakkında çalışmalar yapılmıştır. Bu çalışmada Eskişehir Sivrihisar ilçesi Böğürtlen köyü ve Eskişehir Geçit Kuşağı Tarımsal Araştırma Enstitüsü'nden kimyon meyveleri temin edilmiştir. Meyvelerin uçucu yağları Clevenger apareyinde su distilasyonu yöntemiyle elde edilmiş, elde edilen bu uçucu yağların kimyasal bileşimi GK ve GK/KS ile analiz edilmiştir. Elde edilen kimyon meyve uçucu yağlarının, 3 Gram pozitif (Staphylococcus aureus, Bacillus cereus, Bacillus subtilis) ve 1 Gram negatif (Escherichia coli) bakteri üzerine mikrodilüsyon yöntemiyle antibakteriyel aktivite ölçümü yapılmış, minimum inhibisyon konsantrasyonları (MİK) belirlenmiştir. Sonuç olarak iki kimyon meyve uçucu yağı örneği de dört bakteri üzerinde antibakteriyel etki göstermiş olup, Bacillus subtilis uçucu yağlara en duyarlı bakteri olarak belirlenmiştir. (1,25 mg/mL). Escherichia coli iki uçucu yağa karşı en dirençli bakteri olarak bulunmuştur ve sırasıyla MİK değerleri 5 mg/mL ve 10 mg/mL olarak tespit edilmiştir. Anahtar Sözcükler: Cuminum cyminum L., Antibakteriyel aktivite, MİK, Uçucu yağ.
Bazı polifenolik bileşiklerin mikrobiyal ve enzimatik transformasyonu
Tezin temel amacı, polifenolik yapıdaki hesperidin ve kersetin bileşiklerinin mikroorganizmalar ve enzim kullanılarak transformasyonudur. Bu bileşiklerinden hareketle klasik kimyasal yöntemlerle sentezlenmesi zor veya imkansız olan bileşiklerin biyotransformasyon yoluyla katma değerli metabolitlere dönüştürülmesi amaçlanmaktadır. Tez kapsamında hesperidin ve kersetin 25 farklı mikroorganizma ve lakkaz enzimi kullanılarak mikrobiyal ve enzimatik transformasyon çalışmalarına tabi tutuldu. Biyotransformasyon çalışmaları sonucunda kersetin'de altı, hesperidin'de sekiz metabolit tespit edildi. Kersetin'in mikrobiyal transformasyonu ile resveratrol, izoramnetin ve protokateşik asit olan üç metabolitin yapısı SK/KS-KS ile aydınlatıldı. Kersetin'in lakkaz ile enzimatik transformasyonundan iki metabolit izole edilip NMR ve kütle spektrumu ile yapıları 2-(3,4-dimetoksifenil)-3,5-dihidroksi-7-metoksi-kroman-4-on (M5) ve 3-hidroksi-2-(4-hidroksifenil)-7-metoksi-5-metil-kroman-4-on (M6) olarak aydınlatıldı. Resveratrol ve izoramnetin ilk kez kersetin'in mikrobiyal transformasyonu ile elde edilirken; M5 ve M6 metabolitleri yeni bileşik olarak tanımlandı. Hesperidin'in mikrobiyal transformasyonunda pinosembrin ve naringenin'in yapısı SK/KS-KS ile aydınlatıldı. Eriodiktiyol ve hesperetin izole edilip NMR ve kütle spektrumu ile molekül yapısı tanımlandı. Pinosembrin, eriodiktiyol ve naringenin ilk kez hesperidin'in mikrobiyal transformasyonu ile elde edildi. Hesperidin'in lakkaz ile enzimatik transformasyonundan elde edilen metabolit SK/KS-KS analizi sonucunda naringinin olarak tanımlandı. Substratların, biyotransformasyon ekstrelerinin ve metabolitlerin in vitro 5-lipoksijenaz (5-LOX) enzim inhibisyonu, antioksidan, antimikrobiyal ve akut toksisite aktivite çalışmaları yapıldı. Kersetin metabolitlerinden biri olan resveratrol'ün, Salmonella typhimurium (62.5 µg/mL) ve Bacillus licheniformis (62.5 µg/mL) suşlarına karşı kersetin'den daha etkili olduğu bulundu. Hesperetin ve naringenin'in Staphylococcus aureus suşuna karşı antimikrobiyal aktivitesi hesperidin'den daha yüksek bulundu. Bu sonuç doğrultusunda hesperetin ve naringenin'in S. aureus suşuna karşı biyofilm aktivitesi ve biyofilmde sinerji çalışmaları gerçekleştirildi. Biyofilm tabakalamada dama tahtası yöntemi ilk kez denenmiş olup metot geliştirildi. Bu iki bileşiğin sinerjik aktivite gösterdiği tespit edildi (FİKİ değeri 1.063). Brine Shrimp yöntemi ile akut toksisite çalışmasında en yüksek etki resveratrol'de bulundu.
Türkiye'de yetişen Daphne L. türlerinin kimyası ve biyolojik aktiviteleri
Bu çalışmada, Türkiye'de doğal olarak yetişen Daphne L. cinsine ait 7 türden (D. mezereum L., D. pontica L., D. glomerata Lam., D. sericea Wahl., D. oleoides Schreber, D. gnidioides Jaub. et Spach ve D. mucronata Royle) ve 2 alt türden (D. mucronata subsp. turcica ve D. oleoides subsp. kurdica) elde edilen uçucu bileşiklerin ve farklı polaritede çözücülerle (n-hekzan, etil asetat ve %70'lik etanol) hazırlanan ekstrelerin kimyasal bileşimleri ve biyolojik aktiviteleri araştırılmıştır. Hidrodistilasyon yöntemi ile elde edilen numunelerin GK-GK/KS analizleri ile, maserasyon yöntemi ile hazırlanan ekstrelerin ise YPSK/KS-KS ile kimyasal profilleri ortaya konmuştur. Ekstrelerin, antimikrobiyal etkinlikleri, antibiyotikler ile kombinasyonları, antioksidan, anti-enflamatuvar ve enzim inhibisyon aktiviteleri incelenmiştir. Minimum inhibisyon konsantrasyonları 50-3.12 mg/mL olarak belirlenmiştir. Yüksek aktivite gösteren ekstreler siprofloksasin ve kloramfenikol ile kombine edilerek etkinlikleri değerlendirilmiş ve 26 sinerjik etki bulunmuştur. DPPH ve ABTS serbest radikali süpürücü etkileri incelenmiş ve ekstrelerin yüksek antioksidan aktiviteleri olduğu belirlenmiştir. Anti-enflamatuvar etki, 5-LOX enzim inhibisyon aktivitesi ile değerlendirilmiştir. 13 ekstre için 20 μg/mL konsantrasyonda % inhibisyon değeri hesaplanmıştır (95.4664±1.3811-6.1315±2.8242). Tirozinaz inhibisyon aktivitesinde 2 ekstre için zayıf etki görülmüştür (IC50 =0.7580-0.7573 mg/mL). Ekstrelerin akut ve letal toksisitesini belirlemek için in vivo hayvan alternatifi deney modeli olan Caenorhabditis elegans nematodu ile çalışılmıştır. 7 ekstre için IC50 değerleri hesaplanmıştır (6.3818±0.1443-1.3637±0.0010 mg/mL). Yapılan izolasyon çalışmaları sonunda dafnetin, kinik asit, 1,5-dikafeonilkinik asit, luteolin, luteolin-7-O-glikozit, kersetin ve kersetin-3-O-galaktozit bileşikleri elde edilmiş ve yapıları tayin edilmiştir. Anahtar Sözcükler: Daphne L., Thymelaeaceae, Anti-enflamatuvar aktivite, Caenorhabditis elegans.
Carica papaya L. uçucu ve sabit yağlarının kimyasal bileşimi ve biyolojik aktiviteleri
Carica L. (Caricaceae) cinsine ait Carica papaya L. (Papaya) yaygın olarak kültürü yapılan ve bu cinse ait 22 tür içinde en iyi bilinen türdür. Anavatanı Orta ve Güney Amerika'dır. Papaya, tüm dünyada besin olarak kullanılır ve yüksek besin değerleri ile bilinir. Ayrıca antimikrobiyal, antihelmintik, antifungal, hepatoprotektif ve diüretik olarak tıbbi kullanımı da yaygındır. Bu çalışmada, C. papaya sabit ve uçucu yağların kimyasal bileşimlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. C. papaya'nın yaprak, olgun ve olgunlaşmamış meyvelerindeki uçucu yağlar Clevenger apareyi kullanılarak hidrodistilasyon yöntemi ile elde edildi. Uçucu yağlar Gaz Kromatografisi /Alev İyonizasyon Dedektörü (GK/AİD) ve Gaz kromatografisi/Kütle Spektrometesi (GK/MS) ile analiz edildi. C. papaya yaprak, olgunlaşmış ve olgunlaşmamış meyve uçucu yağlarında ana bileşik olarak benzil izotiyosiyanat (sırasıyla %86,3; %100; % 94,4) tespit edildi. Sabit yağ asitleri Soxhlet apareyinde n-hekzan ile ekstre edilerek elde edildikten sonra metilleme yapılıp bileşimi GK ve GK/KS ile belirlendi. C. papaya kuru ve yaş tohumlarının yağ asitlerinin ana bileşikleri olarak, oleik asit (% 72,0;% 70,0), palmitik asit (% 15,0;% 16,4), linoleik asit (% 5,3;% 5,1) tespit edildi. Uçucu ve sabit yağların Agar Disk Kuyucuk Difüzyon Metoduna göre farklı mikrobiyal suşlara karşı antimikrobiyal özellikleri test edildi. Escherichia coli (NRRL B-3008), Bacillus subtilis (NRRL-B4378) ve Candida albicans (ATCC 10231) mikroorgarizmalarına karşı test edilen uçucu ve sabit yağların zayıf antimikrobiyal aktivite gösterdiği belirlendi.
Elaeagnus angustifolia l. farklı kısımlarının uçucu ve sabit yağlarının kimyasal bileşimi
Elaeagnus angustifolia L. bitkisi farklı kısımlarının uçucu ve sabit yağlarının kimyasal bileşimini belirlemek için yapılan bu çalışmada, Eskişehir Anadolu Üniversitesi kampüsünde yetişen Elaeagnus angustifolia L. ağacının çiçek, yaprak ve meyve kısımları incelenmiştir. Çiçek uçucu yağı kimyasal bileşimini belirlemek için; tepe boşluğu katı faz mikroekstraksiyonu (TB-KFME), hidrodistilasyon, n-hekzan ile ekstraksiyon, β-Glikozidaz enzimi ile hidroliz sonrası hidrodistilasyon, konkret ve absolü hazırlanması yöntemleri kullanılmış ve GK/KS analizleri yapılmıştır. Yöntemlerin tümünde çiçek uçucu yağı ana bileşiği olarak (E)-etil sinnamat belirlenmiş olup yöntemlere ait yüzde değerleri sırasıyla; %47,1; %89,9; %50,1; %49,9; %40,2 olarak bulunmuştur. Yaprak uçucu yağı kimyasal bileşimini belirlemek için; TB-KFME ve hidrodistilasyon yöntemleri kullanılmıştır. TB-KFME yöntemi ile; (Z)-3-hekzen-1-ol (%55,3), hidrodistilasyon yöntemi ile; fitol (%33,3) ana bileşik olarak bulunmuştur. Meyve uçucu bileşiklerini belirlemek için; meyve kabuğundan TB-KFME yöntemi kullanılmıştır. Bütün meyveden ve çekirdeklerden sabit yağ elde edilmiş ve GK/KS yöntemi ile bileşimi belirlenmiştir. Meyve kabuğunda TB-KFME yöntemi ile linolenik asit (%27,1) ana bileşik olarak bulunmuştur. Sabit yağlarda ise bütün meyvede oleik asit (%55,1), çekirdeklerde linoleik asit (%40,0) ana bileşik olarak bulunmuştur.
Türkiye'de doğal olarak yetişen Daucus L. türleri üzerinde farmakognozik araştırmalar
Bu çalışmada, Türkiye'de doğal olarak yetişen Daucus L. türlerinin meyvelerinden elde edilen uçucu yağlar ve ekstreler incelenmiştir. Daucus cinsine ait Türkiye'de yetişen türler; D. carota L., D. broteri Ten., D. guttatus Sibth. & Sm., D. littoralis Sibth. & Sm., D. involucratus Sm. ve D. conchitae W. Greuter (endemik) olmak üzere 6 tanedir. Arazi çalışmalarında, bu türler ile birlikte Daucus cinsine ait olduğu belirlenen ve florada kayıtlı türlerden farklı olduğu görülen Daucus sp. nov. 1 ve Daucus sp. nov. 2 şeklinde ifade ettiğimiz örnekler de çalışmalara dahil edilmiştir. Meyve örneklerinden distilasyon yöntemi ile elde edilen uçucu yağların Gaz Kromatografisi ve Gaz Kromatografisi/Kütle Spektrometrisi sistemleri ile analizleri gerçekleştirilmiştir. Ekstreler, maserasyon yöntemi ile hazırlanmıştır. Elde edilen uçucu yağların ve ekstrelerin, antioksidan, antiinflamatuvar ve antikolinesteraz etkileri incelenmiştir. Antioksidan etkiler; 2,2-Difenil-1-Pikrilhidrazil serbest radikalini süpürücü etki tayini, bakır indirgeyici antioksidan kapasite metodu, total fenolik ve flavonoit madde miktar tayini yöntemleri ile incelenmiştir. Elde edilen bulgular antioksidan nitelikte değildir. Antiinflamatuvar etki, 5-lipoksijenaz enzim inhibisyon aktivitesi ile değerlendirilmiştir. İncelenen örnekler inhibisyon sağlamamıştır. Antikolinesteraz etki, asetilkolinesteraz ve bütirilkolinesteraz enzimleri üzerinde test edilmiştir. Farklı lokasyonlardan toplanan D. carota türüne ait 2 uçucu yağ örneği yüksek antikolinesteraz etki göstermiştir. Ekstre örneklerinden D. carota türüne ait olan etanol ve hekzan ekstreleri ile D. littoralis türüne ait hekzan ekstresinde düşük oranlarda antikolinesteraz etki görülmüştür. D. carota türünün etanol ekstresi diğer ekstrelere kıyasla daha yüksek inhibisyon gösterdiği için kimyasal bileşimi Yüksek Basınçlı Sıvı Kromatografisi/Kütle Spektroskopisi-Kütle Spektroskopisi analizi ile belirlenmeye çalışılmıştır. Anahtar Sözcükler: Daucus ssp., Uçucu yağ, Ekstre, Antioksidan, Antiinflamatuvar, Antikolinesteraz.
Cucumis melo L. meyvesinin SPME ile uçucu bileşiklerinin ve meyve sabit yağının kimyasal bileşiminin araştırılması
Kavun meyvesi olağanüstü tadı nedeniyle tüketim için yüksek potansiyel sunmaktadır. Kavun meyvesinin işlenmesi sırasında büyük miktarlarda yan ürünler üretilir. Bu malzemelerin çoğu, genellikle atılan kavun tohumlarından oluşur. Bununla birlikte, kavun tohumları bir besin kaynağı ve biyoaktif bileşikler olarak potansiyel bir kullanıma sahip olabilir. Kavunun biyolojik olarak aktif bileşiklerinin ve meyve sabit yağının kimyasal bileşiminin araştırılması ekonomi ve sağlık açısından önemlidir. Bu çalışmada Ankara ve Kırkağaç olmak üzere iki tip kavun temin edilerek deneysel çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Sırası ile meyvelerden TB-KFME yöntemiyle uçucu bileşiklerin tespiti, meyve kabuğundan TB-KFME yöntemiyle uçucu bileşiklerin tespiti, tohumlardan hidrodistilasyon yöntemi ile uçucu yağ eldesi, tohumlardan Soxhlet ekstraksiyonu ile sabit yağ eldesi gerçekleştirilmiştir. Elde edilen uçucu bileşiklerin ve sabit yağın bileşimi gaz kromatografisi ve gaz kromatografisi-kütle spektroskopisi yöntemleri ile analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçların ülkemizde tüketimi yoğun olan iki farklı kaynaktan kavunların aroması ve tohumlarının sabit yağ açısından değerlendirilmesine katkı sağlaması beklenmektedir. Anahtar Sözcükler: Cucumis melo, SPME, Uçucu bileşikler, Sabit yağ.