Theses supervised by Prof. Dr. Mehmet Edip Çağmar
13 theses · Dicle University
Sahîh-i Müslim'deki hadislerin edebî sanatlar açısından incelenmesi (Îcâz, itnâb, müsâvât ve kasr bağlamında)
Bu çalışmamızda Hz. Peygamber'in hadislerinde yaygın olan îcâz, itnâb, müsâvât ve kasr edebî sanatlar incelenip yorumlanmaya çalışılmıştır. Ancak hadis kaynaklarının çokluğu ve edebî sanatların çeşitliliği, bütün hadisleri belagat açısından tespit edip incelemeyi güçleştirmektedir. Bu bakımdan çalışmada her iki açıdan sınırlandırmaya gidilerek Kütüb-i Sitte arasında ikinci hadis kaynağı olarak bilinen/nitelendirilen Sahîh-i Müslim'deki hadislerden îcâz, itnâb, müsâvât ve kasr sanatlarını barındıranlar tespit edilip ele alınmış ve bu sanatların söz konusu hadisler özelinde anlama kattığı genişlik/zenginlik incelenmiştir. Çalışma giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Girişte çalışmanın konusu, amacı, yöntemi, kapsamı, kaynakları ve konuyla ilgili yapılmış çalışmalar hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde konunun teorik boyutu ele alınmıştır. İkinci bölümde Resûlullah'ın (s.a.s.) üslubunda îcâz, itnâb ve müsâvât edebî sanatlarının yansımaları, üçüncü bölümde ise kasr sanatının anlama kattığı hususiyetler örnekler üzerinden açıklanmaya gayret edilmiştir. Çalışmanın sonuna Sahih-i Müslim'de yer alan hadislerde geçen îcâz, itnâb, kasr ve müsâvât sanatlarına ilişkin istatistik bilgileri içeren bir tablo eklenmiştir. Bu bağlamda Sahîh-i Müslim'de yer alan hadislerin yaklaşık %3,5'inde îcâz, %4,7'sinde itnâb, %13,6'sında da kasr sanatı tespit edilmiştir. Îcâz sanatının kullanıldığı hadislerin büyük çoğunluğunun ibâdât ve fezâil-i amal, kalan kısmının inanç esasları ve muâmelât ile ilgili olduğu tespit edilmiştir. İtnâb sanatının kullanıldığı hadislerin büyük çoğunluğu inanç esasları, ibâdât ve fezâil-i amal ile ilgiliyken geri kalanı muamelat ile ilgilidir. Kasr sanatına konu olan hadislerin ise büyük çoğunluğu ibâdât, geri kalanı inanç esasları, muâmelât ve fezâil-i amal hakkındadır. Anahtar Sözcükler Hadis, Müslim, Belâgat, Îcâz, İtnâb, Müsâvât, Kasr.
Rukneddin el-Cürcânî ve el-İşârât ve't-Tenbîhât adlı eseri (Mukaddime ve Meʻânî bölümleri)
Rukneddin Muhammed el-Cürcânî ve el-İşârât ve't-tenbîhât adlı eserini konu edinen bu çalışma giriş, üç bölüm ve sonuç bölümlerinden oluşmaktadır. Giriş bölümünde, araştırmanın konusu, amacı, kapsamı, yöntemi ve başvurulan kaynaklar hakkında bilgiler verilmiştir. Birinci bölümde Cürcânî'nin hayatı ve yaşadığı dönemin dini, siyasi ve kültürel ortamı ele alınmıştır. Bu bölümde, aynı zamanda çalışmanın konusu olan el-İşârât ve't-tenbîhât adlı eserinin telif sebebi, muhtevası, üslubu ve metodu gibi genel özellikleri üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde, Cürcânî'nin belâgat ilminin mukkadimesi sayılan fesâhat, belâgat ve meʻânî ilmi hakkındaki görüşleri, kaynakları ve katkıları irdelenmiştir. Üçüncü bölümde, Cürcânî'nin belâgat ilminin bu üç dalıyla ilgili olarak önceki belâgat alimlerine yönelttiği eleştirileri, argümanları ve önerileri analiz edilmiştir. Bu analizde, Cürcânî'nin eleştirdiği görüşler ile kendi görüşleri karşılaştırmalı bir şekilde değerlendirilmiştir. Sonuç bölümünde ise çalışmanın bulguları özetlenmiş ve ortaya konulmuştur.
Abdullah Gelîkûrî'nin el-İ'lâl adlı eserinin tahkik ve incelemesi
Bu çalışmada, İmadiye emirliği döneminin önemli dilbilimcisi, Abdullah b. Şeyh İlyâs Gelîkûrî'nin sarf ilmi alanında yazdığı el-İ'lâl isimli eseri tahkik edilmiş ve incelenmiştir. Bu eser muhtevası, üslubu, ta'lîlleri, örnekleri istişhadları, kaynakları vb. unsurlar açısından incelenmiştir. Gelîkûrî'nin bu eseri, medreselerde şifahi olarak öğretilen kelimelerin köklerinin detaylarına inerek okuyucuların kelimelerin köklerini anlamasını kolaylaştıran önemli bir sarf kitabıdır. Eserin ayrı bir önemi, İslâm âlemindeki medreselerde uzun yıllar boyunca talebelere okutulan ve ezberletilen İzzuddin ez-Zencânî'nin Tasrîfu'l-'İzzî isimli risâlesinin şerhi olmasıdır. Bu eser zamanında rağbet görmesine rağmen sonradan tarih sayfaları arasında kaybolmuştur. Basılmamış üzerinde bir makaleden başka klasik ve modern bir çalışma yapılmamıştır. Bu yüzden söz konusu eser, tahkik edilip incelenmeye değer bir eserdir. Çalışma, giriş, üç bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş kısmında sarf ilminin tanımı, konusu, önemi ve bu alandaki önemli müellif ve eserleri hakkında bilgi verilmektedir. Birinci bölümde Zencânî'nin hayatı, eserleri ve onun Tasrîfu'l-'İzzî adlı eseri ele alındıktan sonra şerhin müellifi Gelîkûrî'nin hayatı, ilmî yönü, eserleri, ve kendinden sonraki sarf çalışmalarına olan etkisi vb. incelenmektedir. İkinci bölümde müellifin el-İlâl adlı eseri; adı, aidiyeti, yazılma nedeni, muhtevası, metodu, istişhâdı, örnekleri, ta'lilleri, kaynakları, diğer şerhler arasındaki yeri, yazma nüshalarının tavsifi, karşılaştırması ve tahkikte izlenilen metot açısından detaylı bir şekilde ele alınmaktadır. Üçüncü bölümde ise eserin tahkikli metni ve indeksler bulunmaktadır. Sonuç kısmında elde edilen sonuçların bir analizi yapılmakta ve birtakım görüş ve öneriler sunulmaktadır.
Türkiye'de belâgat ilminin öğretilmesi maksadıyla yazılmış eserler
Bu çalışmada Türkiye'de belâgat ilminin öğretilmesi maksadıyla yazılmış eserler üzerinde durulmaktadır. Söz konusu çalışma giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümünde iki başlık ele alınmıştır. Birinci başlıkta çalışmamızın amacı, kapsamı ve yöntemi, ikinci başlıkta ise Cumhuriyet döneminde İlahiyat fakültelerinde, İmam-Hatip okullarında, Dini Yüksek İhtisas Merkezlerinde ve son olarak medreselerde Arapça öğrenimi ve öğretimi hakkında bilgi verilmiştir. Daha sonra iki bölümde çalışmamızın asıl konusu olan eserlerin genel bir tanıtımı ve detaylı incelenmesi ele alınmıştır. Birinci Bölümde, Türkiye'de belâgat ilminin öğretilmesi maksadıyla yazılmış eserlerin birinci baskı tarihlerine göre sıralanarak genel bir tanıtımı yapılmıştır. İkinci bölümde bu eserler detaylı bir şekilde incelenmiştir. Burada muhteva, metot, örnek ve alıştırmalar üzerinde durulmuştur. Söz konusu eserlerin birbirinden farklı özellikleri varsa onlara da dikkat çekilmiştir. Eserlerde olması gereken veya gerekmeyen durumlara da değinilmiştir. Sonuç kısmında ele alınan eserlerin birbirinden farklı yönlerine, öğrenciler için hangi eserin daha yararlı olabileceğine, örneklerin türüne ve sayısına kısaca değinilmiştir.
التقابل اللغوي بين اللغات العربية والتركية والكردية على صعيدي المسند والمسند إليه / et-Tekâbülü'l-lugavî beyne'l-lügâti'l-Arabiyye ve't-Türkiyye ve'l-Kürdiyye alâ sa'îdeyi'lmüsnedi ve'l-müsnedi ileyhi
This research aims to contrast between the Arabic, Turkish and Kurdish languages, with respect to subjects and predicate The importance of the research lies in its taking into account three languages belonging to different language families. The first is the Arabic language, which belongs to the family of Hamitic Semitic languages. The second is the Turkish language, which belongs to the Ural-Altaic family of languages. The latter is the Kurdish language, which belongs to the Indo-European family of languages. The Research follows a contrastive methodology, thus, it describes the subjects and predicate in the Arabic, Turkish and Kurdish languages from the perspective of linguistic contrastive. Then it establishes the similarities and differences with regards to the subject and predicate in every language. The information gained especially the description of the subjects in the three languages leads to many contrastive which can be summarized as follows: The Arabic, Turkish and Kurdish languages agree that the subject and predicate are the main elements in each language on the same importance, thus it is not possible to dispense of in it any manner. The study concludes with some recommendations and research proposals that may pave the way for researchers to find modern research topics related to teaching and learning Arabic as a second language.
Belâgat ilminde izâfîlik
Bu çalışmada belâgat sanatının izâfilik yönünün neden ve sonuçları incelenmiştir. Çalışma giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde, araştırmanın konusu, amacı ve önemi hakkında bilgi verildi. Birinci bölümde, belâgat ve izâfilik kavramları incelendi ve belâgat eserlerinde izâfilik anlamında kullanılan nisbet, ihtimâl, i'tibâr, zevk ve 'indiyyet kavramları açıklandı. İkinci bölümde, belâgat ilminin izâfî bir içeriğe sahip olmasının nedenleri olarak belirlediğimiz zaman, mekân, toplum, kültür, millet farklılığı, inanç, eğitim, edebî zevk, ekonomik-psikolojik durum, siyaset, savaş, tasavvuf, cinsiyet, muktezâ-i hâl, ilimler, müellifler ve edebî metinler incelendi. Bu nedenlerin izâfiliğe etkisi örneklerle anlatıldı. Üçüncü bölümde, söz konusu nedenlerin belâgat ilminde meydana getirdiği sonuçlar incelendi. Belâgat ilminin isimlendirilmesi, me'ânî, beyân ve bedî' bölümlerinin alt başlıklara taksimi, belâgat terimleri, tanımlar ve belâgat şâhidleri etrafında meydana gelen ihtilaflar örneklerle değerlendirildi.
Es-Semîn el-Halebî'nin ed-Durru'l-Masûn adlı eserinde merfûât ile ilgili tartışmalar
Bu çalışmada es-Semîn el-Halebî'nin biyografisi incelenmekte, kaleme aldığı ed-Durru'l-masûn adlı eseri tanıtılmakta ve eserde ele alınan merfû'ât konularıyla ilgili tartışmalar tespit edilerek değerlendirilmektedir. el-Halebî, Halep'te doğmuş daha sonra Mısır'a yerleşmiş, hayatının sonuna kadar orada kalmış ve daha çok dil ilimlerinde öne çıkmış bir âlimdir. Onun ed-Durru'l-masûn adlı eseri, sarf, nahiv, lügat ve belâğat ilimleri açısından Kur'ân ayetlerini açıklayan bir tefsirdir. Eser, söz konusu ilimlerin yanında kıraatler ve lehçeler açısından da önemli açıklamaları ihtiva etmektedir. el-Bahru'l-muhît, el-Keşşâf, el-Muharraru'l-vecîz ve el-İmlâ gibi eserler, onun en çok yararlandığı kaynaklar arasındadır. ed-Durru'l-masûn'da nahiv ilmi ile ilgili açıklamalar diğer ilimlere göre daha yoğun olarak yer almaktadır. Müellif bu ilimle ilgili açıklamalarda bulunurken birçok tartışmalı meseleye değinmektedir. Bu tartışmalarda müellif, farklı görüşleri bir araya getirmekte, onları bir eleştiri süzgecinden geçirmekte ve kendi tercihini belirtmektedir. Tercih ettiği görüşü desteklemek için semâ ve kıyasa müracaat etmektedir. Genellikle Basra ekolü ve cumhura ait görüşleri tercih etmekte, Kûfe ekolüne muvafakat ettiği görüşler azınlıkta kalmaktadır.
Şerhu'l-Mekkûdî adlı eserde geçen şâhid beyitlerin incelenmesi
ÖZET Nahiv kitaplarında zikredilen bir kuralın ispatı için istişhâda başka bir ifade ile söz konusu olan kuralın doğruluğu için delil getirmeye çok önem verilmiştir. Bu maksatla getirilen her bir delile şâhid denmiştir. İşte bu çalışmamız Şerhu'l-Mekkûdî adlı eserdeki şâhid beyitlerle ilgilidir. Çalışmamız giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde iştişhâd ve istişhâdın kaynakları hakkında kısaca bilgi verilmiştir. Birinci bölümde el-Mekkûdî'nin hayatı, ilmi yönü ve Şerhu'l-Mekkudî adlı eseri ele alınmıştır. İkinci ve çalışmamızın en önemli bölümünde ise Şerhu'l-Mekkûdî'de şâhid olarak kullanılan beyitler detaylı bir şekilde incelenmiştir. Öncelikle Şerhu'l-Mekkûdî'de kısmen de olsa tek mısra halinde zikredilen beyitlerin diğer mısraları da bulunup izah edilmiştir. Beyitlerde bulunan garip sözcüklerin manası izah edilmiştir. Beytin istişhâd yönü ele alınmış ve şâhid olarak kullanılan beytin kaynakları belirtilmiştir. Ayrıca okuyucunun beyitlere hâkim olabilmesi için beyti söyleyenin hayatı hakkında bilgi verilmiştir. Kaside halinde yazılmış beyitlerin matlaʻ beyti bu çalışmamıza alınmıştır. Yine beyitlerin farklı rivayetleri ve inşâd sebebi zikredilmiştir. Gerekli görülen yerlerde beytin öncesi ve sonrasında bulunan beyitler de tercüme edilmiştir. Son olarak bazı beyitlerin manası ve aidiyetleri hakkında değerlendirme yapılmıştır. Anahtar Kelime el-Mekkûdî, Şerhu'l-Mekkûdî, nahiv, istişhâd, şâhid beyitler.
ححقيق كخاب حٌضيح المسالك أللفيت ابه مالكللشيخ محمٌد الذًقيذي)4631ىـ(
In this study, it was acted to review the book "Clarifying the Tracks" by Sheikh Mahmoud al-Zukaidi in a scientific way by adapting the method of scholars in this art, so that its text is closer to the picture which its author left, And so two versions of this book was gotten, Comparing them, showing differences, and referring to them in the footnote. Then the confirmirmation was begun of the content by referring the Qur'aanic verses to their places with their statement and cited them, and the poetic verses to their references with an explanation of their vocabulary items,and explaining and clarifying their meanings and cited in them, , as well as the holy Hadiths by showing if they are authentic or doubtful ones, explaining some vague words, and commenting on the text in some places.Moreover, Scholars who were mentioned translated in the text except for those who were trustworthy and famouse. After completing the confirmation of the texts, writing a preface began was of two missions: The first mission was to search about the author's life in terms of birth, growing up, name and his surname, and we mentioned some of his Scholars and pupils and we went through his research life, and mentioned what we can get from his writings. In the second task, the name of the book was documented and the authenticity attributed to its author, and then it was explained briefly the curriculum that the author took in his explanation ibn Malik's Millennium. ز And an introduction was attached to the achievment section which was mentioned: Description of two manuscript copies, depending on one of them and make it the original copy, as it was shown the curriculum that we took in confirming this manuscript. At the conclusion of this research, the most important results, and some important recommendations were mentioned that some knowledge students can get benefit from.
Zeynelabidin Çiçek ve el-Mesâilu'l-maksûde adlı eseri
Zeynelabidin Çiçek Hoca'nın el-Mesâilu'l-Maksûde adlı şerhi, el-Berzencî'nin nahiv ilminde amiller hakkında manzum olarak telif ettiği el-'Avâmilu'l-Manzûme adlı metin üzerine yazılmıştır. Bu çalışmada Çiçek'in el-Mesâilu'l-Maksûde fi Şerhi 'Avâmili'l-Manzûme adlı şerhi çeşitli yönleriyle incelenip tanıtımı yapılmıştır. Çalışmamız giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümünde Arap Dili gramerine genel bir bakış, nahiv ilminin doğuşu, gelişimi, ortaya çıkışını etkileyen faktörler, ekolleri, bu ilimde yazma geleneği ve el-'Avâmilu'l-Manzûme'nin müellifi olan el-Berzencî ve eseri hakkında bilgiler ele alınmıştır. Çalışmamızın birinci bölümünde el-Mesâilu'l-Maksûde adlı şerhin müellifi olan Zeynelabidin Çiçek'in hayatı ve ilmi yönü hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde, el-Mesâilu'l-Maksûde adlı şerhin yazılış gayesi, şekil ve muhtevası, metodu, üslubu, istişhadı, kullandığı örnekleri, kaynakları ve Zeynelabidin Hoca'nın nâzıma yönelttiği eleştirileri incelenmiştir. Sonuç bölümünde ise el-Mesâilu'l-Maksûde adlı şerhle ilgili yapılan çalışmada elde edilen sonuçlara yer verilmiştir.
An examination and analysis of Muhammed b. Hussein al-Berkal'î and his commentary on al-Qaqfiyah
This study examines the life of Imam al-Berkal'î, who lived in the first half of the 10th century, and his commentary on the annotation written by Hindî. Biographers have remained indifferent to the life of this precious scholar and he has not received the critical attention he deserved. For this reason, this thesis primarily attempts to shed light on the author's life and works. Secondly, his commentary on Hindî's annotation explaining the al-Qaqfiyah by Ibn al-Hajib is examined and analysed. The study is divided into two main sections. The first section is concerned with the analysis of the work. This part includes an introductory subpart. In the introduction, the scientific, political and intellectual structure of the period in which the author lived, and the condition of Arabic language teaching in the eastern and contiguous regions are explained in a general way. Famous scholars in the field of Arabic language, significant texts, commentaries and analyses in the field of syntax are also considered. Next, Ibn al-Hajib and his work entitled "al-Qaqfiyah", and al-Hindî and his commentary on al-Qaqfiyah are examined for being related to the annotation by al-Berkal'î. Then, the study explicates on al-Berkal'î's life and death, his works and personage, his position among the linguists of syntax, the title and the date of his commentary which constitutes the main subject of our study, his motives in writing it, and his ownership of the manuscript. In addition to the sources of the commentary and the terms it contains, the method followed by the author in sampling and justification is presented. Finally, the method applied in the examination of the annotation and the pictures of the manuscript shall be included. The second main section consists of the examination of the analysed text. In the conclusion part of the study, the findings obtained as a result of the research are presented.
Şerhu ibn Tolun adlı eserde geçen şâhid beyitlerin incelenmesi
Bu çalışmada, İbn Mâlik'in nahiv ilmi ile ilgili el-Elfiyye'sinin önemli şerhlerinden biri olan Şerhu İbn Tolun adlı eserde geçen şâhid beyitler incelenmiştir. Bununla, söz konusu eserde Arap şiirinden ne kadar istifade edildiği, şâhid gösterme tarzının nasıl olduğu ve el-Elfiyye'nin diğer şerhlerine göre şiirle istişhada ne kadar önem verildiği amaçlanmıştır. Bu çalışma giriş, iki bölüm ve sonuç kısmından meydana gelmektedir. Girişte çalışmanın amacı, kapsamı ve yöntemi ile İbn Tolun'un yaşadığı dönem ve istişhad kavramı hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde, İbn Tolun'un hayatı ve ilmi yönü detaylı bir şekilde ele alınmıştır. Hayatı; adı ve künyesi, doğum yeri ve tarihi, ailesi ve çocukları ile vefatı başlıkları altında incelenmiştir. İlmi yönü ise; eğitimi ve hocaları, müderrisliği ve öğrencileri, üstlendiği görevler ile eserleri şeklinde ele alınmıştır. Ayrıca çalışmamızın konusu olan Şerhu İbn Tolun hakkında kısaca bilgi verildikten sonra bu eserin İbn Tolun'a aidiyeti hususuna da değinilmiştir. İkinci bölümde ise, çalışmanın asıl konusu olan Şerhu İbn Tolun'da şâhid olarak getirilen beyitler ayrıntılı bir şekilde ele alınmıştır. Bu çalışmada söz konusu eserde şahid olarak getirilen 290 beyit, 56 nahiv konusu başlığı altında detaylı bir şekilde incelenmiştir. Beyitler Şerhu İbn Tolun'daki konulara göre sırayla ele alınmıştır. İncelenen her beyit ile ilgili sırasıyla beyit numarası, beytin metni, şairi, bahri, sözlüğü, kaside matla'ı, muhtelif rivayeti, hikayesi, anlamı, istişhad yönü ve kaynakları verilmiştir. İhtiyaç duyulan yerlerde beytin öncesi ve sonrasında bulunan beyitler de aktarılıp Türkçeye tercüme edilmiştir. Ayrıca dipnotta beyit şairinin hayatı ile ilgili kısa bir bilgi de verilmiştir. Ancak bu durum bütün beyitler için geçerli değildir. Zira bazı beyitlerde ifade edilen hususlardan birkaçı ile ilgili kaynaklarda herhangi bir bilgiye ulaşılamamıştır. Sonuç kısmında ise varılan IV neticeler belirtilmiştir. Şerhu İbn Tolun'un şiirle istişhad bakımından el-Elfiyye'nin diğer şerhlerinden göze çarpan farkı, bu şerhin bir kısım beyitlerinin söz konusu eserin diğer şerhlerinde şâhid olarak getirilmemesidir. Anahtar Kelimeler İbn Tolun, Şerhu İbn Tolun, bahir, şâhid beyitler, istişhâd.
Sadullah el-Berde'î'nin Hadâiku'd-Dekâik adlı eseri
el-Berde'î'nin Hadâiku'd-dekâik Adlı Eseri adındaki bu çalışmamız, giriş ve üç bölümden meydana gelmektedir. Nahiv ilminin bütün konularını ihtiva etmesiyle önemli bir yere sahip olan bu eser üzerindeki tezimiz, önsöz'le başlayıp, içindekiler ve kısaltmalar'la devam etmektedir. Giriş bölümünde, hicri 517-609 yılları arasında yaşamış olan Sadullah el-Berde'î dönemindeki sosyal, siyasal ve ilmi durum hakkında, kısa bir şekilde bilgi verilmiştir. Akabinde nahvin tanımı yapılarak, doğuşu, gelişimi ve ekollerin oluşumuyla devam edip, el-Berde'î'ye kadar geçirdiği evreler ifade edilmeye çalışılmıştır. Birinci bölüm'de, Sadullah el-Berde'î'nin hayatından bahsedilmiş; lakabı, ilmi yönü, eserleri ve Hadâiku'd-dekâik hakkında kısa bir bilgi verilmiştir. İkinci bölüm'de, genel olarak nahivle ilgili bazı metinler hakkında bilgi verilmiştir. Bu eser gibi kaynak eser durumundaki el-Elfiyye, el-Kâfiye, Katru'n-nedâ ve el-'Avâmil metinleri ile Hadâiku'd-dekâik'in metni olup el-Unmûzec üzerine yazılmış olan ve Abdulğani el-Erdebîli tarafından kaleme alınan şerh hakkında özet bilgiler verilmiştir. Üçüncü bölüm'de ise bu çalışmanın konusunu teşkil eden Hadâiku'd-dekâik, detaylı bir şekilde incelenmiştir. Burada genelde kelimenin üç hali olan isim, fiil ve harf konuları ile nahvin, el-merfû'at, el-mensûbat ve el-mecrûrât gibi konuları işlenmiştir. İstişhâd, talîl, tanım, metot ve bunlara bağlı olarak belagat, kelâm, mantık-felsefe ve usûl gibi bazı terimlerin detaylarına girilmiştir. Ayrıca vakıf şîn'i ve sîn'i, inkâr meddi ve tezkîr harfi gibi müellifin özgün görüşlerine yer verilmiştir. Yine el-Berde'î'nin nahvin temel ekolleri olan Basra ve Kûfe ekolleri ile ez-Zemahşerî ve el-Esterâbâdî başta olmak üzere diğer bazı nahiv âlimlerine muvafık olduğu veya muhalif olduğu görüşlerine de yer verilmiştir. Bu çalışma sonuç ve kaynakça ile tamamlanmaktadır. Ayrıca Hadâiku'd-dekâik'in matbû' ve bazı mahtût nüshalarının ilk ve son sayfalarının birer suretlerine Ekler bölümünde yer verilmiştir. Anahtar sözcükler: el - Berde'î, Hadâiku'd - dekâik, Nahiv.