Theses supervised by Prof. Dr. Banu İnanç
11 theses · Çukurova University, Toros University
Mizah Tarzları Ölçeği`nin (Humor Styles Questionnaire) uyarlama çalışması
Bu araştırma mizah kullanımındaki bireysel farklılıklarla ilişkili dört boyutu ölçen çok boyutlu bir ölçeği (Humor Styles Questionnaire) Türk kültürüne uyarlamak amacıyla yapılmıştır. Ölçeğin uyarlama çalışmaları içinde çevirisi gerçekleştirilmiş, yapılan çeviri uzmanlarca değerlendirilip, geri çeviri yöntemi aracılığı ile orijinal formla eşdeğerliği sınanmış, yapı geçerliği, ölçüt bağıntılı geçerlik ile iç tutarlık ve test-tekrar test güvenirliği ile ilgili çalışmalar yapılmıştır. Araştırma, Çukurova Üniversitesinin farklı fakültelerine devam eden toplam 1363 üniversite öğrencisi ile gerçekleştirilmiştir. Yapı geçerliği için gerçekleştirilen ilk çalışma 530 kişilik bir örneklemde, ikinci çalışma 495 kişilik bir örneklemde, ölçüt bağıntılı geçerlik çalışmaları 137 ve 138 kişilik iki ayrı örneklemde ve test-tekrar test güvenirliği 15 gün arayla 63 kişilik bir örneklemde gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin geçerlik ve güvenirliğini sınamak için yapılan analizlerde ölçeğin orijinalindeki gibi dört faktörden oluştuğu ve 32 maddenin orijinal İngilizce formda yer aldıkları faktörlere yüklendikleri görülmüştür. Anahtar Kelimler: Mizah, mizah duygusu, mizah tarzları, mizah ölçekleri
Epileptik, diabetik ve hasta olmayan ergenlerin anne-baba tutumu algılarına ve bazı değişkenlere göre sosyal algılarının karşılaştırması
ÖZET EPİLEPTİK, DİABETİK VE HASTA OLMAYAN ERGENLERİN ANNE-BABA TUTUMU ALGILARINA VE BAZI DEĞİŞKENLERE GÖRE SOSYAL ALGILARININ KARŞILAŞTIRILMASI Metehan ÇELİK Yüksek Lisans Tezi, Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı Danışman: Prof. Dr. Banu İNANÇ Ocak-2000, 87 Sayfa Bu araştırmada ergenlerin sağlık durumlarına (hasta olmama, epileptik ve diabetik olma) ve anne-baba tutumlarını algılama biçimlerine göre sosyal algılarının farklılaşıp farklılaşmadığı incelenmiştir. Ayrıca cinsiyet, yaş, anne ve babanın eğitim düzeyi, annenin çalışıp çalışmaması, babanın mesleği değişkenleri açısından sosyal algılarının farklılaşıp farklılaşmaması araştırılmıştır. Uygulamalar Ç.Ü Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı ve İç Hastalıkları Anabilim Dalı ile Şehit Temel Cingöz lisesinde gerçekleştirilmiştir. örneklemi 96 hasta olmayan, 96 epileptik, 74 dibetik ergen oluşturmuştur. Çalışmada ergenlerin anne-baba tutumlarını belirlemek amacıyla "Anne-Baba Tutum Envanteri ", sosyal algılanın ölçmek amacıyla " Sosyal Karşılaştırma Ölçeği " ve sosyo-demografik durumlarını belirlemek için ise "Kişisel Sosyal Bilgi Formu " kullanılmıştır. Bulgular, ergenlerin sosyal algılarının yaş, cinsiyet, anne ve babanın eğitim düzeyi, annenin çalışıp, çalışmaması ve babanın mesleği değişkenlerine göre anlamlı bir farklılaşma olmadığını, sağlık durumları (hasta olmama, Iepileptik ve diabetik olma) ve anne-baba tutumlarını algılama biçimi değişkenlerine göre anlamlı bir farklılaşma olduğunu göstermiştir. Yapılan analizlere göre ise anne-baba tutumlarını demokratik algılayan ergenlerin sosyal algılarının yüksek olduğu gözlenmiştir. Ayrıca sağlık durumları açısından hasta olmama, epileptik ve diabetik olmaya göre hasta olmayan ve diabetik ergenlerin sosyal algılarının epileptiklere oranla daha yüksek olduğu saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Ergen, Tutum, Ebeveyn Tutumu, Demokratik Tutum, Otokratik Tutum, Sosyal Algı, Epilepsi, Diabet. II
Ergenlerin stres yaşantılarında kullandıkları başaçıkma stratejilerinin benlik imajı ile ilişkisi
Bu araştırma, ergenlerin stres yaşantılarında kullandıkları başaçıkma sratejileri ve benlik imgelerinin, cinsiyet, doğum sırası, sosyo-ekonomik düzey ile sınıf düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma, 2000-2001 öğretim yılında, Adana il merkezindeki genel liselerin I. ve II. sınıflarından seçilen 145'i kız 137'si erkek olmak üzere toplam 282 öğrenci üzerinde yapılmıştır. Araştırmada öğrencilerin genel olarak stres yaşantılarında kullandıkları başaçıkma stratejilerini ölçmek üzere "Başaçıkma Stratejisi Ölçeği" (BSÖ), benlik imgesini ölçmek için ise "Offer Benlik İmgesi Ölçeği" (OBİÖ) kullanılmıştır. Verilerin analizinde, korelasyon katsayısı, 't' testi ve varyans analizi teknikleri kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarında, benlik imgesi ile stresle başaçıkma stratejilerinden kaçınma stratejisi arasında ilişki bulunmuştur. Ayrıca tüm örneklemde erkeklere göre kızlar, alt sosyo-ekonomik düzeyde olanlara göre de orta sosyo-ekonomik düzeyde olanlar dahaolumlu benlik imgesi sergilemektedirler. Ergenlerin doğum sırası ve sınıf düzeyi, benlik imgelerinde farklılık yaratmamaktadır. Ergenlerin doğum sırası ile sosyo-ekonomik düzey, stresle başaçıkma stratejilerinde farklılık yaratmamaktadır. Kızlar, erkeklere göre sosyal destek ve kaçınma stratejilerini, II. sınıfta olanlar ise I. sınıfta olanlara göre Problem çözme ve Kaçınma stratejisini daha fazla kullanmaktadırlar. Anahtar Sözcükler: Stres, Başaçıkma Stratejisi, Benlik İmgesi
6-18 yaş zihinsel özürlülerde okuldaki problem davranışların kaynaklarını belirleyen bir ölçek (Motivation Assessment Scale-Mas) uyarlama çalışması
ÖZET Bu araştırma, 6-18 yaş zihinsel özürlülerin okulda görülen problem davranışlarının kaynaklarını belirleyecek bir ölçeği (Motivation Assessment Scale-MAS) Türk kültürüne uyarlamak amacıyla yapılmıştır. Araştırma Adana, Ankara, Hatay ve İçel illerinde Milli Eğitim Bakanlığı' na bağlı özel ve resmi 9 özel eğitim kurumuna devam eden 210 öğrenci ile yapılmıştır. Ölçeğin geçerlik ve güvenirliğini test etmek için yapılan analizlerde ölçeğin orjinalindeki gibi dört faktörden oluştuğu görülmüştür ve her faktör bir altölçek olarak adlandırılmıştır. 1. altölçek Kendine Uyarıcı Yaratma, 2. altölçek Zor Görevden Kaçma, 3. altölçek Dikkat Çekme, 4. altölçek İstediğini Elde Etme faktörlerini kapsamaktadır. Yapılan ayırdedici geçerlik çalışmasında her alt ölçeğin ayırdedici olduğu bulunmuştur. Ölçeğin altölçekler dikkate alınarak test-tekrar test devamlılık katsayıları hesaplanarak ölçekten alınan puanların zamana bağlı olarak değişmediği bulunmuştur. Ayrıca değerlendiriciler arası güvenirlik hesaplanarak ölçeğin değişik değerlendiricilerin kullanımına uygun olduğu tespit edilmiştir. Ölçeğin, yapılan analizlerle eğitilebilir / öğretilebilir zihinsel özür düzeyinde 6-12 / 13-18 yaş grubunda, kız ve erkek öğrenciler için geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu saptanmıştır. VI
Beden eğitimi öğretmenlerinin okulla ilgili sorunları ve stresle başa çıkma tarzlarının bazı değişkenler açısından incelenmesi.
Beden Eğitimi Öğretmenlerinin Okulla İlgili Sorunları ve Stresle Başa Çıkma Tarzlarının Bazı Değişkenler Açısından İncelenmesi.Adana ili merkez Seyhan ve Yüreğir ilçelerinde bulunan okullarda görev yapan 100 ilköğretim, 50 ortaöğretim beden eğitimi öğretmeni üzerinde yapılan bu çalışmada, onların okulla ilgili sorunlarının yanında stresle başa çıkma konusunda nasıl bir tavır sergilediklerini anlamak için yapılmış bir çalışmadır. Araştırmada örneklemi oluşturan beden eğitimi öğretmenlerinden, okulla ilgili sorunları kapsayan 23 soru maddesi ve ayrıca 33 maddeden oluşan Stresle Başa Çıkma Ölçeğini (SBÖ) cevaplamaları istenmiştir.Araştırmaya katılan okulların % 64' ü alt tabaka, %24'ü orta alt tabakada ve %12'si orta tabakada bulunan okulları temsil etmektedir. Aynı tabakalarda bulun okulların öğretmenleri okulla ilgili sorunlara yaklaşık aynı cevabı verirken stresle başa çıkma tarzlarında guruplar arasında aynı ilişkiye rastlanmamıştır.Benzer sonuçlar beden eğitimi öğretmenlerinin demografik özellikleri (cinsiyet, medeni durum, yaş, kıdem yılları, mezun oldukları okul) ile okulla ilgili sorunları karşılaştırıldığında anlamlı farklılıklara rastlanmazken, stresle başa çıkma tarzlarına göre cinsiyet, medeni durum, kıdem yılı ve mezun oldukları okullar açısından anlamlı farklılığa rastlanmıştır. Çalışılan okulların özellikleriyle ( türü, okul öğrenci sayıları, sınıf öğrenci sayıları, girdikleri ders saatleri, sosyoekonomik düzeyi ) okul ile ilgili sorunları karşılaştırıldığında ise anlamlı farklılıklara rastlanmazken, stresle başa çıkma tarzlarında çalıştıkları okulun sosyoekonomik düzeyi ve girdikleri ders saati açısından anlamlılığa rastlanmıştır.Bu çalışmada beden eğitimi öğretmenlerinin büyük bir bölümü okulla ilgili yoğun sorunlar yaşadıklarını belirtmişler ve stresle başa çıkma tarzları ölçeğine cevap veren yaklaşık 120 kişi ise yaşadıkları stresli durum karşısında kendi tarzlarını ortaya koymuşlardır.Anahtar Sözcükler: Beden Eğitimi, İş Stresi, Stres, Stresle Başa Çıkma Tarzı.
Lise öğrencilerinin algıladıkları sosyal destek düzeyi ile sosyal yetkinlik beklentisi düzeylerinin bazı değişkenlere göre incelenmesi
Bu çalışmanın genel amacı bazı değişkenlere göre (cinsiyet, sınıf düzeyi, ailenin sosyo- ekonomik düzeyi, anne ve babanın eğitim durumu, annenin çalışıp çalışmaması, kardeş sayısı, yakın arkadaşın oluş olmaması) öğrencilerin ailelerinden ve arkadaşlarından algıladıkları sosyal destek düzeyi ve sosyal yetkinlik beklentisi düzeylerini incelemektir.Araştırmanın örneklemini Adasokağı Lisesi, Adana Erkek Lisesi, Şehit Temel Cingöz Lisesi ve Yüreğir Lisesinde okuyan ve seçkisiz olarak belirlenen 678 öğrenci oluşturmaktadır.Araştırmada veri toplama aracı olarak Yıldırım (1997) tarafından geliştirilen Algılanan Sosyal Destek Ölçeği, Bilgin (1999) tarafından geliştirilen Sosyal Yetkinlik Beklentisi Ölçeği, Bacanlı (1990) tarafından geliştirilen Sosyo-Ekonomik Düzey Ölçeği ve araştırmanın bağımsız değişkenleri ile ilgili bilgi toplamak amacıyla araştırmacı tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır.Araştırmada elde edilen veriler değişkenler arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla Pearson Moment Korelasyon Analizi, ikili gruplarda Bağımsız Gruplar t Testi, ikiden fazla gruplarda Tek Yönlü Varyans Analizi ile değerlendirilmiştir.Yapılan analizler sonucunda aileden ve arkadaşlardan algılanan sosyal destek düzeyi ile sosyal yetkinlik beklentisi düzeyi arasında düşük düzeyde bir ilişki olduğusonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın alt amaçlarına yönelik analizlerin sonucunda ise bazı değişkenlerin aileden ve arkadaşlardan algılanan sosyal destek ve sosyal yetkinlik beklentisi düzeyleri ile arasında anlamlı farklılık olduğu bazı değişkenlerle ise aralarında anlamlı farklılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.Anahtar Kelimeler: Algılanan Sosyal Destek, Sosyal Yetkinlik Beklentisi, Ergenlik
Aile içi şiddet ve öfke ifade tarzları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu araştırmanın amacı aile içi şiddet ile öfke ifade tarzları arasındaki ilişkiyi incelemektir.Araştırmanın örneklemini 14-18 yaş grubu arasında yer alan öğrenciler oluşturmuştur. Öğrencilerin aile içi şiddet görüp görmediklerini belirlemek için Aile İçi Durum Anketi uygulanmış; öğrencilerin öfke ifade tarzlarını tespit etmek için de Sürekli Öfke ve Öfke İfade Tarzları Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen bulgularda lise öğrencilerinin aile içinde şiddet yaşama ya da yaşamama durumlarındaki sürekli öfke ve öfke ifade tarzları cinsiyete ve sınıf düzeyine göre incelenmiş ve bazı anlamlı farklılıklar olduğu saptanmıştır. Öğrencilerin Sürekli Öfke ve Öfke İfade Tarzları Ölçeği alt ölçeklerinden aldıkları puanlar cinsiyetlere göre farklılık göstermemektedir. Aile içinde şiddet yaşayan ergenlerin aile içinde şiddet yaşamayan ergenlere göre Öfke Kontrol alt ölçeği hariç diğer alt ölçeklerden (Sürekli Öfke, Öfke İçe, Öfke Dışa) yüksek puanlar aldıkları görülmüştür. Aynı zamanda ergenlerin sınıf düzeylerine göre Sürekli Öfke alt ölçeğinden aldıkları puanlar arasında da anlamlı bir farklılık olduğu saptanmıştır.Anahtar Kelimeler: Aile, Aile İçi Şiddet, Ergenlik, Öfke, Öfke İfade Tarzları.
Ankara ilinde çalışan polislerin tükenmişlik düzeylerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi
Bu çalışmanın amacı, Ankara ilinde çalışan polislerin tükenmişlik düzeylerini belirleyerek bazı demografik değişkenler (yaş, cinsiyet, medeni durum, öğrenim durumu, rütbe, görev yaptıkları şube, mesleki kıdem, çalışılan birimde geçen süre ve günlük çalışma sistemi) açısından farklılaşıp farklılaşmadığına bakmaktır.Çalışmaya 2009 yılında Ankara Emniyet Müdürlüğünde görevli olan kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemiyle seçilmiş 397 polis katılmıştır. Tükenmişlik düzeylerini belirlemek için ?Maslach Tükenmişlik Ölçeği? ve kişisel bilgiler için de ?Kişisel Bilgi Formu? kullanılmıştır. Verilerin analizi için Pearson Korelâsyonu, tek örneklem t-testi ve tek yönlü varyans analizi uygulanmıştır.Yapılan analizler sonucunda, örnekleme giren polislerin tükenmişlik düzeylerinin cinsiyet, medeni durum, eğitim, çalışılan şube ve rütbelerine göre farklılık gösterdiği saptanmıştır. Yaş, mesleki kıdem, çalışılan birimde geçen süre günlük çalışma sistemi ve tükenmişlik düzeyleri arasında anlamlı fark saptanmamıştır.
Üniversite öğrencilerinde bilişsel esneklik ile akademik erteleme arasındaki ilişki
Bu araştırmada üniversite öğrencilerinin bilişsel esneklik düzeyleri ve akademik erteleme düzeyleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Toplam 542 ön lisans öğrencisi Google Formlarda bulunan ölçekleri doldurmuştur ve yanıtlar incelendiğinde ise 8 öğrenci ölçekleri yanıtlamadığı ve çalışmayı kabul etmediğini bildirmiş olup çalışmaya dahil edilmemiştir. Çalışmaya toplam 534 öğrenci katılmıştır. Katılımcılar 17-45 yaş aralığında olup ve 374'ü kadın 160'ı ise erkek öğrencidir. Araştırmada gönüllü katılım onayı alındıktan sonra demografik bilgi formu, Bilişsel Esneklik Envanteri ve Tucman Akademik Erteleme Ölçeği uygulanmıştır. Numerik değişkenler arasındaki ilişkiyi test etmek için Pearson korelasyon uygulanmıştır. Normal dağılıma sahip olan verilerde numerik değişkenler arasındaki ilişkiyi test etmek için Spearman korelasyon katsayısı hesaplanmıştır. Cinsiyet ve yaş değişkenlerinde ilişki olmadığı için regresyon modeline dahil edilmemiştir. Ölçek puanlarının demografik değişkenler cinsiyetlerine göre Tuckman Akademik Erteleme Ölçeği, Bilişsel Esneklik Ölçeği ve Alternatifler alt boyut puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı bulunmuştur (p>0,05). Katılımcıların cinsiyetlerine göre Kontrol alt boyut puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu görülmektedir (p<0,05). Kadın katılımcıların Kontrol alt boyut puanlarının erkek katılımcılara göre daha yüksek olduğu görülmektedir. Katılımcıların yaşları ile Tuckman Akademik Erteleme Ölçeği, Bilişsel Esneklik Ölçeği, Alternatifler alt boyutu ve Kontrol alt boyutu arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olmadığı bulunmuştur (p>0,05). Bilişsel esneklik alt boyutlarına göre yapılan analizlerde ise Tuckman Akademik Erteleme Ölçeği puanları ile Alternatifler alt boyut puanları ve kontrol alt boyut puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif yönlü bir ilişki olduğu görülmüştür
Erasmus Programı ile yurt dışına giden Türk üniversite öğrencilerinin kültürleşme stresi ve genel öz-yeterlik düzeylerinin bazı değişkenlere göre incelenmesi
Bu araştırmada, Erasmus programı ile yurt dışına giden Türk üniversite öğrencilerinin kültürleşme stresi alt boyutları ile genel öz yeterlik düzeyinin demografik özelliklere göre farklılık gösterip göstermediği ve kültürleşme stresi alt boyutlarının genel öz yeterlik düzeylerine göre farklılaşıp durumlarının incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, Türkiye genelinde gönüllü olarak katılan ve son 5 yılda Erasmus programından yararlanan ön lisans, lisans ve lisansüstü düzeyde toplam 354 üniversite öğrencisi ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, katılımcılardan veriler; kişisel bilgiler ve Erasmus süreçlerine ilişkin soruların yer aldığı Demografik Bilgi Formu, Kültürleşme Stresi Ölçeği ve Genel Öz Yeterlik Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Toplanan verilerin analizinde, demografik özellik durumlarını incelemek ve kültürleşme stresi alt boyutlarının genel öz yeterlik düzeylerine göre farklılaşma durumlarını incelemek için Mann Whitney U ve Kruskal Wallis testleri kullanılmıştır. Araştırmada, Erasmus hareketliliği süresine göre kültürleşme stresi alt boyutları ile genel öz yeterlik düzeylerinin anlamlı şekilde farklılaştığı ve düşük öz yeterlik düzeyine sahip öğrencilerin, kültürleşme stresinin tüm alt boyutlarında yüksek öz yeterlik grubuna kıyasla anlamlı derecede daha yüksek puanlar aldığı bulunmuştur.
Sağlık psikoeğitim programının, obez ergenlerin beslenme, fiziksel aktivite ve sağlık denetim odağına etkisi
Bu araştırma ile obez ergenlere uygulanan sağlık psikoeğitim programının obez ergenlerin beslenme ve fiziksel aktivite alışkanlıkları ve sağlık denetim odağı üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Zayıf deneysel model deseninde yapılan bu araştırma, deney ve kontrol grubu ile ön test-son test ve izleme testi düzeni esas alınarak yürütülmüştür. Katılımcılara kartopu örneklem yöntemi ile ulaşılmıştır. Araştırmaya 12 deney ve 12 kontrol grubu olmak üzere 12-17 yaş arası toplam 24 obez ergen katılmıştır. Verilen toplanmasında; Beslenme Değişim Süreçleri Ölçeği, Egzersiz Değişim Süreçleri Ölçeği, Çok Boyutlu Sağlık Denetim Odağı Ölçeği ve Bireye İlişkin Tanıtıcı Bilgi Formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde; deney ve kontrol gruplarının karşılaştırılmasında İlişkisiz Örneklem T Testi, ön test-son test ve izleme testlerinin karşılaştırılmasında İlişkili Örneklem T Testi kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına bakıldığında; deney ve kontrol gruplarının ön test toplam puanları aritmetik ortalamalarına göre; BDSÖ, EDSÖ ve ÇBSDOÖ alt boyutları içsel ve dışsal odak puanları karşılaştırıldığında iki grup açısından istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu saptanmıştır. Deney grubunun ön test ve son test toplam puanları aritmetik ortalamalarına göre; BDSÖ, EDSÖ ve ÇBSDOÖ tüm alt boyutları karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu saptanmıştır. Deney ve kontrol gruplarının son test toplam puanları aritmetik ortalamalarına göre; BDSÖ, EDSÖ ve ÇBSDOÖ tüm alt boyutları karşılaştırıldığında iki grup açısından istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu saptanmıştır. Deney grubunun son test ve izleme testi toplam puanları aritmetik ortalamalarına göre; BDSÖ, EDSÖ ve ÇBSDOÖ tüm alt boyutları karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı fark olmadığı saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Obezite, Ergen, Teorilerüstü Model, Beslenme, Fiziksel Aktivite, Sağlık Denetim Odağı