Theses supervised by Prof. Dr. Cengiz Gökşen
12 theses · Osmaniye Korkut Ata University
Çukurova halk kültüründe gelin
İnsanoğlunun doğum-evlenme ve ölüm evreleri içinde tercih veya zorunlu olarak yerine getirmesi gereken dönem olan evlilik içinde gelin figürü sıkça karşımıza çıkmaktadır. Günlük hayatımızı şekillendiren hatta yöneten gelin elindeki sihirli değneği ile dokunmadığı hayat hemen yoktur. Bunun yanında toplumumuzda gelin, güzelliğin, sadeliğin, saflığın, temizliğin, namusun, istikbalin timsalidir. Bir başına bu kadar değerli kabul edilen gelin çalışmamızın konusunu teşkil etmektedir. "Çukurova Halk Kültüründe Gelin" başlıklı çalışmamız, Giriş dışında üç ana bölüm ile Sonuç ve Kaynakça kısımlarından oluşmaktadır. Çalışmamızın Türk kültüründe gelin başlığını taşıyan ilk bölümünde "gelin" tanımlarına, "gelin"in Türk kültüründe özel bir yere sahip lale/gelincik çiçeğiyle olan benzerliğine, gelinliğin kısa tarihçesine ve Türk kültür ve edebiyatında ayrı bir yere sahip olan Orhun Abideleri, Kutadgu Bilig, Dîvânu Lugâtî't- Türk ve Dede Korkut Hikâyeleri gibi ilk Türk eserlerinde geline bakış hakkında bilgi verdik. Çalışmamızın ikinci bölümünde Anonim Halk Şiiri, Sözlü Anlatım Türleri, Âşık Şiirlerinde "gelin" figürünü inceledik. Üçüncü bölümde ise Çukurova halk kültüründe "gelin"i inceledik. Bu bölümde gelinin seçilmesinden, gelinlik, nişan, gelin çeyizi, gelin kınası, gelin süsleme, gelin alma, gelin indirme, yüz görümlüğü, duvak mevlidi, gelin görme, gelinin baba evine gezmeye gitme, gelinlik etme, gelinin ev içindeki statüsüne kadar "gelin"i bütün yönleriyle incelemeye çalıştık. Önce yazılı kaynaklardan elde ettiğimiz bilgileri verdik. Ardından sözlü kaynaklardan elde edilen âdet ve görenekleri aktardık. Çukurova bölgesindeki halk anlatmaları ve halk şiirine yansımış gelin figürünü iki ayrı başlık altında ele aldık. Çalışmanın sonuç kısmında "gelin"in toplum hayatında geçmişten günümüze daima ayrı bir yere sahip olduğu, sadece eşine ve ailesine karşı değil yetiştirdiği çocuklar vesilesiyle bütün bir topluma karşı sorumlu olduğu görülmüş, çalışma neticesinde ulaşılan sonuçlar değerlendirilmiştir. Gelinin sadece bir ferdin değil, bütün toplumun hayatında yer aldığı ve rol oynadığı tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: gelin, Türk kültürü, Çukurova halk kültürü, gelinlik, evlenme
Sinema, folklor ve mekan bağlamında Osmaniye üzerine bir araştırma
Kültürel bellek, insanlık tarihinin başlangıcıyla birlikte sözlü olarak aktarılmaya başlamıştır. Yazının icadı ile birlikte kültür, hem sözlü hem de yazılı olarak iki koldan nesilden nesile aktarılmaya devam etmiştir. 20. yüzyılın sonlarından itibaren teknolojik gelişmelerle birlikte kültür aktarımı farklı mecralardan gerçekleşmiştir. 1895 yılında sinemanın icadıyla kültürel ögeler sözün ve yazının yanı sıra beyaz perdede görsel olarak aktarılmaya başlamıştır. Hızlı bir şekilde gelişimine devam eden sinema endüstrileşerek kitle iletişim aracına dönüşmüştür. Böylelikle sinema aracılığıyla kültür aktarımı hızlanmıştır. Osmaniye, Türk sineması açısından önemli bir mekândır. Yörede çekilen filmler kendi dönemlerinde oldukça popüler olmakla birlikte içlerinde Selvi Boylu Al Yazmalım gibi kültleşmiş filmler de mevcuttur. Bu filmlerde mekân olarak Osmaniye'nin kullanılmış olması tesadüfi değildir. Bölgenin arazi yapısı, iklimi ve kültürel dokusu çekilen filmler için uygunluk göstermektedir. Ayrıca Türk sinemasının önemli yapımcılarından birisi olan Abdurrahman Keskiner'in Osmaniyeli oluşu, Osmaniye'de birçok film çekilmesi ve bu yörenin sinema mekânı olarak kullanımını etkilemiştir. Sinemanın görsel ve sesli olarak folklorik unsurları barındırması, filmin çekildiği dönemin kültürünü ve yaşam biçimini bizlere yansıtmaktadır. Sinemanın bu işlevi ile Osmaniye'de çekilen filmlerde folklor ürünlerin sıkça kullanıldığı görülmüştür. "Sinema, Folklor ve Mekân Bağlamında Osmaniye Üzerinde Bir Araştırma" adlı çalışmamızda Osmaniye'de çekilen filmlerdeki folklorik unsurların tespiti yapılmıştır. Yapılan tespitler neticesinde filmlerde geçen folklor unsurları incelenerek değerlendirilmeye çalışılmıştır.
Masallarda (Akdeniz-Türkiye) kahramanların farklı dünyalara geçmesi üzerine bir inceleme
Masal, bir toplumun yaşantılarının yansıması durumunda olan sözlü anlatı türüdür. Toplumlar, gelenek ve göreneklerini, inanışlarını, hayallerini masallaştırıp, dilden dilde aktararak sonraki nesillere miras bırakmışlardır. Bundan dolayı masallar, kültürel miras taşıyıcısı konumundadır. Yapmış olduğumuz çalışma, temel yapısı bakımından metin merkezli bir inceleme olup, nitel araştırma yöntemlerinden literatür taraması, doküman analizi ve metin tahlili yöntemleri kullanılarak yapılmıştır. İncelenen masal metinleri daha önce sahadan derlenmiş tezlerden, basılı kitaplardan ve bir elektronik kitaptan derlenmiştir. Çalışmamız altı farklı bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde problem, problem cümlesi, amaç, sınırlılıklar ve konu ile ilgili yapılmış çalışmalar (doktora tezleri, yüksek lisans tezleri ve kitaplar); İkinci bölümde araştırmanın yöntemi, evren ve örneklemi, verilerin nasıl toplandığı ve analiz edildiği; Üçüncü bölümde masalın tanımı, masalın kaynakları, masallarda motif ve Türk masallarında sıkça rastlanan bazı motifler hakkında bilgiler verilmiştir. Dördüncü bölümde masallarda kahramanın gittiği farklı dünyalar (paralel evren, üst dünya, yeraltı dünyası, sualtı dünyası) hakkında bilgiler verildikten sonra tezimizin konusu bağlamında tespit edilen Akdeniz Bölgesi Masalları üzerine incelemeler yapılmıştır. Beşinci bölümde mitoloji hakkında genel bilgiler verildikten sonra masal kahramanlarının farklı dünyalara gitmesi motifi mitolojik açıdan değerlendirilmiş ve incelenen masallardan elde edilen bulgulara ve yorumlara yer verilmiştir. Altıncı bölümde ise yaptığımız çalışma sonucunda elde ettiğimiz sonuçlar ve değerlendirmeler aktarılmıştır. Çalışmada yararlanılan kaynaklar ve ekler de bu bölümün sonuna eklenmiştir. Altı bölüme ayırarak yapmış olduğumuz çalışma sonucunda, Akdeniz Bölgesi'nde (Türkiye) anlatılan masallarda, masal kahramanlarının zaman zaman birçok sebeple veya amaçla gerçek dünyadan ayrılarak farklı dünyalara birden fazla yöntemle geçiş yaptığı tespit edilmiştir. Masal kahramanları bazen olduğu gibi bazen de kılık değiştirerek, sevdiği kişiyi bulup gerçek dünyaya geri getirmek ya da bir padişahın verdiği görevi yerine getirmek gibi farklı sebeplerle başka bir dünyaya geçiş yapmaktadır. Yapılan geçişlerin tamamında masal kahramanının bilinçdışına bir yolculuk yaptığı ve bu yolculukların amacının da erginleşme, olgunlaşma ve yeni bir kimlik kazanma olduğu tespit edilmiştir. Anahtar kelimeler: Akdeniz Masalları, farklı dünyalara geçiş, paralel dünyaya geçiş, üst dünyaya geçiş, yeraltı dünyasına geçiş, sualtı dünyasına geçiş.
Şanlıurfa halk kültüründe kuş
Şanlıurfa, halk kültürü açısından ülkemizdeki zengin şehirlerimizden biridir. Bu zenginliği oluşturan unsurlardan biri de güvercin başta olmak üzere kuşçuluktur. Bu çalışmada Şanlıurfa halk kültüründe kuşlar ve kuşçuluk ile ilgili halk kültürü unsurları, kuş türleri, hastalık ve tedavi yöntemleri incelenmiştir. Çalışmanın amacı, Şanlıurfa'nın sosyal, kültürel ve ekonomik hayatında ayrı bir yeri olan kuşçuluğu detaylı bir şekilde incelemektir. Çalışma sürecinde alan araştırması ve literatür tarama yöntemleri kullanılmıştır. Çalışmamız Giriş dışında iki ana bölümle birlikte Sonuç, Kaynakça ve Ekler kısımlarından oluşmaktadır. Birinci bölümde Türk Kültüründe Kuş başlığı altında Türk mitolojisinde, Türk edebiyatında, Türklerin kültür hayatında ve inançlarında kuşların yeri tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu tespitlerle ilgili örnekler verilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde ise Şanlıurfa halk hayatındaki kuşlar hakkında bilgi verilmiştir. Şanlıurfa'da kuşlarla ilgili inançlar, Şanlıurfa halk edebiyatında kuşlar, Şanlıurfa'da yetiştirilen kuş türleri ve bunların bakımlarıyla ilgili bilgiler kaynak kişilerden derlenmiştir. Çalışmanın sonuç kısmında, çalışma neticesinde Şanlıurfa halk hayatında kuşçuluğun yeri ve önemiyle ilgili tespitler ve öneriler maddeler halinde sıralanmıştır. Kuşçuluğun farklı yönleri yanında, Şanlıurfa'da birçok insan için bir yaşam biçimi olduğu, sosyokültürel ve ekonomik açıdan ayrı bir yeri olduğu tespit edilmiştir. Kaynakça kısmında, çalışmanın hazırlanması sırasında faydalanılan yazılı ve sözlü kaynaklar ayrı başlıklar altında verilmiştir. Ekler kısmında ise Şanlıurfa'nın kültürel değerleri ile Şanlıurfa'da bulunan kuş türlerinin ve kuşçuların fotoğrafları verilmiştir. Anahtar Sözcükler: Şanlıurfa, Halk Kültürü, Kuş, Kuşçuluk
Şanlıurfa halk kültüründe kuş
Şanlıurfa, halk kültürü açısından ülkemizdeki zengin şehirlerimizden biridir. Bu zenginliği oluşturan unsurlardan biri de güvercin başta olmak üzere kuşçuluktur. Bu çalışmada Şanlıurfa halk kültüründe kuşlar ve kuşçuluk ile ilgili halk kültürü unsurları, kuş türleri, hastalık ve tedavi yöntemleri incelenmiştir. Çalışmanın amacı, Şanlıurfa'nın sosyal, kültürel ve ekonomik hayatında ayrı bir yeri olan kuşçuluğu detaylı bir şekilde incelemektir. Çalışma sürecinde alan araştırması ve literatür tarama yöntemleri kullanılmıştır. Çalışmamız Giriş dışında iki ana bölümle birlikte Sonuç, Kaynakça ve Ekler kısımlarından oluşmaktadır. Birinci bölümde Türk Kültüründe Kuş başlığı altında Türk mitolojisinde, Türk edebiyatında, Türklerin kültür hayatında ve inançlarında kuşların yeri tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu tespitlerle ilgili örnekler verilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde ise Şanlıurfa halk hayatındaki kuşlar hakkında bilgi verilmiştir. Şanlıurfa'da kuşlarla ilgili inançlar, Şanlıurfa halk edebiyatında kuşlar, Şanlıurfa'da yetiştirilen kuş türleri ve bunların bakımlarıyla ilgili bilgiler kaynak kişilerden derlenmiştir. Çalışmanın sonuç kısmında, çalışma neticesinde Şanlıurfa halk hayatında kuşçuluğun yeri ve önemiyle ilgili tespitler ve öneriler maddeler halinde sıralanmıştır. Kuşçuluğun farklı yönleri yanında, Şanlıurfa'da birçok insan için bir yaşam biçimi olduğu, sosyokültürel ve ekonomik açıdan ayrı bir yeri olduğu tespit edilmiştir. Kaynakça kısmında, çalışmanın hazırlanması sırasında faydalanılan yazılı ve sözlü kaynaklar ayrı başlıklar altında verilmiştir. Ekler kısmında ise Şanlıurfa'nın kültürel değerleri ile Şanlıurfa'da bulunan kuş türlerinin ve kuşçuların fotoğrafları verilmiştir. Anahtar Sözcükler: Şanlıurfa, Halk Kültürü, Kuş, Kuşçuluk
Şanlıurfa halk kültüründe kuş
Şanlıurfa, halk kültürü açısından ülkemizdeki zengin şehirlerimizden biridir. Bu zenginliği oluşturan unsurlardan biri de güvercin başta olmak üzere kuşçuluktur. Bu çalışmada Şanlıurfa halk kültüründe kuşlar ve kuşçuluk ile ilgili halk kültürü unsurları, kuş türleri, hastalık ve tedavi yöntemleri incelenmiştir. Çalışmanın amacı, Şanlıurfa'nın sosyal, kültürel ve ekonomik hayatında ayrı bir yeri olan kuşçuluğu detaylı bir şekilde incelemektir. Çalışma sürecinde alan araştırması ve literatür tarama yöntemleri kullanılmıştır. Çalışmamız Giriş dışında iki ana bölümle birlikte Sonuç, Kaynakça ve Ekler kısımlarından oluşmaktadır. Birinci bölümde Türk Kültüründe Kuş başlığı altında Türk mitolojisinde, Türk edebiyatında, Türklerin kültür hayatında ve inançlarında kuşların yeri tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu tespitlerle ilgili örnekler verilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde ise Şanlıurfa halk hayatındaki kuşlar hakkında bilgi verilmiştir. Şanlıurfa'da kuşlarla ilgili inançlar, Şanlıurfa halk edebiyatında kuşlar, Şanlıurfa'da yetiştirilen kuş türleri ve bunların bakımlarıyla ilgili bilgiler kaynak kişilerden derlenmiştir. Çalışmanın sonuç kısmında, çalışma neticesinde Şanlıurfa halk hayatında kuşçuluğun yeri ve önemiyle ilgili tespitler ve öneriler maddeler halinde sıralanmıştır. Kuşçuluğun farklı yönleri yanında, Şanlıurfa'da birçok insan için bir yaşam biçimi olduğu, sosyokültürel ve ekonomik açıdan ayrı bir yeri olduğu tespit edilmiştir. Kaynakça kısmında, çalışmanın hazırlanması sırasında faydalanılan yazılı ve sözlü kaynaklar ayrı başlıklar altında verilmiştir. Ekler kısmında ise Şanlıurfa'nın kültürel değerleri ile Şanlıurfa'da bulunan kuş türlerinin ve kuşçuların fotoğrafları verilmiştir. Anahtar Sözcükler: Şanlıurfa, Halk Kültürü, Kuş, Kuşçuluk
Adıyaman/Tut halk kültürü araştırması
Çalışmada Adıyaman ili Tut ilçesi ve köylerinin doğum, sünnet, askerlik, evlenme, ölüm evrelerinden oluşan geçiş dönemleri ve bu dönemlere ait uygulama ve inanışlar; bayram, tören ve kutlamalar, halk mutfağı, halk bilgisi, sözlü tarih, oyunlar ve anonim halk edebiyatı ürünleri üzerinde durulmuştur. Böylece Tut ilçesi ve köylerinin halk kültürü ürünlerinin ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Çalışmanın birinci bölümünü oluşturan giriş kısmında çalışmanın konusu, amacı, kapsam ve sınırları, yöntemi ile çalışma alanının tarihi, coğrafi özellikleri, nüfusu, ekonomik ve sosyo-kültürel yapısı ele alınmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde Tut ilçesinin halk hayatı değerlendirilirken yazılı kaynaklardan elde edilen veriler ortaya konulduktan sonra yörede yapılan derlemeler sırasında sözlü kaynaklardan elde edilen inanış ve uygulamalara yer verilmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde yöreye ait anonim halk edebiyatı ürünlerine yer verilmiştir. Anonim halk edebiyatı ürünleri manzum, manzum-mensur ve mensur şeklinde bölümlere ayrılarak değerlendirilmiştir. Ayrıca derlemeler neticesinde elde edilen ürünler biçim ve içerik yönünden incelenmiştir. Çalışmanın dördüncü bölümde çalışma neticesinde elde edilen verilerin ve tespitlerin bulunduğu Sonuç bulunmaktadır. Sonuç'tan sonra ise kendisinden sahada veri derlediğimiz Kaynak Kişilerin Listesi, Kaynakça, Yerel Kelimeler Sözlüğü ve Ekler kısımları yer almaktadır. Ekler kısmında Tut'un halk kültürüne ait bazı unsurların fotoğrafları verilmiştir. Kadim Türk inanç sistemi inanış ve uygulamalarına dair izlerin Tut halk kültüründe canlı bir şekilde varlığını sürdürdüğü bu çalışmayla ortaya konulmuştur. Ayrıca hızla gelişen ve değişen dünyada geleneği bir kenara koymadan yeniliklere uyarlamanın Tut halk kültüründeki yansımaları tespit edilmiştir. Sonuç olarak eski Türk inanç sistemi, İslamiyet'in etkisi ve katkısı, günümüzdeki gelişmelerin ortaya çıkardığı uygulama ve inanışlar neticesinde günümüz Tut halk kültürü meydana gelmiştir. Anahtar Sözcükler: Tut, halk kültürü, geçiş dönemleri, halk bilgisi, halk mutfağı, inanışlar, anonim halk edebiyatı.
Adıyaman/Tut halk kültürü araştırması
Çalışmada Adıyaman ili Tut ilçesi ve köylerinin doğum, sünnet, askerlik, evlenme, ölüm evrelerinden oluşan geçiş dönemleri ve bu dönemlere ait uygulama ve inanışlar; bayram, tören ve kutlamalar, halk mutfağı, halk bilgisi, sözlü tarih, oyunlar ve anonim halk edebiyatı ürünleri üzerinde durulmuştur. Böylece Tut ilçesi ve köylerinin halk kültürü ürünlerinin ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Çalışmanın birinci bölümünü oluşturan giriş kısmında çalışmanın konusu, amacı, kapsam ve sınırları, yöntemi ile çalışma alanının tarihi, coğrafi özellikleri, nüfusu, ekonomik ve sosyo-kültürel yapısı ele alınmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde Tut ilçesinin halk hayatı değerlendirilirken yazılı kaynaklardan elde edilen veriler ortaya konulduktan sonra yörede yapılan derlemeler sırasında sözlü kaynaklardan elde edilen inanış ve uygulamalara yer verilmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde yöreye ait anonim halk edebiyatı ürünlerine yer verilmiştir. Anonim halk edebiyatı ürünleri manzum, manzum-mensur ve mensur şeklinde bölümlere ayrılarak değerlendirilmiştir. Ayrıca derlemeler neticesinde elde edilen ürünler biçim ve içerik yönünden incelenmiştir. Çalışmanın dördüncü bölümde çalışma neticesinde elde edilen verilerin ve tespitlerin bulunduğu Sonuç bulunmaktadır. Sonuç'tan sonra ise kendisinden sahada veri derlediğimiz Kaynak Kişilerin Listesi, Kaynakça, Yerel Kelimeler Sözlüğü ve Ekler kısımları yer almaktadır. Ekler kısmında Tut'un halk kültürüne ait bazı unsurların fotoğrafları verilmiştir. Kadim Türk inanç sistemi inanış ve uygulamalarına dair izlerin Tut halk kültüründe canlı bir şekilde varlığını sürdürdüğü bu çalışmayla ortaya konulmuştur. Ayrıca hızla gelişen ve değişen dünyada geleneği bir kenara koymadan yeniliklere uyarlamanın Tut halk kültüründeki yansımaları tespit edilmiştir. Sonuç olarak eski Türk inanç sistemi, İslamiyet'in etkisi ve katkısı, günümüzdeki gelişmelerin ortaya çıkardığı uygulama ve inanışlar neticesinde günümüz Tut halk kültürü meydana gelmiştir. Anahtar Sözcükler: Tut, halk kültürü, geçiş dönemleri, halk bilgisi, halk mutfağı, inanışlar, anonim halk edebiyatı.
Türk halk kültüründe tren
Kültürün kendi bünyesindeki bir unsura yüklenilen anlamların ortak çağrışımlarda bulunması onun simgesel olma özelliğinden ötürüdür. Modern çağın odak noktası olan makineler de değişen ve gelişmekte olan zamana karşı kendini yenileyerek ortaya bir sentez çıkaran kültürün içindeki yerini alır. Kalkınmayı, ideolojik yaklaşımları çağrıştıran makineler arasında trenler, yüklenilen anlamlar bağlamında öne çıkmıştır. İngiltere'de gelişip hızlı bir şekilde dünyaya ağlarını ören demir yolları kendi yolculuk romantizmini, durak mekânlarını ve edebiyatını da meydana getirmiştir. Bir dönem uygarlık sembolü olan tren ve etrafındaki kavram, metafor ve olgular da pek çok metne malzeme oluşturmuştur. 19. yüzyılda İngiltere'de icat edilen tren; ticaretin canlanmasına, ekonominin gelişmesine ve sosyal hayatın hareketlenmesine katkı sağlayarak, insanların hayatını derinden etkilemiştir. Bu etki, bir yanda yazılı ve modern edebiyatta yansımasını bulurken bir yandan da sözlü halk edebiyatında ve halk kültüründe yer edinmiştir. Bu çalışmada; trenin, Türk halk edebiyatına yansıması incelenmiştir. Çalışmanın amacı; 19. yüzyılda geliştirilen bir ulaşım aracı olan trenin Türk halk edebiyatında nasıl yer aldığını tespit etmek ve Türk halkının trene bakışını değerlendirmektir. Çalışma, üç ana bölüm ile Sonuç, Kaynakça ve Ekler kısımlarından oluşmaktadır. Çalışma sonucunda "tren"in mânilerde, ağıtlarda, ninnilerde ve türkülerde "gurbet, hasret, ayrılık, çaresizlik" gibi duyguların anlatımında simgesel bir olgu olarak öne çıktığı; fıkralarda ve bilmecelerde bir ulaşım vasıtası, "fiziksel bir obje", âşık edebiyatında ise yeni bir teknoloji şeklinde işlendiği tespit edilmiştir. Çalışmada nitel araştırma yöntemleri izlenmiş; literatür tarama, metin tahlili / içerik analizi, gözlem ve görüşme yöntemleri kullanılmıştır.
Türk halk kültüründe tren
Kültürün kendi bünyesindeki bir unsura yüklenilen anlamların ortak çağrışımlarda bulunması onun simgesel olma özelliğinden ötürüdür. Modern çağın odak noktası olan makineler de değişen ve gelişmekte olan zamana karşı kendini yenileyerek ortaya bir sentez çıkaran kültürün içindeki yerini alır. Kalkınmayı, ideolojik yaklaşımları çağrıştıran makineler arasında trenler, yüklenilen anlamlar bağlamında öne çıkmıştır. İngiltere'de gelişip hızlı bir şekilde dünyaya ağlarını ören demir yolları kendi yolculuk romantizmini, durak mekânlarını ve edebiyatını da meydana getirmiştir. Bir dönem uygarlık sembolü olan tren ve etrafındaki kavram, metafor ve olgular da pek çok metne malzeme oluşturmuştur. 19. yüzyılda İngiltere'de icat edilen tren; ticaretin canlanmasına, ekonominin gelişmesine ve sosyal hayatın hareketlenmesine katkı sağlayarak, insanların hayatını derinden etkilemiştir. Bu etki, bir yanda yazılı ve modern edebiyatta yansımasını bulurken bir yandan da sözlü halk edebiyatında ve halk kültüründe yer edinmiştir. Bu çalışmada; trenin, Türk halk edebiyatına yansıması incelenmiştir. Çalışmanın amacı; 19. yüzyılda geliştirilen bir ulaşım aracı olan trenin Türk halk edebiyatında nasıl yer aldığını tespit etmek ve Türk halkının trene bakışını değerlendirmektir. Çalışma, üç ana bölüm ile Sonuç, Kaynakça ve Ekler kısımlarından oluşmaktadır. Çalışma sonucunda "tren"in mânilerde, ağıtlarda, ninnilerde ve türkülerde "gurbet, hasret, ayrılık, çaresizlik" gibi duyguların anlatımında simgesel bir olgu olarak öne çıktığı; fıkralarda ve bilmecelerde bir ulaşım vasıtası, "fiziksel bir obje", âşık edebiyatında ise yeni bir teknoloji şeklinde işlendiği tespit edilmiştir. Çalışmada nitel araştırma yöntemleri izlenmiş; literatür tarama, metin tahlili / içerik analizi, gözlem ve görüşme yöntemleri kullanılmıştır.
Karaca Oğlan'ın şiirlerinin tematik açıdan incelenmesi
Türk halk edebiyatı; Türk milletinin özünü, kültürünü sözlü ya da yazılı olarak nesilden nesile aktaran geleneksel edebiyatımızın adıdır. Türk halk edebiyatının önemli kollarından biri de âşık edebiyatıdır. Kökleri bilinmez dönemlere kadar uzanan âşık edebiyatı; gelenekle var olmuş ve özellikle 16. yüzyıldan sonra özgün biçimini bulmuştur. Bu edebiyatı temsil eden âşıklar, yaşadıkları toplumun sözcüsü ve aynası olmuşlardır. Bu âşıklardan biri de 17. yüzyılda Çukurova yöresinde yaşadığı kabul edilen Karaca Oğlan'dır. Türk şiirinin önemli şairlerinden olan Karaca Oğlan, farklı coğrafyalarda bugün de etkisi süren ve kendinden sonrakileri de derinden etkileyen, öncü bir âşıktır. Bu çalışmanın konusu, "Karaca Oğlan'ın şiirlerinin tematik açıdan incelenmesi"dir. Çalışma, dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde çalışmayla ilgili genel bilgiler; ikinci bölümde âşıklık geleneği, Çukurova âşıklık geleneği, Karaca Oğlan'ın hayatı, edebî kişiliği ve dili üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölüm ise çalışmanın merkezini oluşturmaktadır. Saim SAKAOĞLU'nun "Karaca Oğlan" adlı eserinde yer alan 500 şiir, 12 başlık üzerinden tematik açıdan ele alınmıştır. Bu temalar şiirlerdeki yoğunluğa göre şu şekilde belirlenmiş ve incelenmiştir: 1. Aşk, Sevgi ve Kadın, 2. Tabiat, 3. Dinî ve Tasavvufi Unsurlar, 4. Geçiş Dönemleri, 5. Mekân (Ülke, Şehir, Sıla, Gurbet) ve Göç, 6. Giyim Kuşam ve Süslenme, 7. Eğitim (Yiğitlemeler ve Öğütlemeler Yoluyla Halk Eğitimi ve Değerler Eğitimi), 8. Toplumsal Duyarlılık ve Toplumsal Eleştiri, 9. Dualar ve Beddualar (Alkış ve Kargışlar), 10. Renkler, 11. Kozmik Unsurlar (Güneş, Ay, Yıldızlar) ve Felek, 12. Mutfak ve Yemek Kültürü. Dördüncü bölümde ise "Sonuç, Kaynakça, Ekler ve Öz Geçmiş" bulunmaktadır. Çalışmanın sonunda Karaca Oğlan'ın, "aşk" ve "tabiat" temaları ağırlıklı olmakla birlikte farklı temalarda da şiirler söylediği ve yaygın kanaatin aksine, sadece bireysel konuları değil toplumsal konuları da şiirlerinde işleyen bir âşık olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada nitel araştırma yöntemleri izlenmiş; literatür tarama, metin tahlili / içerik analizi, gözlem ve görüşme yöntemleri kullanılmıştır.
Karaca Oğlan'ın şiirlerinin tematik açıdan incelenmesi
Türk halk edebiyatı; Türk milletinin özünü, kültürünü sözlü ya da yazılı olarak nesilden nesile aktaran geleneksel edebiyatımızın adıdır. Türk halk edebiyatının önemli kollarından biri de âşık edebiyatıdır. Kökleri bilinmez dönemlere kadar uzanan âşık edebiyatı; gelenekle var olmuş ve özellikle 16. yüzyıldan sonra özgün biçimini bulmuştur. Bu edebiyatı temsil eden âşıklar, yaşadıkları toplumun sözcüsü ve aynası olmuşlardır. Bu âşıklardan biri de 17. yüzyılda Çukurova yöresinde yaşadığı kabul edilen Karaca Oğlan'dır. Türk şiirinin önemli şairlerinden olan Karaca Oğlan, farklı coğrafyalarda bugün de etkisi süren ve kendinden sonrakileri de derinden etkileyen, öncü bir âşıktır. Bu çalışmanın konusu, "Karaca Oğlan'ın şiirlerinin tematik açıdan incelenmesi"dir. Çalışma, dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde çalışmayla ilgili genel bilgiler; ikinci bölümde âşıklık geleneği, Çukurova âşıklık geleneği, Karaca Oğlan'ın hayatı, edebî kişiliği ve dili üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölüm ise çalışmanın merkezini oluşturmaktadır. Saim SAKAOĞLU'nun "Karaca Oğlan" adlı eserinde yer alan 500 şiir, 12 başlık üzerinden tematik açıdan ele alınmıştır. Bu temalar şiirlerdeki yoğunluğa göre şu şekilde belirlenmiş ve incelenmiştir: 1. Aşk, Sevgi ve Kadın, 2. Tabiat, 3. Dinî ve Tasavvufi Unsurlar, 4. Geçiş Dönemleri, 5. Mekân (Ülke, Şehir, Sıla, Gurbet) ve Göç, 6. Giyim Kuşam ve Süslenme, 7. Eğitim (Yiğitlemeler ve Öğütlemeler Yoluyla Halk Eğitimi ve Değerler Eğitimi), 8. Toplumsal Duyarlılık ve Toplumsal Eleştiri, 9. Dualar ve Beddualar (Alkış ve Kargışlar), 10. Renkler, 11. Kozmik Unsurlar (Güneş, Ay, Yıldızlar) ve Felek, 12. Mutfak ve Yemek Kültürü. Dördüncü bölümde ise "Sonuç, Kaynakça, Ekler ve Öz Geçmiş" bulunmaktadır. Çalışmanın sonunda Karaca Oğlan'ın, "aşk" ve "tabiat" temaları ağırlıklı olmakla birlikte farklı temalarda da şiirler söylediği ve yaygın kanaatin aksine, sadece bireysel konuları değil toplumsal konuları da şiirlerinde işleyen bir âşık olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada nitel araştırma yöntemleri izlenmiş; literatür tarama, metin tahlili / içerik analizi, gözlem ve görüşme yöntemleri kullanılmıştır.