Theses supervised by Prof. Dr. Özen Kılıç
21 theses · Çukurova University
Mobil vinç kazası sebeplerinin risk analiz yöntemleri ile incelenmesi
Yapılan tez çalışmasında Botaş petrol işletmesinde 21/09/2011 tarihinde meydana gelen vinç kazası incelenmiştir. Yapılan çalışma kapsamında mobil vinç kazasının olası nedenleri FTA ve Neden-Sonuç analizinde kullanılan Balık Kılçığı diagramı kullanılarak risk analiz yöntemleri ile belirlenmeye çalışılmış ve kazanın bir daha tekrarlanmaması için alınması gereken önlem tedbirlerinin neler olması gerektiği vurgulanmaya çalışılmıştır. Kaza olduktan sonra tehlike ve riskler L tipi Matris yöntemi ile değerlendirilmiş, kontrol önlemleri ile risk seviyeleri kabul edilebilir seviyelere gelebilmesi için gerekli önlemler belirlenmiştir. İncelemeler sonunda kazanın çok farklı şekillerde karışık faktörler dizisinden kaynaklandığı görülmüştür.
Adana Su ve Kanalizasyon İşleri (ASKİ) iş güvenliği uygulamaları ve risk değerlendirmesi
Yapılan tez kapsamında, Adana Su ve Kanalizasyon İşleri (ASKİ)'nde yapılan kanalizasyon bakım ve onarım çalışmaları sırasında uygulanan iş güvenliği çalışmaları incelenmiştir. L tipi matriks risk analiz yöntemi, risk değerlendirilmesinde kullanılmıştır. Olası kaza, ramak kala olayların sebepleri belirlenmeye çalışılmıştır. L tipi matriks yöntemi ile yapılan değerlendirmeler sonucunda belirlenen tehlike ve riskler için kontrol önlemleri ile risk seviyelerinin kabul edilebilir seviyelere gelebilmesi için gerekli önlemler belirlenmiştir. Ayrıca, acil durum planları, yapılan eğitimler tatbikatlar gözden geçirilmiş uygulamaların yeterliliği değerlendirilmiştir.
Kütahya-Simav jeotermal sahası kuyu etkileşimleri ve üretim/enjeksiyon optimizasyonu
Jeotermal sahaların doğru işletilmesi sahaların doğru modellenmesi ile mümkündür. Jeotermal sahaların modellemesinde, tank modellemesi veri sayısının az olduğu üretimin ilk aşamalarında sıkça kullanılan bir yöntemdir. Ayrıca, tank modellerinin diğer bir avantajı da tarihsel çakıştırmada daha kısa sürede sonuca ulaşılmasıdır. Bu nedenlerle, tank modeller rezervuar özelliklerinde heterojenliği, karmaşık akışkan özelliklerini ve karmaşık kuyu geometrileri gibi zor durumların olmadığı rezervuarların modellemesinde kullanılır. Tank modellerinde rezervuar homojen tanklar olarak tanımlanır. Her bir tank için kütle ve enerji korunum denklemleri yazılarak bu denklemlerin çözülmesiyle ileriye yönelik sıcaklık ve basınç tahminleri yapılabilir. Rezervuarın işletilmesinde ileriye dönük çalışmalara yön verecek rezervuar performanslarının belirlenmesi oldukça önemlidir. Daha da önemlisi, ileriye dönük basınç tahminlerini yapmanın yanında bu tahminler üstündeki belirsizlikler de tanımlanmalıdır. Bu çalışmada, izotermal olmayan tek tank modellemesi kullanılarak Kütahya-Simav jeotermal sahasının modellemesi yapılmıştır. Sahanın model parametreleri interference testi verileri kullanılarak tespit edilmiştir. Model parametre değerleri kalibrasyonu JMP istatistiki programı ile gerçekleştirilmiştir. Modelleme ile bilgisayar ortamında bir ara yüz oluşturulmuş ve bu ara yüz üzerinden saha modeli oluşturulmuştur. Model parametre kalibrasyonu ve belirsizlikler tanımlanarak model revize edilmiştir. Modelleme sonrasında sahanın kış aylarında şehir ısıtmacılığı için daha fazla akışkana ihtiyaç duyulduğu göz önünde bulundurularak üretim planlaması yapılıp farklı re-enjeksiyon senaryoları altında saha basınç ve sıcaklık profillerindeki değişimler ortaya konmuştur.
Dağyolu formasyonu (Kuzey Kıbrıs) killerinin teknolojik özelliklerinin belirlenerek tuğla-kiremit üretimi için uygunluğunun araştırılması
Kuzey Kıbrıs doğal kaynak çeşitliliği bakımından son derece sınırlı olanaklara sahip olan mikro ölçekli bir ada ekonomisine sahiptir. Ekonomisi turizme ve yüksek öğrenime dayanan Kuzey Kıbrıs'ta her iki alanda da artmakta olan inşaat yatırımları, kaliteli inşaat malzemelerine olan ihtiyacı da doğal olarak artırmaktadır. Kaliteli inşaat malzemelerine olan ihtiyacı karşılamak üzere son on yılda ülkede yapılan teknoloji yatırımları ithalat rakamlarının düşmesi bakımından önemli sonuçlar doğurmuş olsa da özellikle tuğla üretiminde ortaya çıkan yüksek fire oranları çevresel açıdan olumsuz sonuçlar doğurmakta, işletme ekonomisine zarar vermektedir. Bu bakımdan tuğla kiremit üretiminin ana hammaddesi konumunda olan kil yataklarının kapsamlı bir şekilde incelenmesi ve malzeme özelliklerinin karakterize edilmesi bir ihtiyaç olarak ortaya çıkmıştır. Doktora tezi kapsamında Yılmazköy ile Geçitkale arasında kalan ve tuğla kiremit üretimine elverişli olan kil yatakları ayrıntılı olarak incelenmiştir. Killi birimleri temsil eden Dağyolu Formasyonundan alınan numunelerin fiziksel, kimyasal, mineralojik ve diğer teknolojik özellikleri tespit edilmiş, tuğla ve kiremit üretimine uygunlukları belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar uyarınca kil yataklarının basınç dayanımları esas alınarak jeoistatistik yöntemlerle yatakların sınıflandırılması yapılmış ve hammadde sahaları bu sınıflandırmaya uygun olarak haritalandırılmıştır. Sonuç olarak tuğla üretimi için en uygun hammadde sahalarının 900 °C pişirme sıcaklığında; Görneç, Serdarlı, Haspolat'ın kuzey batısı, Taşkent, Pınarbaşı, Dağyolu, Yılmazköy ve Şirinevler yerleşim birimlerinde olduğu belirlenmiştir.
Biyogaz enerji santrallerinde baca gazı analizlerinin incelenmesi ve emisyon salınımlarının kararlı hale getirilmesi
Bu tez çalışmasında, Adapazarı İli Pamukova İlçesi'nde bulunan Biosun Katı Atık ve Enerji Üretim A.Ş. tesisinde üretilen yakıt bileşimi ortalama %55 metan ve %45 CO2 olan biyogaz ve biyogazın yanma gazı emisyonları incelenmiştir. Üretimi yapılan biyogaz, gaz motorları tarafından yakılmakta ve yanma sonucu kükürtdioksit, azot monoksit, azot dioksit, karbon monoksit ve toz ortaya çıkmaktadır. Tez çalışması kapsamında, biyogazın yanması sonucu meydana gelen gaz emisyonlarının yasal limitleri aşmaması için gerekli tüm önlemlerin, biyogaz üretim prosesi başlangıcından, biyogazın yanma sonrasına kadarki süreçte alınması yönünde incelemeler yapılmıştır.
Adana Büyükşehir Belediyesi halk ekmek ve unlu mamül hizmet süreçleri iş güvenliği uygulamaları ve risk değerlendirmesi
Yapılan tez kapsamında, Adana Büyükşehir Belediyesi Ekmek Fabrikasında yapılan üretim süreçlerindeki iş güvenliği çalışmaları incelenmiştir. İş güvenliği bağlamında 5x5 matris risk analiz yöntemi, gıda güvenliği bağlamında HACCP risk değerlendirilmesi kullanılmıştır. Olası kaza, ramak kala ve gıda güvenliğine yönelik tehlikeli olayların sebepleri belirlenmeye çalışılmıştır. 5x5 tipi matris yöntemi ve HACCP ile yapılan değerlendirmeler sonucunda belirlenen tehlike ve riskler için kontrol önlemleri ile risk seviyelerinin kabul edilebilir seviyelere gelebilmesi için gerekli önlemler belirlenmiştir.
Maerz fırınları yanma performanslarının üretilen kireç kalitesine etkisinin incelenmesi
Bu çalışmada Temuşent/Cezayir bölgesi kireçtaşları, Tosyalı Kireç Üretim Tesisleri'ne ait Maerz fırınlarında kullanılarak fırınlardaki yanma parametrelerinin kireç kalitesine etkileri incelenmiştir. 2018 yılında faaliyete başlayan Tosyalı Holding Kireç Üretim Tesisleri yüksek kalitede kireç ve türevlerini üretmektedir. İşletmede 2 adet paralel akışlı Maerz fırını çalıştırılmakta olup tesisin günlük üretim kapasitesi 2019 yılı itibariyle 900 ton, yıllık üretim kapasitesi 328000 ton'dur. Maerz fırını, ısı verimi açısından kireç fırın tarihinin en yüksek ve en istikrarlı fırın tipidir. En önemli özelliği çekirdek oranı düşük ve yumuşak pişmiş kireç üretebilmesidir. Maerz fırınlarında yüksek ısı veriminin ana nedeni, fırın yakma havasının ön ısıtma bölgesinde ısı fazlasını tamamen kullanabilmesi; buna mukabil diğer dikey şaft fırınlarında sekonder yakma havasının kalsinasyon zonunun altındaki soğutma bölgesinden geçerken yeterli ısıyı bulamamasıdır. Net ısı tüketimi 850-900 kcal/kgCaO olan Maerz fırınında 40-90 mm boyutları arasında kireçtaşları kalsine edilebilmektedir. Bu tezde iyi kalitede kireç üretebilmek için önemli olan kireçtaşı, yakıt gibi girdilerin yanı sıra fırındaki uzun süreli duruşlar, yakıt tane iriliği, hava durumu, seçilen üretim kapasitesi ve fırına beslenen taş miktarındaki sapmaların da kireç kalitesi üzerindeki etkileri incelenmiştir.
Metal sektöründe iş güvenliği uygulamaları ve risk analizi
Bu çalışma metal sektöründe faaliyet gösteren, Temiz İş Teneke Ambalaj Ticaret ve Limitet Şirketi İşletmesi içerisinde yer alan teneke yağ kutusu ve gazoz kapağı üretim hatlarını içeren fabrika ve ilgili süreç faaliyetleri esas alınarak yapılmıştır. Üretim proseslere ayrılarak işyerinde gözlemler yapılmış, süreç boyunca meydana gelen kimyasal, fiziksel, biyolojik, ergonomik tehlikeler, iş ekipmanları, makine, araç ve gereçlerinin kullanımından kaynaklı potansiyel tehlikeler tanımlanmıştır. L tipi karar matrisi tablosu ile risk değerlendirme metodu uygulanarak riskler değerlendirilmiştir. Yapılan inceleme ve araştırmalar doğrultusunda iş kazaları ve meslek hastalıklarının önüne geçilmesi için gereken güvenlik önlemleri belirlenmiş, risk değerlendirmesi neticesinde risklerin kabul edilebilir seviyelere indirgenmesi için iyileştirme önerileri sunulmuştur. Fabrikada daha önce yaşanmış iş kazaları incelenmiş, kazaların yarattığı tahribatlar, işçilerde oluşan fiziksel yaralanmalar araştırılmıştır. Bu kazaların tekrar yaşanmaması için yeni metotlar ve kontrol önlemleri sunulmuştur.
AEL/Kışlaköy Açık maden İşletmesi batı nihai şevinin olasılığa dayalı duraylılık ve risk analizi
Kışlaköy açık ocağındaki Batı Nihai şevinin duraylılık analizi olasılık teorisi kullanılarak hesaplanmış ve olası iş güvenliği riskleri değerlendirilmiştir. Çalışmada EÜAŞ Genel Müdürlüğü tarafından çeşitli tarihlerde yürütülen jeoteknik çalışmalardan üretilen veriler kullanılmıştır. Şev duraylılığı hem deterministik hem de olasılıklı yöntemler kullanılarak incelenmiştir. Bu çalışma kapsamında, şev kaymasını tetikleyebilecek deprem, yer altı su seviyesindeki değişiklikler gibi mekanizmaların şev duraylılığı üzerindeki etkileri incelenmiştir. Sonuç olarak yer altı su seviyesindeki değişikliklerin ve sismik yüklerin şev duraylılığı üzerinde risk yaratabileceği görülmüş ve Bati Nihai Şevi'nin statik şartlarda güvenli olduğu anlaşılmıştır.
Metal sektöründe iş güvenliği, iş kazaları ve önleme yöntemleri
Bu çalışma metal sektöründe faaliyet gösteren, ŞA-RA Enerji İnş. San. ve Tic. A.Ş. Adana İşletmeleri içerisinde yer alan Hırdavat fabrikası ve ilgili süreç faaliyetleri esas alınarak yapılmıştır. Üretim proseslere ayrılarak iş yerinde gözlemler yapılmış, süreç boyunca meydana gelen kimyasal, fiziksel, biyolojik, ergonomik tehlikeler, iş ekipmanları, makine, araç ve gereçlerinin kullanımından kaynaklı potansiyel tehlikeler tanımlanmıştır. Fine Kinney risk değerlendirme metodu uygulanarak riskler değerlendirilmiştir. Yapılan inceleme ve araştırmalar doğrultusunda iş kazaları ve meslek hastalıklarının önüne geçilmesi için gereken güvenlik önlemleri belirlenmiş, risk değerlendirmesi neticesinde risklerin kabul edilebilir seviyelere indirgenmesi için iyileştirme önerileri sunulmuştur.
Karayolu temel/alttemel zemin uygulama çalışmaları: Çorum/Merzifon ayrımı-Mecitözü-Amasya/Turhal ayrımı
Yol yapımında en önemli etmenlerden birisi zemindir. Zeminin sağlamlık derecesine göre yol yapım çalışmaları şekillenmektedir. Bu tez çalışmasında, (Çorum-Merzifon) Ayr. -Mecitözü- (Amasya-Turhal) Ayr. 0+000-61+841,27 km arası bölünmüş yol yapımı işi dahilinde, Karayolu temel/alttemel zemin uygulama çalışmaları incelenmiştir. Zemin analizleri için Km: 23+600'de açılan araştırma çukurunda A-7-6 killi topraklara rastlanmıştır. Yedigöze-Sigma İnş. A.Ş. bünyesindeki laboratuvarda yapılan deneyler sonucunda, Karayolları Teknik Şartnamesi'ne (KTŞ) göre zayıf zeminler olduğu tespit edilmiştir. Güzergahın tamamına yakını zayıf olan zeminlere, taş dolgu (2,68 g/cm3, %19 aşınma), filtre (19-38 agrega) ve dona hassas olmayan nitelikte (Maksimum kuru birim ağırlık= 2,018-2,172 g/cm3, Optimum su muhtevası= %7,00-9,29) malzemeyle, kompaksiyon yöntemi kullanılarak iyileştirme yapılmıştır. Kum konisi deneyi sonucunda, Km: 11+500-23+600 arasında %98,4-100 sıkışma ile dolgu-terasman kotunda, Km: 17+280-19+600 arasında %98,0-99,8 sıkışma ile PMAT kotunda, Km: 17+280-19+600 arasında %100 sıkışma ile PMT kotunda, (Karayolları Teknik Şartnamesi'ne göre) elde edilen veriler neticesinde çalışmalar tamamlanarak, optimum zemin stabilizasyonu sağlanmıştır.
Bir yeraltı barit işletmesinde gürültü ile titreşim maruziyetlerinin değerlendirilmesi ve risk analizi
Tez çalışmasında, barit üretimi yapılan bir yer altı maden ocağının üretim panoları ve hazırlık galerilerindeki ortam gürültü seviyeleri ile bu bölgelerde çalışan işçilerin kişisel gürültü ve titreşim maruziyetleri ölçülmüştür. Ayrıca L tipi matris yöntemi kullanılarak risk değerlendirmesi yapılmış ve belirlenen riskler tehlike kaynaklarına, düzeylerine ve şiddetlerine göre gruplandırılarak analiz edilmiştir.
Kamu kurumlarında çalışanların iş sağlığı ve güvenliği bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi: Adana ili örneği
Bu çalışmada, kamu kurumlarında çalışanların iş sağlığı ve güvenliğine yönelik bilgi, tutum ve davranışları incelenmiştir. Çalışanların iş sağlığı ve güvenliği bilgi düzeylerinin; cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi, meslek gibi demografik değişkenlerle gösterdiği farklılıklar ve işyerinde alınan iş sağlığı ve güvenliği eğitiminin yeterliliği belirlenmeye çalışılmıştır. Bu nedenle Adana'da çeşitli kamu kurumlarında, mühendis, hâkim, makinist, itfaiye eri gibi farklı mesleklerde çalışanlara anket uygulanmıştır. Meslekler, mavi yaka ve beyaz yaka olarak iki grupta incelenmiş, sonuçlar SPSS 20 programıyla analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre; kamu çalışanlarının çoğunun iş sağlığı ve güvenliğinin öneminin farkında olduğu görülmüştür. Ancak iş sağlığı ve güvenliği kanunundan haberdar olmayanlar ve güvenlik kurallarına uymayanların oranı da azımsanmayacak düzeydedir. Genel kanının aksine iş sağlığı ve güvenliği kurallarına hassasiyetin, erkeklerde kadınlardan, eğitim düzeyi düşük olanlarda yüksek olanlardan daha fazla olduğu ve işyerlerinde verilen iş sağlığı ve güvenliği eğitiminin yeterli olmadığı görülmüştür.
Elektrik tesisatı ve ekipmanlarının yangından korunmasında kullanılan otomatik yangın söndürme sistemlerinin incelenmesi
Ülkemizde elektrik kaynaklarında meydana gelen kaza-olaylar neticesinde elektrik kaynaklı yangınlar büyük oranda görülmektedir. Elektrik kaynaklı kazalar birçok sebepten dolayı oluşabilmekte olup, kazaların önceden kestirilmesi çoğu zaman mümkün olmamaktadır. Çok ani şekilde meydana gelen bu kazaların en büyük sonuçlarından bir tanesi yangındır. Bu yüzden elektrik kaynaklarında oluşabilecek yangınlara karşı gerekli önlemlerin alınması, birçok yangının engellenmesini sağlayacaktır. Elektrik yangınları günümüzde çok büyük kayıplara neden olmaktadır. Bunun için can ve mal güvenliğinin sağlanması için elektriğe bağlı yangınların incelenmesi önem arz etmektedir.
Doğal taşların özelliklerinin tahribatsız tekniklerle belirlenmesi
Doğal taşların fiziko-mekanik özelliklerini karakterize etmek ve belirlemek için genellikle hem sahada hem de laboratuvarda ses dalgası hızı teknikleri kullanılmaktadır. Bu teknikler; tahribatsız ve nispeten kolay uygulanabilir olduklarından mühendislik uygulamalarında giderek daha fazla tercih edilmektedir. Bu çalışmada; P (Vp) ve S (Vs) dalga hızı ile doğal taşların kuru ve doygun durumdaki fiziko-mekanik özellikleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Bu kapsamda 10 farklı mermer numunesi üzerinde kimyasal, petrografik ve fiziko-mekanik, analizleri yapılmış ve SPSS programı ile istatistiksel analizler uygulanmıştır. Basit ve çoklu regresyon analizi sonucunda, kuru ve doygun koşullarda Vp-Vs ile fiziko-mekanik özellikler arasında güçlü ilişkiler olduğu bulunmuştur. Anahtar Kelimeler: P dalga hızı, S dalga hızı, fiziko-mekanik özellikler, regresyon analizi, doğal taş
İş güvenliği açısından endüstri 4.0 uygulamaları
Bu tez çalışmasında, bir yeraltı maden işletmesinde iş güvenliği açısından Endüstri 4.0 uygulamaları araştırılmıştır. Çalışma üç temel aşamadan oluşmaktadır. İlk aşamada; işletmede kullanılan ve Endüstri 4.0 kapsamında olduğu değerlendirilen makinaların-ekipmanların çalışma prensipleri ve iş güvenliği açısından etkileri incelenmiştir. İkinci aşamada, işletmenin yeraltı madencilik faaliyetlerinde iş kazalarının ortaya çıkmasına sebep olan hususların tespit edilmesine yönelik Analitik Hiyerarşi Proses (AHP) yöntemi uygulanmıştır. Yapılan yöntemde Karar Matrisi (CR<0,1 tutarlılık indeksi) 0.0468<0,1 değeri elde edilmiş ve sonuç tutarlı bulunmuştur. Bu sonuca göre; iş kazalarının kök nedenleri şu şekilde sıralanmıştır; K5 (Malzeme Düşmesi), bunu sırası ile K4(Aşırı Özgüven), K1(Dikkatsizlik), K3(Makine Kullanımı) ve K2 (Bakım Onarım) takip etmiştir. Son olarak iş güvenliği açısından Endüstri 4.0 uygulamalarının çalışanlar açısından farkındalıklarını ölçmeye yönelik nicel bir araştırma yapılmıştır. Araştırma sonucunda, Endüstri 4.0 teknolojilerinin etkileri, pozitif yönleri, sorunları ve çözüm önerilerini de içeren hususlar belirlenmeye çalışılmıştır.
Türkiye'de inşaat sektörü iş kazası istatistiklerinin panel zaman serisi analizi ile incelenmesi
Türkiye'de iş kazalarının çokça yaşanmasıyla bilinen inşaat sektörü gerek lokomotif bir sektör olması gerekse istihdam olanaklarıyla Türkiye'de önemli bir yere sahiptir. Dinamik yapısı, çalışan sirkülasyonu, zayıf güvenlik kültürü gibi nedenlerden dolayı inşaat sektörü, iş sağlığı ve güvenliği konusunda zorlukların yaygın şekilde yaşandığı bir sektördür. Sektördeki bu kazaların işyeri büyüklüğüne göre farklılık gösterdiği bir gerçektir. Özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler diğer daha büyük işletmelere göre riskli kabul edilmiştir. Doktora çalışması kapsamında; 2012-2021 dönemine ait Sosyal Güvenlik Kurumu'ndan elde edilen inşaat sektörü verileri işyeri büyüklüğüne göre sınıflandırılarak analiz edilmiştir. Bu verilerde; iş kazası sonucu ölüm, yaralanma sayıları ve iş göremezlik süreleri bağımlı değişken, işyeri sayısı ve çalışan sayısı bağımsız değişken olarak belirlenmiştir. Çalışmada yöntem olarak panel zaman serisi kullanılmıştır. Bu bağlamda nedensellik testleri, panel VAR, etki-tepki analizi, varyans ayrıştırma uygulanmıştır. Sonuç olarak mikro, küçük ve orta ölçekli işletmelerin iş kazası sonucu yaralanma, ölüm ve iş göremezlik süresi sayılarının işyeri ve çalışan sayısı artışından daha fazla etkilendiği belirlenmiştir. Etki-tepki analizine göre, bağımsız değişkenlerde gerçekleşen bir şokun 3-4 ay civarında sönümlendiği tespit edilmiştir. Ayrıca varyans ayrıştırma sonuçları 4 dönem olarak incelenmiş, iş kazaları sonuçlarının son dönemlerde bile büyük bir kısmının kendinden açıklandığı belirlenmiştir.
Gemilerde iş sağlığı ve güvenliği uygulamaları
Gemi endüstrisi, dünya ticaretinin önemli bir parçasıdır ve gemilerde çalışan milyonlarca insanın hayatını etkilemektedir. Gemi işletmeleri, mürettebatın ve yolcuların güvenliği için bir dizi iş sağlığı ve güvenliği uygulaması uygulamaktadırlar. Ancak, gemilerdeki iş kazaları hala ciddi bir sorun olmaya devam etmektedir. Gemi endüstrisindeki iş kazaları, gemi çalışanlarının sağlık ve güvenliği açısından önemli bir tehdit oluşturmaktadır. Bu kazalar, gemi kazaları, yangınlar, zehirlenmeler, kaymalar ve düşmeler gibi çeşitli şekillerde gerçekleşmektedir. Bu kazaların sebepleri arasında insan hatası, kötü ekipman bakımı, güvensiz çalışma koşulları ve kötü tasarım ve inşaat gibi faktörler yer almaktadır. Bu tezin amacı gemi endüstrisindeki iş sağlığı ve güvenliği uygulamalarını incelerken, farklı gemi sınıflarındaki iş kazalarını karşılaştırma yöntemini kullanarak bu konuda bilgi sağlamak, bütün gemi sınıflarında ortak olan mahaller ve kritik faaliyetleri tespit etmek, bahse konu mahallere ve kritik faaliyetlere yönelik olası tehlikeleri belirlemek, bütün gemi sınıflarını kapsayacak şekilde riskli mahal ve faaliyetlere yönelik sorumlu personel tarafından kullanılmak üzere emniyet kontrol listeleri hazırlanması ve bu kontrol listelerinden hareketle risk değerlendirmelerinin yapılarak olası kazaların önüne geçilebilmesi için gemi içi bir denetim mekanizması kurulması ve gemi personelinin farkındalığının artırılmasıdır.
Tufanbeyli ilçesi Fatmakuyu Mahallesi mevkiindeki malzeme ocağının yol yapımında kullanımı
Bu tez çalışmasında, Adana İli Tufanbeyli İlçesi sınırlarında bulunan ariyet ocağı olarak nitelendirilen ve bu kapsamda yol yapımında dolgu malzemesi olarak kullanılan Fatmakuyu mahallesi kireçtaşlarının günümüz şartlarında daha efektif bir malzeme olarak kullanılması için öncelikli olarak yol yapım hizmetlerinde daha sonrasında ise hazır beton üretiminde kullanılabilirliğinin incelenmesi amacıyla ocaktan kireçtaşı örnekleri alınmış ve fiziksel, kimyasal ve geometrik özelliklerini belirleyici deneylere tabii tutulmuş bunun yanı sıra bitümlü sıcak karışım olabilmesi adına karışım tasarımının belirlenmesi için de çalışmalar yapılmıştır. Analizin sonuçları yorumlandığında kireçtaşlarının >%96 CaCO3 içerdiğini, kireçtaşı safsızlığının (SiO2, Fe2O3, Al2O3) oldukça düşük olduğu yapılan XRD analizi neticesinde yüksek oranda kalsit minerali olduğu, petrografik incelemeler için alınan ince kesitler neticesinde ana kolojenezi kalsit olan bir kireçtaşı olduğu görülmüştür. Fiziksel özellik açısından birim hacım ağırlığının 2,55 g/cm3'ten büyük, su emme değerinin 0,74 prozitesinin %1,599 olduğu belirlenmiştir. Los Angeles aşınma deneyi aşınma kaybı değerlerinin <%30 olduğu, geometrik özelliklerinin ise hazır beton ve bitümlü sıcak karışım için uygun olduğunu göstermektedir. Bitümlü sıcak karışım tasarımı için Marshall briketleri hazırlanmış ve en uygun bitüm oranı tayini yapılmış ve optimum bitüm içeriği %4,5 olarak belirlenmiştir. Hazırlanan marshall briketleri ile silindirik beton numuneleri tek eksenli basma dayanımına tabii tutularak dayanımlarının tayini yapılmıştır. Deney sonuçları değerlendirildiğinde Fatmakuyu ariyet ocağının yol altyapısı inşaatlarında, beton üretiminde yol üst yapısında (bitümlü temel, binder, sathi kaplama agregası) kullanılabilir özelliklere sahip olduğu görülmüştür. Bölgede bulunan termik santralin baca gazlarının arıtılması amacı ile kullanımı için SiO2 ve MgCO3 değerlerinin uygun olmadığı görülmüş ve bu amaçla kullanımının uygun olmadığı tespit edilmiştir. Üretim kolaylığı göz önüne alındığında avantajlarının değerlendirilmesi gerektiği düşünülmektedir.
Doğalgaz dağıtım sektöründe iş güvenliği, iş kazaları önleme yöntemleri ve risk değerlendirme
Doğal gaz, günümüzde enerji sektörünün en önemli unsurlarından biri olarak kabul edilmekte ve geniş bir coğrafyada milyonlarca eve ve işletmeye enerji sağlamaktadır. Bu kritik hizmetin sunumu, doğal gaz dağıtım hizmetlerinin etkin, güvenilir ve kesintisiz olmasını gerektirir. Ancak, bu hizmetin sağlanması sırasında karşılaşılan zorluklar, özellikle iş güvenliği açısından dikkate değer riskler barındırmaktadır. Bu riskler, yüksek basınçlı gaz hatlarından sızıntılar, patlama ve yangın tehlikeleri gibi doğrudan fiziksel tehlikeleri; ayrıca, zorlu hava koşulları, arazi zorlukları ve operasyonel hatalar gibi dolaylı risk faktörlerini içermektedir. Bu bağlamda, doğal gaz dağıtım hizmetlerinin güvenliğinin sağlanması, sadece teknik altyapı ve prosedürel düzenlemelerle sınırlı kalmayıp, aynı zamanda kapsamlı bir iş güvenliği kültürü ve çalışanların güvenliğini önceliklendiren yönetim anlayışlarını da gerektirir. Bu tezin amacı Türkiye'de bulunan bir doğalgaz işletmesinin iş güvenliği yönetim sistemi uygulamalarını detaylı bir biçimde ele alarak, İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) hedeflerine ulaşma stratejisinin ve kazaları önleme üzerindeki etkilerini incelemektedir. Doğalgaz işletmesinin n İSG politikaları, prosedürleri ve uygulamaları üzerinde gerçekleştirilen bu analiz, iş güvenliği alanındaki başarıları ve iyileştirme potansiyellerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Ayrıca, doğalgaz işletmeleri için son derece riskli olan Hot-Tap operasyonu özelinde, fine kinney yöntemi kullanılarak gerçekleştirilen tehlike ve önem analizi, bu kritik faaliyetin daha güvenli bir şekilde yönetilmesine yönelik stratejik öneriler sunmayı hedeflemektedir. Bu çalışma, doğalgaz işletmesinin iş güvenliği performansını değerlendirmenin yanı sıra, sektör genelinde benzer uygulamalara ışık tutarak, iş güvenliği alanındaki en iyi uygulamaların belirlenmesine de katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.
İş sağlığı ve güvenliğinde yapay zeka uygulamaları
Çalışma alanlarındaki en yüksek yaralanma ve ölüm olayları, inşaat sektöründe meydana gelmektedir. Ölümcül yaralanmalara ve sakatlıklara engel olunması için geleneksel güvenlik tedbirleri yerine gelişmiş güvenlik sistemleri uygulanmasının yanı sıra çalışanların koruyucu ekipmanlarını usulüne uygun şekilde kullanıp kullanmadığının denetlenmesi önem arz etmektedir. İş kazalarına karşı etkin bir önlem olan baret kullanımı aynı zamanda yasal bir zorunluluk olarak önemini korumaktadır. Yapay zeka tabanlı bilgisayarlı görü sayesinde videolardan ya da görüntülerden gözetleme yaparak sınıflandırma ve nesne tespiti yapma, oldukça yaygın olan bir çalışma sahası sunmaktadır. Nesne tespiti üzerine yoğunlaşan ana akım, gerçek zamanlı tahminleri tek aşamalı dedektörlerin, çift aşamalı dedektörlere göre daha iyi performans sunduğunu kabul etmektedir. Çalışmada tek aşamalı dedektörler içerisinde hızı ve doğruluğu ile ön plana çıkan YOLOv9 modeli incelenmiştir. Modeli eğitebilmek için 3 farklı veri seti birleştirilerek 2107 adet görüntüden oluşan tek bir veri seti oluşturulmuştur. Elde edilen veri seti inşaat alanlarındaki gerçek yaşamı yansıtan baret, insan, yelek, eldiven ve kulaklık görüntülerden meydana gelmektedir. YOLOv9 modelinin farklı versiyonları 25, 50, 75, 100 epokluk eğitime tabi tutulmuş olup, en başarılı performans, gelan-e versiyonun 100 epokluk eğitiminde görülmüştür. Elde edilen sonuçlar; kesinlik 0,679, duyarlılık 0,772, F-1 puan 0,72, mAP50 değeri 0,737, mAP50-95 değeri 0,431 olarak bulunmuştur. Bu çalışmada, YOLOv9 modelinin hız ve doğruluk performansı, baret kullanımının tespiti açısından incelenmiştir. Deneysel sonuçlar, modelin baş yaralanmalarını önlemede etkin bir role sahip baret kullanımını tespit görevlerinde yüksek bir başarı sağladığını göstermiştir. Model aynı zamanda sadece baret tespitinde değil, yelek, kulaklık ve iş sahasına yetkisiz giriş yapmaya çalışan kişilerin sınıflandırma ve tespitinde de yüksek performans sergilemiştir.