Theses supervised by Prof. Dr. Mustafa Fedai Çavuş
24 theses · Osmaniye Korkut Ata University
Bilgi teknolojileri ve hastane bilgi sistemleri kullanımı: Sağlık çalışanları üzerine bir araştırma
Bu araştırmada; bilgi teknolojileri ve hastane bilgi sistemleri açıklanmış olup, sağlık çalışanlarının hastane bilgi sistemleri kullanımının ne seviyede olduğunun belirlenmesi amaçlanmıştır. Belirlenen amaç doğrultusunda, katılımcılar olan İskenderun İlçesi'ndeki hastanelerde görev yapan sağlık çalışanlarına anket uygulanmıştır. Yapılan anket uygulamasında katılımcıların demografik özellikleri, bilişim sistemleri üzerine eğitim alma durumları, bilişim sistemleri kullanımı yeterlilik durumları, bilgi teknolojilerine bakış açıları, hastane bilgi yönetim sistemi modülleri kullanımı yeterlilikleri, görev performansları ve hastane bilgi sistemleri kullanımının faydaları ölçeklerinden oluşan anket formu 250 çalışana uygulanmıştır. Uygulanan anketlerden elde edilen verilerin değerlendirme aşamasında ortalamalar, frekanslar, yüzdeler ve standart sapmalar belirlenmiş olup, bilgisayar paket programı aracılığıyla regresyon ve korelasyon analizleri yapılmıştır. Araştırma sonucunda; sağlık çalışanları, hastane bilgi sistemleri ve bilgi teknolojilerinin önemli ve yararlı olduğuna inanmakta, bilişim sistemleri alanında genellikle örgün eğitim ile hizmet içi eğitimler biçimlerinde eğitimlerini almakta ve bilişim sistemleri ile bilgi teknolojileri kullanımı yeterlilikleri konusunda kendilerini kararsız olarak görmektedirler.
Karizmatik liderlik, iş tatmini ve örgütsel bağlılık: Osmaniye araştırması
Lider, grup üyelerinin iş ve eylemlerinde onları örgüt amaçları doğrultusunda yönlendiren kişidir. Liderlik ise; grup üyelerini başarılı bir şekilde etkileyebilecek özelliklere sahip olmak şeklinde açıklanabilir. İş tatmini, bireyin işine yönelik tepki ya da duygularının toplamıdır. Başka bir deyişle iş tatmini, çalışanın işine karşı sergilediği olumlu ya da olumsuz genel tutumlardır. Örgütsel bağlılık, çalışanın örgüt ile olan bağlantı gücünü ifade eder. Örgütsel bağlılık kişinin örgüt üyesi olarak gayret harcamasını, örgüt üyesi olarak kalmak için vermiş olduğu mücadeleyi ve örgütü için sahip olduğu hedef, değer ve inanç seviyesini ifade eder. Bu çalışmanın amacı, çalışanların karizmatik liderlik algılamalarına dayalı olarak iş tatmini ve örgütsel bağlılık arasındaki ilişkiyi incelemektir. Bunun için, Osmaniye ilinde kamu çalışanlarına Karizmatik Liderlik Anketi, İş Tatmini Anketi ve Örgütsel Bağlılık Anketi uygulanmıştır. Verilerin analizinde frekans analizi, faktör analizi, güvenilirlik analizi, korelasyon analizi, doğrusal regresyon analizi teknikleri kullanılmıştır. Araştırma sonucunda karizmatik liderlik algısının örgütsel bağlılığı artırdığı ve iş tatminini azaltığı tespit edilmiştir.
Karizmatik liderlik, iş tatmini ve örgütsel bağlılık: Osmaniye araştırması
Lider, grup üyelerinin iş ve eylemlerinde onları örgüt amaçları doğrultusunda yönlendiren kişidir. Liderlik ise; grup üyelerini başarılı bir şekilde etkileyebilecek özelliklere sahip olmak şeklinde açıklanabilir. İş tatmini, bireyin işine yönelik tepki ya da duygularının toplamıdır. Başka bir deyişle iş tatmini, çalışanın işine karşı sergilediği olumlu ya da olumsuz genel tutumlardır. Örgütsel bağlılık, çalışanın örgüt ile olan bağlantı gücünü ifade eder. Örgütsel bağlılık kişinin örgüt üyesi olarak gayret harcamasını, örgüt üyesi olarak kalmak için vermiş olduğu mücadeleyi ve örgütü için sahip olduğu hedef, değer ve inanç seviyesini ifade eder. Bu çalışmanın amacı, çalışanların karizmatik liderlik algılamalarına dayalı olarak iş tatmini ve örgütsel bağlılık arasındaki ilişkiyi incelemektir. Bunun için, Osmaniye ilinde kamu çalışanlarına Karizmatik Liderlik Anketi, İş Tatmini Anketi ve Örgütsel Bağlılık Anketi uygulanmıştır. Verilerin analizinde frekans analizi, faktör analizi, güvenilirlik analizi, korelasyon analizi, doğrusal regresyon analizi teknikleri kullanılmıştır. Araştırma sonucunda karizmatik liderlik algısının örgütsel bağlılığı artırdığı ve iş tatminini azaltığı tespit edilmiştir.
Karizmatik liderlik, iş tatmini ve örgütsel bağlılık: Osmaniye araştırması
Lider, grup üyelerinin iş ve eylemlerinde onları örgüt amaçları doğrultusunda yönlendiren kişidir. Liderlik ise; grup üyelerini başarılı bir şekilde etkileyebilecek özelliklere sahip olmak şeklinde açıklanabilir. İş tatmini, bireyin işine yönelik tepki ya da duygularının toplamıdır. Başka bir deyişle iş tatmini, çalışanın işine karşı sergilediği olumlu ya da olumsuz genel tutumlardır. Örgütsel bağlılık, çalışanın örgüt ile olan bağlantı gücünü ifade eder. Örgütsel bağlılık kişinin örgüt üyesi olarak gayret harcamasını, örgüt üyesi olarak kalmak için vermiş olduğu mücadeleyi ve örgütü için sahip olduğu hedef, değer ve inanç seviyesini ifade eder. Bu çalışmanın amacı, çalışanların karizmatik liderlik algılamalarına dayalı olarak iş tatmini ve örgütsel bağlılık arasındaki ilişkiyi incelemektir. Bunun için, Osmaniye ilinde kamu çalışanlarına Karizmatik Liderlik Anketi, İş Tatmini Anketi ve Örgütsel Bağlılık Anketi uygulanmıştır. Verilerin analizinde frekans analizi, faktör analizi, güvenilirlik analizi, korelasyon analizi, doğrusal regresyon analizi teknikleri kullanılmıştır. Araştırma sonucunda karizmatik liderlik algısının örgütsel bağlılığı artırdığı ve iş tatminini azaltığı tespit edilmiştir.
Bilgi teknolojileri ve hastane bilgi sistemleri kullanımı: Sağlık çalışanları üzerine bir araştırma
Bu araştırmada; bilgi teknolojileri ve hastane bilgi sistemleri açıklanmış olup, sağlık çalışanlarının hastane bilgi sistemleri kullanımının ne seviyede olduğunun belirlenmesi amaçlanmıştır. Belirlenen amaç doğrultusunda, katılımcılar olan İskenderun İlçesi'ndeki hastanelerde görev yapan sağlık çalışanlarına anket uygulanmıştır. Yapılan anket uygulamasında katılımcıların demografik özellikleri, bilişim sistemleri üzerine eğitim alma durumları, bilişim sistemleri kullanımı yeterlilik durumları, bilgi teknolojilerine bakış açıları, hastane bilgi yönetim sistemi modülleri kullanımı yeterlilikleri, görev performansları ve hastane bilgi sistemleri kullanımının faydaları ölçeklerinden oluşan anket formu 250 çalışana uygulanmıştır. Uygulanan anketlerden elde edilen verilerin değerlendirme aşamasında ortalamalar, frekanslar, yüzdeler ve standart sapmalar belirlenmiş olup, bilgisayar paket programı aracılığıyla regresyon ve korelasyon analizleri yapılmıştır. Araştırma sonucunda; sağlık çalışanları, hastane bilgi sistemleri ve bilgi teknolojilerinin önemli ve yararlı olduğuna inanmakta, bilişim sistemleri alanında genellikle örgün eğitim ile hizmet içi eğitimler biçimlerinde eğitimlerini almakta ve bilişim sistemleri ile bilgi teknolojileri kullanımı yeterlilikleri konusunda kendilerini kararsız olarak görmektedirler.
Bilgi teknolojileri ve hastane bilgi sistemleri kullanımı: Sağlık çalışanları üzerine bir araştırma
Bu araştırmada; bilgi teknolojileri ve hastane bilgi sistemleri açıklanmış olup, sağlık çalışanlarının hastane bilgi sistemleri kullanımının ne seviyede olduğunun belirlenmesi amaçlanmıştır. Belirlenen amaç doğrultusunda, katılımcılar olan İskenderun İlçesi'ndeki hastanelerde görev yapan sağlık çalışanlarına anket uygulanmıştır. Yapılan anket uygulamasında katılımcıların demografik özellikleri, bilişim sistemleri üzerine eğitim alma durumları, bilişim sistemleri kullanımı yeterlilik durumları, bilgi teknolojilerine bakış açıları, hastane bilgi yönetim sistemi modülleri kullanımı yeterlilikleri, görev performansları ve hastane bilgi sistemleri kullanımının faydaları ölçeklerinden oluşan anket formu 250 çalışana uygulanmıştır. Uygulanan anketlerden elde edilen verilerin değerlendirme aşamasında ortalamalar, frekanslar, yüzdeler ve standart sapmalar belirlenmiş olup, bilgisayar paket programı aracılığıyla regresyon ve korelasyon analizleri yapılmıştır. Araştırma sonucunda; sağlık çalışanları, hastane bilgi sistemleri ve bilgi teknolojilerinin önemli ve yararlı olduğuna inanmakta, bilişim sistemleri alanında genellikle örgün eğitim ile hizmet içi eğitimler biçimlerinde eğitimlerini almakta ve bilişim sistemleri ile bilgi teknolojileri kullanımı yeterlilikleri konusunda kendilerini kararsız olarak görmektedirler.
Yerel yönetimlerde kurumsal bağlılığın bireysel performansa etkisine ilişkin bir araştırma: Osmaniye Belediyesi örneği
Örgütsel bağlılık ve bireysel performans arasındaki ilişki, ulusal ve uluslararası akademik literatürde hizmet sektörü üzerinde sıkça çalışılan bir alandır. Hizmet sektörü içerisinde önemli bir yeri bulunan belediyelerde ise yapılan araştırmaların yetersiz olduğu görülmektedir. Bu çalışmanın amacı, Osmaniye Belediyesi çalışanlarının örgütsel bağlılık ve bireysel performansları arasında bir ilişkinin olup olmadığını tespit etmektir. Bu amaçla hazırlanan çalışmada, öncelikle örgütsel bağlılık ve bireysel performans kavramları üzerinde durulmuş, daha sonra bu kavramlar arasındaki ilişki incelenmiştir. İş görenlerin (n=260) örgütsel bağlılıklarını ölçmede Başol ve Yalçın (2009) tarafından Türkçe güvenirlik ve geçerlilik çalışması yapılan 18 maddelik örgütsel bağlılık ölçeği kullanılmıştır. Çalışanların bireysel performansının ölçülmesine yönelik kullanılan ölçek formu ise Türkçe güvenirlik ve geçerlilik çalışması Ceylan ve Ulutürk (2006) tarafından yapılan bireysel performans ölçeğidir. Araştırma sonucunda örgütsel bağlılık ve bireysel performans arasında anlamlı, pozitif ancak zayıf düzeyde bir ilişki r=0,293, olduğu saptanmıştır. Bu çalışma belediyelere hizmet verimliliğini ve çalışanların örgütsel bağlılıklarını artırmada kaynak niteliğindedir.
Yerel yönetimlerde kurumsal bağlılığın bireysel performansa etkisine ilişkin bir araştırma: Osmaniye Belediyesi örneği
Örgütsel bağlılık ve bireysel performans arasındaki ilişki, ulusal ve uluslararası akademik literatürde hizmet sektörü üzerinde sıkça çalışılan bir alandır. Hizmet sektörü içerisinde önemli bir yeri bulunan belediyelerde ise yapılan araştırmaların yetersiz olduğu görülmektedir. Bu çalışmanın amacı, Osmaniye Belediyesi çalışanlarının örgütsel bağlılık ve bireysel performansları arasında bir ilişkinin olup olmadığını tespit etmektir. Bu amaçla hazırlanan çalışmada, öncelikle örgütsel bağlılık ve bireysel performans kavramları üzerinde durulmuş, daha sonra bu kavramlar arasındaki ilişki incelenmiştir. İş görenlerin (n=260) örgütsel bağlılıklarını ölçmede Başol ve Yalçın (2009) tarafından Türkçe güvenirlik ve geçerlilik çalışması yapılan 18 maddelik örgütsel bağlılık ölçeği kullanılmıştır. Çalışanların bireysel performansının ölçülmesine yönelik kullanılan ölçek formu ise Türkçe güvenirlik ve geçerlilik çalışması Ceylan ve Ulutürk (2006) tarafından yapılan bireysel performans ölçeğidir. Araştırma sonucunda örgütsel bağlılık ve bireysel performans arasında anlamlı, pozitif ancak zayıf düzeyde bir ilişki r=0,293, olduğu saptanmıştır. Bu çalışma belediyelere hizmet verimliliğini ve çalışanların örgütsel bağlılıklarını artırmada kaynak niteliğindedir.
Yerel yönetimlerde kurumsal bağlılığın bireysel performansa etkisine ilişkin bir araştırma: Osmaniye Belediyesi örneği
Örgütsel bağlılık ve bireysel performans arasındaki ilişki, ulusal ve uluslararası akademik literatürde hizmet sektörü üzerinde sıkça çalışılan bir alandır. Hizmet sektörü içerisinde önemli bir yeri bulunan belediyelerde ise yapılan araştırmaların yetersiz olduğu görülmektedir. Bu çalışmanın amacı, Osmaniye Belediyesi çalışanlarının örgütsel bağlılık ve bireysel performansları arasında bir ilişkinin olup olmadığını tespit etmektir. Bu amaçla hazırlanan çalışmada, öncelikle örgütsel bağlılık ve bireysel performans kavramları üzerinde durulmuş, daha sonra bu kavramlar arasındaki ilişki incelenmiştir. İş görenlerin (n=260) örgütsel bağlılıklarını ölçmede Başol ve Yalçın (2009) tarafından Türkçe güvenirlik ve geçerlilik çalışması yapılan 18 maddelik örgütsel bağlılık ölçeği kullanılmıştır. Çalışanların bireysel performansının ölçülmesine yönelik kullanılan ölçek formu ise Türkçe güvenirlik ve geçerlilik çalışması Ceylan ve Ulutürk (2006) tarafından yapılan bireysel performans ölçeğidir. Araştırma sonucunda örgütsel bağlılık ve bireysel performans arasında anlamlı, pozitif ancak zayıf düzeyde bir ilişki r=0,293, olduğu saptanmıştır. Bu çalışma belediyelere hizmet verimliliğini ve çalışanların örgütsel bağlılıklarını artırmada kaynak niteliğindedir.
Hizmetkâr liderliğin iş-aile çatışması ve iş-aile pozitif yayılımı üzerindeki etkisi: Prososyal motivasyonun rolü
Günümüzde küreselleşme, teknoloji ve iletişim alanında yaşanan hızlı değişimler ve gelişmeler çalışanları ve iş hayatlarını önemli ölçüde etkilediği için liderlere büyük görevler düşmektedir. Çalışanların liderleriyle ilgili algılarının iş yaşamı ve örgüt çıktıları, iş-aile alanları ve etkileşimleri üzerindeki etkisi yadsınamaz bir gerçektir. Bu açıdan tüm liderlik modellerini içine alan ve insanı odak noktası haline getiren hizmetkâr liderlik, örgütün başarı sağlaması ve bu başarıları arttırmasında önemli etkenlerden biridir. Kişilerin hayatlarında iş ve aile düzeni yeri doldurulamaz bir öneme sahiptir. Bu bağlamda çalışmanın kurgusal mantığı, hizmetkâr liderlik davranışı gösteren bir bireyin, iş yerinden kaynaklı aileyle sorunlar yaşanması sonucunda oluşan çatışma veya iş hayatında edinilen bilgi, beceri ve tecrübelerin aile hayatına olumlu katkı sağlamasıyla pozitif yayılım oluşmasında prososyal motivasyon rolünün aracı etkisi nasıl olabilir sorusu üzerinden oluşturulmuştur. Bu çalışmada nicel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Veriler, Ekim/2020 ile Temmuz/2021 tarihleri arasında kolayda ve amaçlı örnekleme yöntemi ile online anket aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmanın örneklemini Osmaniye İl Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı il merkezinde bulunan okullarda çalışan 473 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında temin edilen veriler, SPSS, AMOS ve Process Macro istatistik programları aracılığıyla doğrulayıcı faktör analizi, yapısal eşitlik modellemesi ve aracılık modelinin anlamlılığını belirlemek için bootstrap tekniği kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma bulgularına göre hizmetkâr liderlik iş-aile çatışmasını anlamlı ve olumsuz yönde etkilerken iş-aile pozitif yayılımını ve prososyal motivasyonu anlamlı ve olumlu yönde etkilemektedir. Hizmetkâr liderlik ve iş-aile çatışması ilişkisinde prososyal motivasyonun aracı etkisi bulunamamıştır. Buna karşılık hizmetkâr liderlik ile iş-aile pozitif yayılımı ilişkisinde prososyal motivasyonun aracılık etkisi olduğu ortaya konulmuştur. Mevcut çalışmada hizmetkâr liderlik, iş-aile çatışması, iş-aile pozitif yayılımı ve prososyal motivasyon bir arada incelenmiştir ve prososyal motivasyonun aracılık etkisine bakılmıştır. İlk defa belirlenen bu aracılık etkisinin araştırmanın önemli bir bulgusu olarak ilgili alanyazına ve uygulayıcılara katkı sağlayacağı öngörülmektedir. Anahtar kelimeler: Hizmetkâr liderlik, iş-aile çatışması, iş-aile pozitif yayılımı, prososyal motivasyon.
Çalışma yeterliliği, iş tatmini ve görev performansı ilişkisini belirlemeye yönelik bir araştırma
Çalışanların fizyolojik, psikolojik ve zihinsel sağlıklarının yaptıkları işin gereklerini yerine getirmeye uygunluk düzeyi iş yaşamını etkileyen önemli bir durumdur. Bu durum çalışma yeterliliği olarak kavramsallaştırılmış ve uluslararası yazında yer edinmiştir. Ancak, ulusal yazın bu konuda oldukça kısıtlı kalmıştır. Araştırmada, çalışma yeterliliğinin kavramsal temelleri incelenmiş ve ilgili kavramın ölçme aracı olan çalışma yeterliliği endeksi Türkçeye uyarlanmıştır. Ayrıca, araştırma kapsamında kullanılan görev performansı ölçeği de yine Türkçeye uyarlanmıştır. Düzey belirleyici bir yapıda olan çalışma yeterliliği endeksi sayesinde tespit edilen çalışma yeterliliği; düşük, orta, iyi ve mükemmel şeklinde düzeylere ayrılabilmektedir. Diğer yandan, yansıtıcı yapıda olan iş tatmini ve görev performansı ölçekleri tek boyutlu yapılardan oluşmaktadır. Bu kapsamda, çalışma yeterliliği düzeyleri ile iş tatmini ve görev performansı arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Bununla birlikte, çalışma yeterliliğinin iş tatmini ve görev performansı üzerindeki doğrudan ve dolaylı etkileri belirlenmiştir. Araştırma, nicel araştırma yöntemi ve ilişkisel tarama modeli ile desenlenmiştir. 2018 yılı Kasım ayında kolayda örnekleme yöntemi ve kesitsel zamanlı, yüz yüze anket tekniği ile veri toplanmıştır. Araştırmanın örneklemi, Osmaniye Valiliği'ne bağlı olarak il merkezinde hizmet veren kurumlarda çalışan 555 kişiden oluşmaktadır. Ayrıca doğrudan ve dolaylı etki analizleri, kısmî en küçük kareler yapısal eşitlik modellemesi ile 5000 türev örneklem oluşturularak gerçekleştirilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, çalışma yeterliliği düzeylerinin gelişim göstermesi ile iş tatmini ve görev performansının artması aynı yönde ilişkilidir. Diğer yandan, çalışma yeterliliği, iş tatminini ve görev performansını doğrudan tahmin etmede olumlu yönde katkı yapmaktadır. Ayrıca çalışma yeterliliği, iş tatmini aracılığıyla görev performansını dolaylı olarak tahmin etmede olumlu yönde katkı yapmaktadır. Bu çalışmayla ilk defa belirlenen bu aracılık etkisi, ulusal ve uluslararası yazına katkısı bakımından araştırmanın önemli bir bulgusudur. Çalışmanın kuramsal katkısı tartışılmış, iş yaşamındaki uygulayıcılara ve gelecekte yapılacak araştırmalara önerilerde bulunulmuştur.
Çalışma yeterliliği, iş tatmini ve görev performansı ilişkisini belirlemeye yönelik bir araştırma
Çalışanların fizyolojik, psikolojik ve zihinsel sağlıklarının yaptıkları işin gereklerini yerine getirmeye uygunluk düzeyi iş yaşamını etkileyen önemli bir durumdur. Bu durum çalışma yeterliliği olarak kavramsallaştırılmış ve uluslararası yazında yer edinmiştir. Ancak, ulusal yazın bu konuda oldukça kısıtlı kalmıştır. Araştırmada, çalışma yeterliliğinin kavramsal temelleri incelenmiş ve ilgili kavramın ölçme aracı olan çalışma yeterliliği endeksi Türkçeye uyarlanmıştır. Ayrıca, araştırma kapsamında kullanılan görev performansı ölçeği de yine Türkçeye uyarlanmıştır. Düzey belirleyici bir yapıda olan çalışma yeterliliği endeksi sayesinde tespit edilen çalışma yeterliliği; düşük, orta, iyi ve mükemmel şeklinde düzeylere ayrılabilmektedir. Diğer yandan, yansıtıcı yapıda olan iş tatmini ve görev performansı ölçekleri tek boyutlu yapılardan oluşmaktadır. Bu kapsamda, çalışma yeterliliği düzeyleri ile iş tatmini ve görev performansı arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Bununla birlikte, çalışma yeterliliğinin iş tatmini ve görev performansı üzerindeki doğrudan ve dolaylı etkileri belirlenmiştir. Araştırma, nicel araştırma yöntemi ve ilişkisel tarama modeli ile desenlenmiştir. 2018 yılı Kasım ayında kolayda örnekleme yöntemi ve kesitsel zamanlı, yüz yüze anket tekniği ile veri toplanmıştır. Araştırmanın örneklemi, Osmaniye Valiliği'ne bağlı olarak il merkezinde hizmet veren kurumlarda çalışan 555 kişiden oluşmaktadır. Ayrıca doğrudan ve dolaylı etki analizleri, kısmî en küçük kareler yapısal eşitlik modellemesi ile 5000 türev örneklem oluşturularak gerçekleştirilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, çalışma yeterliliği düzeylerinin gelişim göstermesi ile iş tatmini ve görev performansının artması aynı yönde ilişkilidir. Diğer yandan, çalışma yeterliliği, iş tatminini ve görev performansını doğrudan tahmin etmede olumlu yönde katkı yapmaktadır. Ayrıca çalışma yeterliliği, iş tatmini aracılığıyla görev performansını dolaylı olarak tahmin etmede olumlu yönde katkı yapmaktadır. Bu çalışmayla ilk defa belirlenen bu aracılık etkisi, ulusal ve uluslararası yazına katkısı bakımından araştırmanın önemli bir bulgusudur. Çalışmanın kuramsal katkısı tartışılmış, iş yaşamındaki uygulayıcılara ve gelecekte yapılacak araştırmalara önerilerde bulunulmuştur.
Çalışma yeterliliği, iş tatmini ve görev performansı ilişkisini belirlemeye yönelik bir araştırma
Çalışanların fizyolojik, psikolojik ve zihinsel sağlıklarının yaptıkları işin gereklerini yerine getirmeye uygunluk düzeyi iş yaşamını etkileyen önemli bir durumdur. Bu durum çalışma yeterliliği olarak kavramsallaştırılmış ve uluslararası yazında yer edinmiştir. Ancak, ulusal yazın bu konuda oldukça kısıtlı kalmıştır. Araştırmada, çalışma yeterliliğinin kavramsal temelleri incelenmiş ve ilgili kavramın ölçme aracı olan çalışma yeterliliği endeksi Türkçeye uyarlanmıştır. Ayrıca, araştırma kapsamında kullanılan görev performansı ölçeği de yine Türkçeye uyarlanmıştır. Düzey belirleyici bir yapıda olan çalışma yeterliliği endeksi sayesinde tespit edilen çalışma yeterliliği; düşük, orta, iyi ve mükemmel şeklinde düzeylere ayrılabilmektedir. Diğer yandan, yansıtıcı yapıda olan iş tatmini ve görev performansı ölçekleri tek boyutlu yapılardan oluşmaktadır. Bu kapsamda, çalışma yeterliliği düzeyleri ile iş tatmini ve görev performansı arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Bununla birlikte, çalışma yeterliliğinin iş tatmini ve görev performansı üzerindeki doğrudan ve dolaylı etkileri belirlenmiştir. Araştırma, nicel araştırma yöntemi ve ilişkisel tarama modeli ile desenlenmiştir. 2018 yılı Kasım ayında kolayda örnekleme yöntemi ve kesitsel zamanlı, yüz yüze anket tekniği ile veri toplanmıştır. Araştırmanın örneklemi, Osmaniye Valiliği'ne bağlı olarak il merkezinde hizmet veren kurumlarda çalışan 555 kişiden oluşmaktadır. Ayrıca doğrudan ve dolaylı etki analizleri, kısmî en küçük kareler yapısal eşitlik modellemesi ile 5000 türev örneklem oluşturularak gerçekleştirilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, çalışma yeterliliği düzeylerinin gelişim göstermesi ile iş tatmini ve görev performansının artması aynı yönde ilişkilidir. Diğer yandan, çalışma yeterliliği, iş tatminini ve görev performansını doğrudan tahmin etmede olumlu yönde katkı yapmaktadır. Ayrıca çalışma yeterliliği, iş tatmini aracılığıyla görev performansını dolaylı olarak tahmin etmede olumlu yönde katkı yapmaktadır. Bu çalışmayla ilk defa belirlenen bu aracılık etkisi, ulusal ve uluslararası yazına katkısı bakımından araştırmanın önemli bir bulgusudur. Çalışmanın kuramsal katkısı tartışılmış, iş yaşamındaki uygulayıcılara ve gelecekte yapılacak araştırmalara önerilerde bulunulmuştur.
Sanal kaytarma davranışı ve yıkıcı yönetim algısının işteki üretkenlik üzerine etkisi
Üretkenlik, literatürde sıklıkla incelenen ve birçok farklı konu ile ilişkilendirilen çalışma alanlarından biridir. Sanayi devrimi sonrası üretkenlik, yönetim ve teknoloji kavramları birlikte değerlendirilmeye başlanmıştır. 1800'lerin başından günümüze dek, bu kavramların birbirleri ile ilişkileri çok sayıdaki çalışmada bulgulanmıştır. Bu çalışmada da günümüzde yaygın olarak görülen yıkıcı yönetimin ve gelişen teknoloji ile yaygınlaşarak önemli maliyet ve verimlilik kayıplarına neden olduğu bulgulanan sanal kaytarma davranışının işteki üretkenlik üzerine etkileri araştırılmıştır. Ayrıca yıkıcı yönetimin sanal kaytarma davranışlarına olan etkileri de incelenmiştir. Bu bağlamda şu sorulara yanıt aranmıştır: Gelişen teknolojiye bağlı olarak özellikle son on yılda artış gösteren ve çalışma saatleri içerisinde internetin iş dışı amaçlarla kullanılması anlamına gelen sanal kaytarma davranışları işteki üretkenliği etkilemekte midir? Yöneticilerin çalışanlara karşı gösterdikleri fiziksel olmayan sadist ve tiran davranışlar olarak açıklanan yıkıcı yönetim işteki üretkenliğe engel midir? Yıkıcı yönetim sanal kaytarma davranışlarını arttırmakta mıdır? Çalışmanın araştırma sorularını cevaplamak için, Adana'da faaliyet gösteren kamu ve özel banka çalışanlarından anket yöntemi ile 317 adet veri toplanmıştır. Araştırma kapsamında temin edilen veriler; doğrulayıcı faktör analizi ve yapısal eşitlik modellemesi ile incelenmiştir. Yapısal modele ilişkin uyum iyiliği değerlerinin kabul edilebilir düzeyde olduğu görüldükten sonra değişkenler arasındaki ilişkilerin gücü ve yönü incelenmiştir. Bu bağlamda, yıkıcı yönetim algısının işteki üretkenlik ve sanal kaytarmanın her iki boyutu ile anlamlı ilişkilerinin olduğu bulgulanmıştır. Yıkıcı yönetimin işteki üretkenliği negatif yönde etkilediği görülürken, hem önemsiz hem de önemli sanal kaytarmayı pozitif yönde etkilediği görülmüştür. Sanal kaytarmanın davranışının her iki boyutunun ise işteki üretkenlik ile negatif yönde ilişkili olduğu ancak etkilerinin anlamlı olmadığı bulgulanmıştır. Anahtar kelimeler: İşteki üretkenlik, yıkıcı yönetim, sanal kaytarma, banka çalışanları.
Sanal kaytarma davranışı ve yıkıcı yönetim algısının işteki üretkenlik üzerine etkisi
Üretkenlik, literatürde sıklıkla incelenen ve birçok farklı konu ile ilişkilendirilen çalışma alanlarından biridir. Sanayi devrimi sonrası üretkenlik, yönetim ve teknoloji kavramları birlikte değerlendirilmeye başlanmıştır. 1800'lerin başından günümüze dek, bu kavramların birbirleri ile ilişkileri çok sayıdaki çalışmada bulgulanmıştır. Bu çalışmada da günümüzde yaygın olarak görülen yıkıcı yönetimin ve gelişen teknoloji ile yaygınlaşarak önemli maliyet ve verimlilik kayıplarına neden olduğu bulgulanan sanal kaytarma davranışının işteki üretkenlik üzerine etkileri araştırılmıştır. Ayrıca yıkıcı yönetimin sanal kaytarma davranışlarına olan etkileri de incelenmiştir. Bu bağlamda şu sorulara yanıt aranmıştır: Gelişen teknolojiye bağlı olarak özellikle son on yılda artış gösteren ve çalışma saatleri içerisinde internetin iş dışı amaçlarla kullanılması anlamına gelen sanal kaytarma davranışları işteki üretkenliği etkilemekte midir? Yöneticilerin çalışanlara karşı gösterdikleri fiziksel olmayan sadist ve tiran davranışlar olarak açıklanan yıkıcı yönetim işteki üretkenliğe engel midir? Yıkıcı yönetim sanal kaytarma davranışlarını arttırmakta mıdır? Çalışmanın araştırma sorularını cevaplamak için, Adana'da faaliyet gösteren kamu ve özel banka çalışanlarından anket yöntemi ile 317 adet veri toplanmıştır. Araştırma kapsamında temin edilen veriler; doğrulayıcı faktör analizi ve yapısal eşitlik modellemesi ile incelenmiştir. Yapısal modele ilişkin uyum iyiliği değerlerinin kabul edilebilir düzeyde olduğu görüldükten sonra değişkenler arasındaki ilişkilerin gücü ve yönü incelenmiştir. Bu bağlamda, yıkıcı yönetim algısının işteki üretkenlik ve sanal kaytarmanın her iki boyutu ile anlamlı ilişkilerinin olduğu bulgulanmıştır. Yıkıcı yönetimin işteki üretkenliği negatif yönde etkilediği görülürken, hem önemsiz hem de önemli sanal kaytarmayı pozitif yönde etkilediği görülmüştür. Sanal kaytarmanın davranışının her iki boyutunun ise işteki üretkenlik ile negatif yönde ilişkili olduğu ancak etkilerinin anlamlı olmadığı bulgulanmıştır. Anahtar kelimeler: İşteki üretkenlik, yıkıcı yönetim, sanal kaytarma, banka çalışanları.
Sanal kaytarma davranışı ve yıkıcı yönetim algısının işteki üretkenlik üzerine etkisi
Üretkenlik, literatürde sıklıkla incelenen ve birçok farklı konu ile ilişkilendirilen çalışma alanlarından biridir. Sanayi devrimi sonrası üretkenlik, yönetim ve teknoloji kavramları birlikte değerlendirilmeye başlanmıştır. 1800'lerin başından günümüze dek, bu kavramların birbirleri ile ilişkileri çok sayıdaki çalışmada bulgulanmıştır. Bu çalışmada da günümüzde yaygın olarak görülen yıkıcı yönetimin ve gelişen teknoloji ile yaygınlaşarak önemli maliyet ve verimlilik kayıplarına neden olduğu bulgulanan sanal kaytarma davranışının işteki üretkenlik üzerine etkileri araştırılmıştır. Ayrıca yıkıcı yönetimin sanal kaytarma davranışlarına olan etkileri de incelenmiştir. Bu bağlamda şu sorulara yanıt aranmıştır: Gelişen teknolojiye bağlı olarak özellikle son on yılda artış gösteren ve çalışma saatleri içerisinde internetin iş dışı amaçlarla kullanılması anlamına gelen sanal kaytarma davranışları işteki üretkenliği etkilemekte midir? Yöneticilerin çalışanlara karşı gösterdikleri fiziksel olmayan sadist ve tiran davranışlar olarak açıklanan yıkıcı yönetim işteki üretkenliğe engel midir? Yıkıcı yönetim sanal kaytarma davranışlarını arttırmakta mıdır? Çalışmanın araştırma sorularını cevaplamak için, Adana'da faaliyet gösteren kamu ve özel banka çalışanlarından anket yöntemi ile 317 adet veri toplanmıştır. Araştırma kapsamında temin edilen veriler; doğrulayıcı faktör analizi ve yapısal eşitlik modellemesi ile incelenmiştir. Yapısal modele ilişkin uyum iyiliği değerlerinin kabul edilebilir düzeyde olduğu görüldükten sonra değişkenler arasındaki ilişkilerin gücü ve yönü incelenmiştir. Bu bağlamda, yıkıcı yönetim algısının işteki üretkenlik ve sanal kaytarmanın her iki boyutu ile anlamlı ilişkilerinin olduğu bulgulanmıştır. Yıkıcı yönetimin işteki üretkenliği negatif yönde etkilediği görülürken, hem önemsiz hem de önemli sanal kaytarmayı pozitif yönde etkilediği görülmüştür. Sanal kaytarmanın davranışının her iki boyutunun ise işteki üretkenlik ile negatif yönde ilişkili olduğu ancak etkilerinin anlamlı olmadığı bulgulanmıştır. Anahtar kelimeler: İşteki üretkenlik, yıkıcı yönetim, sanal kaytarma, banka çalışanları.
İşletmelerde yetenek yönetimi, örgütsel güven ve girişimci davranış: Bilişim şirketlerinde bir araştırma
Yetenek yönetimi, doğru iş için, doğru zamanda, doğru insanı bulmak ve elde tutmak için gerçekleştirilen insan kaynakları uygulamalarının bütünü olarak tanımlanmaktadır. Örgütsel güven, örgütsel hedefleri gerçekleştirmek için hem yatay hem de dikey olarak örgüt içi bir değer zinciri yaratarak kişinin örgütüne ve liderine duyduğu güven olarak tanımlanmaktadır. Girişimci davranış, fırsatları tanıyarak, yararlanılabilecek kaynakları doğru tespit ederek bu fırsatlara göre hareket edebilme davranışı olarak tanımlanmaktadır. Tanımlanmış olan bu üç kavram üzerine gerçekleştirilen araştırma, literatüre katkı sağlayabilmek için belirli bir amaç çerçevesinde ele alınmış ve ortaya çıkan sonuçlar bilimsel veriler dikkate alınarak yorumlanmıştır. Bu çalışmada nicel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırma Türkiye'de faaliyet gösteren ilk 500 bilişim firması çalışanları üzerine gerçekleştirilmiştir. Araştırma verileri SPSS ve AMOS istatistik programları kullanılarak analiz edilmiştir. Bu çalışmanın temel amacı; yetenek yönetimi, örgütsel güven ve girişimci davranış arasındaki ilişkiyi inceleyerek, etki ve sonuçlarını ortaya koymaktır. Çalışmanın temel sonucunda; yetenek yönetiminin girişimci davranış üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönlü bir etkisinin olduğu ve örgütsel güvenin girişimci davranış üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönlü bir etkisinin olduğu saptanmıştır. Ayrıca yetenek yönetiminin örgütsel güven üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönlü bir etkisinin olduğu saptanmıştır.
İşletmelerde yetenek yönetimi, örgütsel güven ve girişimci davranış: Bilişim şirketlerinde bir araştırma
Yetenek yönetimi, doğru iş için, doğru zamanda, doğru insanı bulmak ve elde tutmak için gerçekleştirilen insan kaynakları uygulamalarının bütünü olarak tanımlanmaktadır. Örgütsel güven, örgütsel hedefleri gerçekleştirmek için hem yatay hem de dikey olarak örgüt içi bir değer zinciri yaratarak kişinin örgütüne ve liderine duyduğu güven olarak tanımlanmaktadır. Girişimci davranış, fırsatları tanıyarak, yararlanılabilecek kaynakları doğru tespit ederek bu fırsatlara göre hareket edebilme davranışı olarak tanımlanmaktadır. Tanımlanmış olan bu üç kavram üzerine gerçekleştirilen araştırma, literatüre katkı sağlayabilmek için belirli bir amaç çerçevesinde ele alınmış ve ortaya çıkan sonuçlar bilimsel veriler dikkate alınarak yorumlanmıştır. Bu çalışmada nicel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırma Türkiye'de faaliyet gösteren ilk 500 bilişim firması çalışanları üzerine gerçekleştirilmiştir. Araştırma verileri SPSS ve AMOS istatistik programları kullanılarak analiz edilmiştir. Bu çalışmanın temel amacı; yetenek yönetimi, örgütsel güven ve girişimci davranış arasındaki ilişkiyi inceleyerek, etki ve sonuçlarını ortaya koymaktır. Çalışmanın temel sonucunda; yetenek yönetiminin girişimci davranış üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönlü bir etkisinin olduğu ve örgütsel güvenin girişimci davranış üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönlü bir etkisinin olduğu saptanmıştır. Ayrıca yetenek yönetiminin örgütsel güven üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönlü bir etkisinin olduğu saptanmıştır.
Hizmetkâr liderlik, psikolojik personel güçlendirme ve yenilikçi davranış ilişkileri üzerine bir araştırma
Son yıllarda farklı kültürlerde yer alan özel işletmelerde ve kamu kurumlarında etik değerler temel alınarak çalışanların hizmetkâr liderlik kavramı çerçevesinde yenilikçi davranışta bulunmaları ve psikolojik olarak kendilerini güçlendirmeleri teşvik edilmektedir. Etik temelde kuramsallaştırılmaya çalışılan hizmetkâr liderlik, özel firmalarda ve işletmelerde önem kazanmaya başlamıştır. Hizmetkâr liderlik etik çerçeve göz önünde bulundurularak, hizmet etme isteğiyle başlayan, ardından diğerlerini yönetme ve geliştirmeyi amaçlayan sonucunda ise bireylerin ve kuruluşların yararına daha yüksek bir amaca ulaşmayı hedefleyen bir model olarak ortaya çıkmıştır. Hizmetkâr liderliğin bireysel düzeyde örgütsel vatandaşlık davranışı geliştirdiği, çalışanların psikolojik olarak güçlü kalmalarını sağladığı ve yenilikçi davranışları motive ettiği alan yazında sıkça belirtilmiştir. Bu çalışmada nicel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Çalışmada toplamda 42 maddeden oluşan üç ayrı ölçek kullanılmıştır. Hizmetkâr Liderlik ölçeği, Psikolojik Güçlendirme ölçeği ve Yenilikçi Davranış ölçekleri çalışmada kullanılmıştır. Veriler, Aralık/2021 tarihinde Adana'da yer alan 23 bankanın 220 şubesinde çalışan 3484 kişi arasından yüzde 11.8'i temsil eden 414 banka çalışanından toplanmıştır. Araştırma kapsamında elde edilen veriler SPSS ve AMOS 23 Paket programı ile analiz edilmiştir. Araştırma hipotezlerini test edebilmek amacıyla yapısal eşitlik modeli, process makro (model4), t-test ve ANOVA analizleri yapılmıştır. Yapılan analizler neticesinde hizmetkâr liderliğin personel güçlendirme ve yenilikçi davranışı pozitif yönde anlamlı olarak etkilediği tespit edilmiştir. Personel güçlendirmenin yenilikçi davranışı pozitif yönde anlamlı olarak etkilediği bulgusuna ulaşılmıştır. Aracılık testi neticesinde hizmetkar liderliğin yenilikçi davranış üzerindeki etkisinde personel güçlendirmenin yüksek aracılık etkisi olduğu tespit edilmiştir. Yapılan t testi sonucunda yenilikçi davranışın cinsiyete göre anlamlı farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Yapılan anova testi neticesinde yenilikçi davranışın yaşa göre, personel güçlendirmenin ise eğitim durumuna göre anlamlı farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Bu bulgulara dayanarak alan yazındaki diğer bulgular ile karşılaştırılarak tartışılmış ve gelecekte özel işletme ve kamu kurumlarında neler yapılabileceği ile ilgili önerilerde bulunulmuştur.
Hizmetkâr liderlik, psikolojik personel güçlendirme ve yenilikçi davranış ilişkileri üzerine bir araştırma
Son yıllarda farklı kültürlerde yer alan özel işletmelerde ve kamu kurumlarında etik değerler temel alınarak çalışanların hizmetkâr liderlik kavramı çerçevesinde yenilikçi davranışta bulunmaları ve psikolojik olarak kendilerini güçlendirmeleri teşvik edilmektedir. Etik temelde kuramsallaştırılmaya çalışılan hizmetkâr liderlik, özel firmalarda ve işletmelerde önem kazanmaya başlamıştır. Hizmetkâr liderlik etik çerçeve göz önünde bulundurularak, hizmet etme isteğiyle başlayan, ardından diğerlerini yönetme ve geliştirmeyi amaçlayan sonucunda ise bireylerin ve kuruluşların yararına daha yüksek bir amaca ulaşmayı hedefleyen bir model olarak ortaya çıkmıştır. Hizmetkâr liderliğin bireysel düzeyde örgütsel vatandaşlık davranışı geliştirdiği, çalışanların psikolojik olarak güçlü kalmalarını sağladığı ve yenilikçi davranışları motive ettiği alan yazında sıkça belirtilmiştir. Bu çalışmada nicel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Çalışmada toplamda 42 maddeden oluşan üç ayrı ölçek kullanılmıştır. Hizmetkâr Liderlik ölçeği, Psikolojik Güçlendirme ölçeği ve Yenilikçi Davranış ölçekleri çalışmada kullanılmıştır. Veriler, Aralık/2021 tarihinde Adana'da yer alan 23 bankanın 220 şubesinde çalışan 3484 kişi arasından yüzde 11.8'i temsil eden 414 banka çalışanından toplanmıştır. Araştırma kapsamında elde edilen veriler SPSS ve AMOS 23 Paket programı ile analiz edilmiştir. Araştırma hipotezlerini test edebilmek amacıyla yapısal eşitlik modeli, process makro (model4), t-test ve ANOVA analizleri yapılmıştır. Yapılan analizler neticesinde hizmetkâr liderliğin personel güçlendirme ve yenilikçi davranışı pozitif yönde anlamlı olarak etkilediği tespit edilmiştir. Personel güçlendirmenin yenilikçi davranışı pozitif yönde anlamlı olarak etkilediği bulgusuna ulaşılmıştır. Aracılık testi neticesinde hizmetkar liderliğin yenilikçi davranış üzerindeki etkisinde personel güçlendirmenin yüksek aracılık etkisi olduğu tespit edilmiştir. Yapılan t testi sonucunda yenilikçi davranışın cinsiyete göre anlamlı farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Yapılan anova testi neticesinde yenilikçi davranışın yaşa göre, personel güçlendirmenin ise eğitim durumuna göre anlamlı farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Bu bulgulara dayanarak alan yazındaki diğer bulgular ile karşılaştırılarak tartışılmış ve gelecekte özel işletme ve kamu kurumlarında neler yapılabileceği ile ilgili önerilerde bulunulmuştur.
Örgütsel güven, örgütsel dayanıklılık, örgütsel dışlanma, örgütsel sinizm: Eğitim sektörü üzerine bir araştırma
Örgütlerin devamlılığı için ihtiyaç duyulan örgütsel güven, örgütsel dayanıklılık kavramları ve örgüt içerisinde oluşumunun önlenmesi gereken sinizm ve dışlanma gibi kavramlar örgütün başarısında önemli rol oynamaktadır. Bu araştırmada, örgütsel güven, örgütsel dayanıklılık, örgütsel dışlanma ve örgütsel sinizm arasındaki ilişkilerin eğitim sektörüne göre incelenmesi amaçlanmıştır. Bu maksatla, Kahramanmaraş ilindeki kamu okullarında görev yapmakta olan 524 katılımcıdan veri toplanmıştır. Elde edilen bulgulara göre, örgütsel güven; örgütsel sinizmi, örgütsel dışlanmayı anlamlı ve negatif etkilerken örgütsel dayanıklılığı anlamlı ve pozitif etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca örgütsel güven ve örgütsel sinizm ilişkisinde örgütsel dışlanma aracı rolü vardır sonucuna ulaşılırken örgütsel dayanıklılığın aracılık rolü vardır sonucuna ulaşılmamıştır.
Örgütsel güven, örgütsel dayanıklılık, örgütsel dışlanma, örgütsel sinizm: Eğitim sektörü üzerine bir araştırma
Örgütlerin devamlılığı için ihtiyaç duyulan örgütsel güven, örgütsel dayanıklılık kavramları ve örgüt içerisinde oluşumunun önlenmesi gereken sinizm ve dışlanma gibi kavramlar örgütün başarısında önemli rol oynamaktadır. Bu araştırmada, örgütsel güven, örgütsel dayanıklılık, örgütsel dışlanma ve örgütsel sinizm arasındaki ilişkilerin eğitim sektörüne göre incelenmesi amaçlanmıştır. Bu maksatla, Kahramanmaraş ilindeki kamu okullarında görev yapmakta olan 524 katılımcıdan veri toplanmıştır. Elde edilen bulgulara göre, örgütsel güven; örgütsel sinizmi, örgütsel dışlanmayı anlamlı ve negatif etkilerken örgütsel dayanıklılığı anlamlı ve pozitif etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca örgütsel güven ve örgütsel sinizm ilişkisinde örgütsel dışlanma aracı rolü vardır sonucuna ulaşılırken örgütsel dayanıklılığın aracılık rolü vardır sonucuna ulaşılmamıştır.
Kültürel zekânın algılanan sosyal destek ve girişimcilik eğilimi üzerindeki etkisi
Bireylerin farklı durumlarda ve farklı ortamlarda etkin bir şekilde iş yapma ve işlev görme kabiliyeti kültürel zekâ olarak ifade edilmektedir. Dünyanın küresel bir hal alması ve ülkeler arasındaki ilişkinin her geçen gün daha da vazgeçilmez bir yapıya bürünmesi kültürel zekânın önemini daha da arttırmıştır. Bu durum işletmeleri, farklı kültürlere kolay adapte olan ve iyi ilişkiler kuran nitelikli personellerin istihdamına yöneltmiştir. Bu sebeple işletmeler kültürel zekâsı yüksek bireylerle çalışmaya özen göstermişlerdir. Kültürel zekâ düzeyi yüksek olan bireyler, gittikleri ülkenin kurallarına, sosyal hayatına daha kolay ve hızlı adapte olabilmekte olabilmekte, bu durum başarı için önemli bir avantaj yaratmaktadır. Bu doktora tez çalışmasında, kültürel zekâ kavramı ve boyutlarının (üstbilişsel, bilişsel, motivasyonel ve davranışsal zekâ) girişimcilik eğilimi ve algılanan sosyal destek üzerindeki doğrudan etkisinin, ayrıca kültürel zekâ ile girişimcilik eğilimi arasındaki ilişkide algılanan sosyal desteğin aracı etkisinin yabancı uyruklu ve Türk vatandaşı öğrenciler üzerinden araştırılması amaçlanmıştır. Çalışma, nicel bir araştırma yöntemi şeklinde tasarlanmıştır. Araştırmanın modeli doğrultusunda hazırlanan anket anket çalışması 2021 yılında Atatürk Üniversitesi, Fırat Üniversitesi ve İnönü Üniversitesi'nde öğrenimlerine devam eden yabancı uyruklu ve Türk vatandaşı öğrencilere internet üzerinden online olarak uygulanmıştır. 408 yabancı uyruklu ve 877 Türk vatandaşı öğrencinin dâhil olduğu anket verileri toplanmıştır. Elde edilen veriler SPSS ve SPSS-AMOS programlarında analiz edilmiştir. Aracı etkilere yönelik analizler SPSS'de Process Makro eklentisi aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, hem yabancı uyruklu hem de Türk vatandaşı öğrencilerde kültürel zekâ düzeyinde meydana gelecek iyileşme girişimcilik eğilimini ve algılanan sosyal destek algısını olumlu yönde etkilemektedir. Diğer yandan algılanan sosyal destek algısı geliştikçe girişimcilik eğilimi de her iki öğrenci grubu için aynı yönde artmaktadır. Her iki öğrenci grubu için; kültürel zekâ, algılanan sosyal destek ve girişimcilik eğilimini doğrudan tahmin etmede olumlu yönde katkı yapmaktadır. Ayrıca hem yabancı uyruklu hem de Türk vatandaşı öğrencilerde kültürel zekânın girişimcilik eğilimi üzerindeki etkisinde algılanan sosyal desteğin kısmi aracılık etkisinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuçların yanı sıra öğrenci grupları arasındaki algı farklılıklarına dair bulgular, çalışmada ayrıntılı bir şekilde verilmiştir.
Kültürel zekânın algılanan sosyal destek ve girişimcilik eğilimi üzerindeki etkisi
Bireylerin farklı durumlarda ve farklı ortamlarda etkin bir şekilde iş yapma ve işlev görme kabiliyeti kültürel zekâ olarak ifade edilmektedir. Dünyanın küresel bir hal alması ve ülkeler arasındaki ilişkinin her geçen gün daha da vazgeçilmez bir yapıya bürünmesi kültürel zekânın önemini daha da arttırmıştır. Bu durum işletmeleri, farklı kültürlere kolay adapte olan ve iyi ilişkiler kuran nitelikli personellerin istihdamına yöneltmiştir. Bu sebeple işletmeler kültürel zekâsı yüksek bireylerle çalışmaya özen göstermişlerdir. Kültürel zekâ düzeyi yüksek olan bireyler, gittikleri ülkenin kurallarına, sosyal hayatına daha kolay ve hızlı adapte olabilmekte olabilmekte, bu durum başarı için önemli bir avantaj yaratmaktadır. Bu doktora tez çalışmasında, kültürel zekâ kavramı ve boyutlarının (üstbilişsel, bilişsel, motivasyonel ve davranışsal zekâ) girişimcilik eğilimi ve algılanan sosyal destek üzerindeki doğrudan etkisinin, ayrıca kültürel zekâ ile girişimcilik eğilimi arasındaki ilişkide algılanan sosyal desteğin aracı etkisinin yabancı uyruklu ve Türk vatandaşı öğrenciler üzerinden araştırılması amaçlanmıştır. Çalışma, nicel bir araştırma yöntemi şeklinde tasarlanmıştır. Araştırmanın modeli doğrultusunda hazırlanan anket anket çalışması 2021 yılında Atatürk Üniversitesi, Fırat Üniversitesi ve İnönü Üniversitesi'nde öğrenimlerine devam eden yabancı uyruklu ve Türk vatandaşı öğrencilere internet üzerinden online olarak uygulanmıştır. 408 yabancı uyruklu ve 877 Türk vatandaşı öğrencinin dâhil olduğu anket verileri toplanmıştır. Elde edilen veriler SPSS ve SPSS-AMOS programlarında analiz edilmiştir. Aracı etkilere yönelik analizler SPSS'de Process Makro eklentisi aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, hem yabancı uyruklu hem de Türk vatandaşı öğrencilerde kültürel zekâ düzeyinde meydana gelecek iyileşme girişimcilik eğilimini ve algılanan sosyal destek algısını olumlu yönde etkilemektedir. Diğer yandan algılanan sosyal destek algısı geliştikçe girişimcilik eğilimi de her iki öğrenci grubu için aynı yönde artmaktadır. Her iki öğrenci grubu için; kültürel zekâ, algılanan sosyal destek ve girişimcilik eğilimini doğrudan tahmin etmede olumlu yönde katkı yapmaktadır. Ayrıca hem yabancı uyruklu hem de Türk vatandaşı öğrencilerde kültürel zekânın girişimcilik eğilimi üzerindeki etkisinde algılanan sosyal desteğin kısmi aracılık etkisinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuçların yanı sıra öğrenci grupları arasındaki algı farklılıklarına dair bulgular, çalışmada ayrıntılı bir şekilde verilmiştir.