Theses supervised by Prof. Dr. Ramazan Köse
23 theses · Kütahya Dumlupınar University
Porselen tabak presinde servo pompa uygulaması
Yapılan çalışmada porselen tabak üretiminde kullanılan izostatik preslerin enerji verimliliğinin artırılması hedeflenmiştir. Bu hedef doğrultusunda izostatik preslerin hidrolik kısmı servo motorlu hidrolik pompa sistemiyle değiştirilmiştir. Hidrolik pompayı tahrik eden AC motor yerine servo motor kullanılmıştır. Hidrolik sistemde yer alan oransal valflerin yerine alternatif olarak söz konusu valflerin bulunmadığı bir servo motor tahrikli hidrolik devre şeması tasarlanmıştır. Çalışmanın sonunda, servo motor tahrikli hidrolik pompa sisteminin kullanımında ortaya çıkan avantajlar maddeler halinde ifade edilmiştir. Hedeflenen enerji verimliliği sağlanmıştır.
Endüstriyel bir üretim hattı için optimal bakım stratejisinin ve periyodunun belirlenmesi
Üretim yapan firmalarının performansı ve rekabet gücü, işletmelerindeki üretim sistemine ve bu sistemlerdeki makine ve ekipmanların beklenen fonksiyonlarının sürdürülebilirliğine, üretkenliğine, güvenirliliğine ve korunmasına bağlıdır. Bunların sürdürülebilir güvenli üretim performansını; bakım faaliyetleri, uygun bakım yöntemleri ve bakım stratejileri sağlar. Bakım yöntemleri genel olarak planlı ve plansız olmak üzere ikiye ayrılır. Planlı bakımın bir kolu da periyodik bakımdır. İşletmeler, düşük bakım maliyeti ve ekipmanların kullanılabilirliğini olumlu etkilenmesi gibi önemli avantajlar nedeniyle periyodik bakımlarını en uygun sürede gerçekleştirmeye çalışırlar. En uygun periyodik bakımın belirlenmesi için uygulanabilecek yöntemlerden bir tanesi de veri analiz yöntemidir. Veri analizi yöntemi ile makinelerin çalışma ömürleri boyunca ne kadar sıklıkla arıza yapabileceği ve bu arıza sayısını temel alarak ne kadar sıklıkla periyodik bakım yapılması gerektiği belirlenebilir. Bu çalışmada; bakımın önemi, işletmelerdeki bakım maliyetini etkileyen unsurlar ve bu maliyetlerin azaltılması için ne tür bir bakım yönetimi uygulanabileceği açıklanmıştır. Cam üretim sektöründe faaliyet gösteren bir işletmenin üretim hattında en uygun bakım periyodunu belirlenmesi için matematiksel model yardımıyla veri analizi yapılmıştır. Veri analiz modelinde iki kriterli matematiksel model belirlenmiş olup, bunlar; bakım maliyeti ve kullanılabilirliktir. Matematiksel modelden çıkan sonuçlar ile işletmenin uyguladığı bakım yöntemi kıyaslandığında maliyetlerin %53 azaldığı görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Planlı Bakım, Veri Analizi, Optimizasyon, Bakım Maliyeti, Kullanılabilirlik.
Seramik karolarda ısıl konfor ve enerji analizi
Seramik karolar yapılarda kaplama elemanı olarak sıkça kullanılmaktadır. Üstün özelliklerine rağmen seramik karoya dokunulduğunda soğuk bir yüzey olarak hissedilir. Bu tez çalışmasında seramik karoların ısıl dokunma konforu incelenmiştir. Bu amaçla dokunma sırasında gerçekleşen ısı geçişi için enerji çözümlemesi yapılmıştır. Bu çözümleme ile dokunma sırasında oluşan yüzey sıcaklığı hesaplanmıştır. Yüzey sıcaklığı hesaplanırken ısıl atalet olgusunun nasıl katkı sağladığı açıklanmıştır. Dokunma konforunun incelenmesi için insan vücudunun sıcaklıkla olan etkileşimi araştırılmıştır. İnsan derisinin yapısı ve sıcaklığı hissetme mekanizması gösterilmiştir. Isıl konforun temel şartları incelenmiş ve insan vücudu için kritik sıcaklıklar gösterilmiştir. Seramik karonun ısıl dokunma konforunun artırılması için bir ionomer malzeme ile kaplanabileceği değerlendirilmiştir. Buna göre 9 mm kalınlığındaki seramik karo 0,25 mm kalınlığındaki Surlyn® 1706 malzeme ile kaplanmıştır. Böylece seramik karonun ısıl ataleti % 4 oranında azaltılmıştır. Kaplanmış seramik karoya dokunulması sırasında oluşan yüzey sıcaklığı hesaplanmış, böylece ısıl konforunun ne kadar arttığı incelenmiştir. Böylece insanların günlük hayatta sıkça dokunduğu bu yapı elemanının ısıl konforu değerlendirilmiştir. Bununla beraber seramik karo dışında kullanılan diğer yapı elemanlarının ısıl dokunma konforunun hesaplanması için temel bir çalışma ortaya konulmuştur.
Küçük güçlü bir otonom rüzgar enerjisi çevrim sistemi ile elektrik eldesi
Bu tezde, bir evin yıllık ortalama elektrik enerjisi tüketimi hesaplanmış olup; şebekenin ulaşamadığı bir yerde, ihtiyacı karşılamak için gerekli türbin gücü ve depolama sisteminin belirlenmesi gibi hesaplamalar yapılmıştır. Bu amaçla en ekonomik türbin seçiminin belirlenmesi ve ihtiyacı karşılamak için gerekli türbin maliyetleri de değerlendirilerek; elde edilen elektrik enerjisi ile sistemin kendisini geri ödeme süresi hesaplanmıştır.Bir rüzgar türbininden elde edilebilecek enerjinin belirlenebilmesi için, rüzgarın temel parametreleri olan; rüzgar hızı, süresi ve yönünün belirlenmesi gerekir. İzmir ili için yapılan bu çalışmada, bölgenin 21 m deki 2006 yılının rüzgar ölçüm verileri temin edilmiş ve bu ölçüm verilerine dayanarak 30 m ve 40 m deki rüzgar hızları hesaplanmıştır. Elde edilen bu verilere dayanarak; 21 m, 30 m ve 40 m deki rüzgar potansiyeli ile, 2 kW, 3 kW ve 5 kW'lık türbinlerden elde edilecek teorik güç ve maksimum güç değerleri ayrı ayrı hesaplanmış ve bu değerlere göre rüzgar türbinlerinin verimleri belirlenmiştir. Türbinlerin maliyetleri de dikkate alınarak, şebekeden bağıntısız bir yerde bir evin elektrik enerji ihtiyacını otonom rüzgar enerjisi çevrim sistemi ile karşılayabilecek ekonomik türbin seçimi yapılmış ve kıyaslanan türbinlerin yıllık 21 m, 30 m ve 40 m yükseklikte üretecekleri enerji miktarları bulunmuştur.Çalışmalar sonucunda; İzmir bölgesindeki bir evin, belirlenen elektrik enerjisi ihtiyacının 3 kW'lık bir türbinle ekonomik olarak karşılanmasının uygun olduğu neticesine varılmıştır.Anahtar Kelimeler: Elektrik Enerjisi, Otonom Çevrim Sistemi, Rüzgar Enerjisi, Rüzgar Türbini
Kütahya için optimum ısı yalıtım kalınlığının enerji tasarrufuna etkisi ve ısıtma maliyeti ilişkisi
Türkiye'de toplam enerji tüketiminin %31 gibi büyük bir kısmının konutlardakullanıldıgı düsünüldügünde, binalarda ısıtma amaçlı olarak kullanılan enerjide tasarrufagitmenin önemi ortaya çıkmaktadır. Bu çalısmada; Kütahya'daki binalarda ısıtma için farklıenerji kaynakları (dogalgaz, ithal kömür ve Seyitömer kömürü) kullanıldıgı kabulüyle farklı ısıyalıtım malzemeleri için (XPS, EPS) optimum yalıtım kalınlıkları, enerji tasarrufları ve geriödeme süreleri hesaplanmıstır. Optimum yalıtım kalınlıgı hesabı; faiz ve enflasyon oranlarıdikkate alınarak, ömür maliyet analizine göre yapılmıstır. Bu hesaplamalarda 2 adet dıstanyalıtımlı (delikli tugla ve ytong kullanılan) ve digerinde sandviç duvar olmak üzere 3 farklıduvar modeli baz alınmıstır. Enerji kaynagı olarak dogalgaz kullanıldıgında; optimum yalıtımkalınlıgı, enerji tasarrufu ve geri ödeme süresi sırasıyla sandviç duvar için; 0,059 m, %54 ve1,8 yıl, dıstan yalıtımlı duvar için; 0,060 m, %57 ve 1,8 yıl, ytong ile yapılmıs dıstan yalıtılmısduvar için 0,054 m, %46 ve 2,2 yıl olarak elde edilmistir. Enerji kaynagı olarak ithal kömürkullanıldıgında ise; sandviç duvar için, 0,072 m, %60 ve 1,6 yıl, dıstan yalıtımlı duvar için,0,074 m, %62 ve 1,6 yıl, ytong ile yapılmıs dıstan yalıtımlı duvar için, 0,068 m, %53 ve 1,9 yılolarak elde edilmistir. Enerji kaynagı olarak Seyitömer kömürü kullanıldıgında ise; sandviçduvar için, 0,046 m, %47 ve 2,1 yıl, dıstan yalıtımlı duvar için, 0,047 m, %50 ve 2 yıl, ytong ileyapılmıs dıstan yalıtımlı duvar için, 0,042m, %40 ve 2,6 yıl olarak elde edilmistir. AyrıcaKütahya'daki dogalgaz kullanan yaklasık 2600 konutta optimum yalıtım kalınlıgı uygulamasıyapılması halinde 1 yılda yaklasık 3.106 TL'lik bir tasarruf saglanabilecegi yapılan hesaplamalarsonucunda belirlenmistir.Anahtar Kelimeler: Optimum yalıtım kalınlıgı, enerji tasarrufu, ısıtma maliyeti
Jeotermal enerji kaynaklarının optimum kullanım modelinin geliştirilmesi ve yöresel uygulaması
Dünya'da küresel ısınmanın artması ve fosil kökenli enerji kaynaklarının azalması nedeniyle yenilenebilir enerji kaynaklarına olan ilgi artmıştır. Ülkemizde yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımı, potansiyelinin yanında yetersiz kalmaktadır. Konutlardaki enerji ihtiyacını karşılamak için kullanılan enerji kaynakları incelendiğinde dışa bağımlı bir enerji tüketimi dikkat çekmektedir. Bu nedenle ülkemizde jeotermal enerji potansiyeli açısından Kütahya- Simav jeotermal sahası çok önemlidir.Bu çalışmada, Simav-Eynal jeotermal sahasında bulunan 9 üretim ve 1 re-enjeksiyon kuyusu ele alınarak bölgesel ısıtma sistemi dizayn edilmiştir. Bölgedeki konutların yaşam alanlarına ve TSE 825'e uygun bina modelleri kullanılmıştır. Binaların ısıtma ve sıcak su kullanımı için gerekli ısı ihtiyaçları hesaplanmıştır. Binalarda ve ısı merkezinde kullanılan plakalı eşanjörlerinin geçiş ve plaka sayıları maliyet ve ısı geçişi açısından en uygun şekilde tasarlanmıştır. Şehir şebekesi 8 farklı sıcaklıkta ve farklı boru çaplarında incelenmiştir. Sistem maliyetleri farklı PWF değerleri açısından irdelenmiştir. Yapılan hesaplamalar sonucunda PWF 12 için ısıtılan bina sayısı ve sistem maliyeti açısından en verimli değerler 80/50°C sistem sıcaklığında, 4D-7K bina modeli için Model A `da elde edilmiştir.Anahtar Kelimeler: Jeotermal Enerji, Jeotermal Sistemler, Konut Isıtma, Kütahya-Simav.
Bir plastik fabrikası kurulumunun teknik ve ekonomik olarak irdelenmesi
Toplumların kalkınmasında en önemli parametrelerden biri olan enerjinin, temiz, ekonomik, sürekli ve kesintisiz bir şekilde, güvenilir bir arz sistemiyle karşılanması tüm ülkelerin gündeminde olan bir konudur. Gelişmekte olan ülkeler arasında yer alan Türkiye'nin enerji tüketimi açısından günümüzdeki durumu dünya ortalamasının üzerindedir. Sanayi yatırımlarının da hız kazandığı günümüzde özellikle teşvik kapsamına giren bölgelerde yeni yatırımlar gözlenmektedir.Günümüz sanayisinde üretilen ürünlerde sağlık, çevresel etkiler ve maliyet analizleri ön planda tutulmaktadır. Bu da yatırımcıları daha rekabetçi ortamlarda üretime zorlamakta ve yeni mamuller arayışına itmektedir. Bu anlamda da son yıllarda cam ve metalin yerini doldurmaya başlayan polimer mamuller popülerleşmiştir.Bu çalışmada, ülkemizde enerji kaynaklarının elektrik üretiminde kullanımı, sanayimizde elektrik enerjisinin kullanım payları ile plastik sektöründe Türkiye ve dünyada üretim - tüketim dengeleri incelenmiş, ülkemizin plastik sektöründeki yeri, kullanılan teknolojiler ve ülkemiz plastik sektöründeki özgül enerji değerleri bulunmuş, sonuçta Kütahya ilinde örnek bir plastik fabrikasının kurulumu ile ilgili teknik ve mali fizibilite yapılarak özgül enerji değeri kıyaslanmıştır. Nihayet yatırımın faydalı olup olmayacağı incelenmiştir.
Biyogazın ısı ve elektrik üretiminde kullanılmasının irdelenmesi
Gelişen teknoloji ve nüfusla birlikte artan enerji ihtiyacı, yenilenebilir enerji kaynaklarının önemini arttırmıştır. Bu yenilenebilir enerji kaynaklarından bir taneside atıkların değerlendirilmesiyle üretilen biyogazdır. Biyogaz üretiminin verimliliğini etkileyen gübre cinsi, sıcaklık, karıştırma, pH ve bekletilme süresi gibi birçok parametre vardır. Bunlardan en önemlilerden bir taneside gübre karışımıdır. Bu çalışmada, Afyon ili Döğer beldesinde bir köy evinden alınan ve % 10 katı madde miktarına sahip büyükbaş hayvan gübresinin biyogaz reaktöründe fermantasyonu ve biyogaz üretimi için gerekli uygun koşulları araştırılmıştır. Bu amaçla, 4mm paslanmaz çelik sactan 3 m yüksekliğinde ve 2.5 m çapında, toplam hacmi yaklaşık 15 m3 olan bir biyogaz reaktörü imal edilmiştir. Biyogaz reaktör ünitesinin iç kısmı 6 mm kalınlığında fiber malzemeden imal edilmiş ve reaktörü 35oC sıcaklıkta sabit tutmak için ısıtıcı serpantin kullanılmıştır. Yıllık gübre miktarının, biyogaz miktarının ve enerji üretiminin sırasıyla 182.5 ton, 7122 m3 ve 32576 kWh olduğu gözlemlenmiştir. Günlük üretilen 19.51 m3 biyogazdan 126.8 kWh/gün elektrik enerjisi üretilebileceği hesaplanmıştır.
Jeotermal enerjiden elektrik üretiminin irdelenmesi örnek çalışma: Kütahya-Simav jeotermal sahası
Ülkelerin enerji ihtiyacı, nüfus artısına ve teknolojik gelismelere paralel olarak artmaktadır. Bu nedenle bir yandan fosil kökenli enerji kaynaklarından yararlanma yolları aranırken diger yandan da yenilenebilir enerji kaynaklarından daha kapsamlı yararlanma yolları arastırılmaktadır. Ülkemiz için önemli bir potansiyel teskil eden jeotermal enerji gibi yenilenebilir enerji kaynaklarının artan ölçülerde kullanılması ülke ekonomisine önemli bir katkı saglayabilir. Temiz bir enerji kaynagı olup uygun teknolojilerin kullanılması halinde çevre sorunu olusturmayan jeotermal enerjinin, ısıtma ve seracılıkta kullanımının yanı sıra artan bir ölçüde elektrik enerjisi üretiminde de kullanılması enerji sorununun çözümünde önemli bir rol oynayabilir. Bu çalısmada, Türkiye'nin en önemli 15 jeotermal sahasından biri olan Kütahya-Simav jeotermal sahasının elektrik üretim amaçlı kullanımına dikkat çekilmeye çalısılmıstır. Bu amaçla, Kütahya-Simav jeotermal sahasında literatürde var olan sıcaklık ve debi degerleri kullanılarak, Binary güç santrali dizaynları yapılmıstır. Santralin tasarımında kullanılacak hesaplamalar için Delphi programlama dili kullanılarak bir paket program hazırlanmıstır. Yapılan hesaplamalar sonucunda dizaynı yapılan santrallerin verimleri % 6,89-13,48 arasında bulunmustur. Bu çalısmada ayrıca, Dünya'da ve Türkiye'de jeotermal enerji uygulamaları, çevresel etkileri ve ekonomikligi konularına da deginilmistir. Anahtar Kelimeler: Binary Çevrimi, Jeotermal Enerji, Jeotermal Güç Santrali, Kütahya, Simav.
Bir seramik fabrikasındaki enerji ekserji analizi
Gelişmekte olan ülkeler kategorisinde yer alan Türkiye için enerji tüketimi, dünya ortalamalarının üzerinde bir artıs trendi izleyeceği görüntüsünü vermektedir. Ülkemizdeki enerji maliyetlerinin yüksek olması enerji kullanımı konusunda daha verimli olmamızı gerektirmektedir. Özellikle nihai enerji tüketimi içerisindeki % 35'lik paya sahip olan sanayi sektörümüzdeki yakalanacak yüksek verimli üretim sekli, firmalarımızın dünya kosullarında rekabet edebilecek seviyeye gelmesine vesile olacagı gibi, ülkemizin var olan enerji açığına da önemli katkılar saglayacaktır. Ülkemizde halen, çogu kamuya ait olmak üzere, günümüz kosullarında ekonomik olma özelligini kaybetmis sanayi tesisleri bulunmaktadır. Bu tesisler, maliyet kriterlerine göre fazla enerji tüketen, teknolojik gelismelere ayak uyduramamıs tesisler olarak kalmıslardır. Bu çalısmada, benzer özellikler tasıyan bir seramik fabrikasındaki enerji kullanımının incelenmesi, enerji tasarruf olanaklarının belirlenmesi ve bu doğrultuda öneriler sunulması hedeflenmistir. Bu amaçla tesiste yapılan enerji-ekserji analiz çalısması, tesisteki enerji tüketiminin yüksek oldugu noktaların belirlenmesine ve bu noktalarda yapılabilecek iyilestirmelerin tespitine olanak saglamıs olup enerji ve ekserji verim yüzdeleri sırasıyla % 65,3 ve % 35 olarak hesaplanmıstır. Anahtar kelimeler : Enerji-Ekserji Analizi, Enerji-Ekserji Verimliligi, Seramik Sektörü
Manda gübresinden biyogaz üretimi için deneysel çalışma
Artan enerji ihtiyacı, yenilenebilir enerji kaynaklarının önemini artırmıştır. Bu yenilenebilir enerji kaynaklarından bir tanesi de atıkların değerlendirilmesiyle üretilen biyogazdır. Biyogaz; her türlü insan, bitki ve hayvan atığından elde edilmektedir. Literatürde diğer hayvanların gübreleriyle ilgili (inek, tavuk, koyun vb.) çalışmalar olmakla birlikte spesifik olarak manda gübresiyle alakalı bir çalışma neredeyse yoktur. Türkiye için manda besiciliği açısından sıralama yapıldığında Kütahya ili ön sıralarda yer almaktadır. Coğrafi yapısı gereği de (su kaynaklarının bol olması vb.) Kütahya, manda besiciliğine çok müsaittir. Hidrokarbonların zayi edilmemesi adına manda gübresinin deneylerde kullanılıp metan gazı miktarının ölçülmesi bir gerekliliktir. Bu çalışmada; Kütahya ili Bölücek Mahallesi'nden alınan manda gübresinden biyogaz üretmek amacıyla; bölüm laboratuvarında bulunan sindirici tankı, üzerinde çeşitli değişiklikler yapılarak kullanılmıştır. Söz konusu sindiriciyle aynı ölçülere sahip başka bir tank ise üretilen biyogazın depo edilmesi amacıyla, üzerinde çeşitli imalat ve revizyon işlemleri gerçekleştirilerek gazometrenin iç deposu işleviyle kullanılmıştır. Deney süresince manda gübresinin sindirici tankında mezofilik şartlarda fermantasyonu sağlanmış ve biyogaz üretimi gerçekleştirilmiştir. 60 gün süren deney neticesinde; söz konusu biyogazın % 60 oranında metan ihtiva ettiği saptanmış ve manda gübresinin biyogaz verimi 14.1 lt/kg olarak hesaplanmıştır. Elde edilen sonuçlar bağlamında gerekli irdelemeler yapılmıştır. Anahtar Kelimeler: Biyogaz, Gazometre, Manda Gübresi, Metan Gazı, Sindirici
Isı değiştirici üretim hattında hat ve ürün bazlı hat dengeleme çalışması yapılması
Günümüz şartlarında rekabet içinde olan sürekli üretim yapan ve emek yoğun olarak çalışan işletmelerde hat dengeleme problemleri büyük kayıplara sebep olmaktadır. Üretimde oluşan; yarı mamul ara stok fazlalıkları, bir önceki veya bir sonraki prosesin birbirini bekleme durumları, bir operatörün çok iş yükü varken diğer operatörün daha az iş yüküne sahip olması, darboğaz noktaları gibi problemlerin ana sebebi hat dengeleme çalışması yapılmamasından kaynaklanmaktadır. Üretimde bu şekilde oluşan problemler; ürün kalitesinde düşüklüğe, üretim planlarının tutmamasına, verilen terminlerin uzamasına sebep olurken işletmede verimsiz çalışan hatlar oluşturmaktadır. Müşteri memnuniyetsizliğine kadar giden bu problemlerin çözülmesi prestij açısından da önem arz etmektedir. Yapılan bu çalışmada, eşanjör üretimi yapılan üretim hattındaki hat dengeleme problemi ele alınmıştır. Üretim hattı uzun süre gözlemlenerek hat dengesi ve yerleşim planları için senaryolar oluşturulmuş ve optimum iyileştirmeyi sağlayacak şekilde üretim düzenlenmiştir. Hat dengeleme çalışması için Arena 16.1 simülasyon programından yardım alınmıştır. Mevcut durum ve gelecek durum için oluşturulan senaryo, simule edilerek çalışma desteklenmiştir. Çalışmanın sonunda üç üretim hattında ortalama olarak çevrim sürelerinde %44,7 iyileştirme yapılarak hedef tutturulmuştur. Üretim adetlerinde de ortalama olarak %47 oranında artış sağlanmıştır. Çalışma sonucunda üretim hattının kapasitesi arttırılıp setup süreleri kısaltılarak daha verimli çalışan hatlar elde edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Hat dengeleme, ısı değiştirici, verimlilik, yalın üretim.
Güneş enerjisi santralleri saha belirlenmesi ve Kütahya örneği
Enerji verimliliği ve temiz enerji günümüzün en önemli konularındandır. Fosil yakıtların sınırlı rezervleri, yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımını daha cazip kılmaktadır. Dünyada ve Türkiye'de yenilenebilir enerji kaynaklarından yararlanma oranı artmaktadır. Yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik enerjisi üretiminin artmasıyla, fosil kökenli yakıtların sebep olduğu emisyonlara bağlı olarak çevre kirliliği azalmakta, ayrıca ülkemiz açısından enerji yönünden dışa bağımlılık azalmaktadır. Yenilenebilir enerji kaynaklarından olan güneş enerjisinden, fotovoltaik paneller ile elektrik enerjisi eldesi sağlanabilmektedir. Bu tez çalışmasında, Kütahya il sınırları içerisinde fotovoltaik güneş enerji santrali kurulumuna uygun bölgeler araştırılmış ve bölgenin güneş enerjisi potansiyeli elde edilmiştir. Alanlar belirlenirken, yöntem olarak Analitik Hiyerarşi Prosesi kullanılmıştır. Fotovoltaik güneş enerji santrali kurulumunda önemli olan kriterler ve alt kriterler değerlendirilerek, ağırlıkları belirlenmiştir. Kütahya il sınırları içerisinde fotovoltaik güneş enerji santrali kurulumuna uygun alanlar belirlendikten sonra, bölgenin fotovoltaik güneş enerji potansiyeli hesaplanmıştır. Hesaplamalar, farklı fotovoltaik panel teknolojilerine göre uygulanmıştır. Fotovoltaik santral kurulumuna uygun olarak belirlenen alanların yıllık elektrik enerjisi üretim potansiyeli c-Si panel teknolojisi ile 984 milyar kWh/yıl, a-Si panel teknolojisi ile 593 milyar kWh/yıl, CdTe panel teknolojisi ile 661 milyar kWh/yıl, CIGS panel teknolojisi ile 631 milyar kWh/yıl, CPV panel teknolojisi ile 1975 milyar kWh/yıl olarak hesaplanmıştır. Fotovoltaik panellerden maksimum şekilde verim alınabilmesi için, fotovoltaik panel eğimleri önemli bir kriterdir. Bu bağlamda, Kütahya ili ilçelerinin optimum panel eğim açısı değerleri aylık ve mevsimlik bazda hesaplanmıştır. Fotovoltaik panellerin anlık verimi, panellerin hücre sıcaklığı ile ilgilidir. Literatürdeki mevcut çalışmalarda fotovoltaik panel hücre sıcaklığını veren ampirik ifadeler bulunmaktadır ancak bu ifadelerden elde edilen sonuçlar birbiriyle örtüşmemektedir. Fotovoltaik panellerin anlık verimlerini ve buna bağlı olarak teorik olarak üretim değerlerini elde edebilmek için fotovoltaik panel hücre sıcaklığını veren global bir ifadeye ihtiyaç vardır. Bu tez çalışmasında, ortam sıcaklığına, güneş ışınımına ve rüzgar hızına bağlı olarak fotovoltaik panel hücre sıcaklığını veren global bir ifade geliştirilmiştir. Oluşturulan ifade ile kurulu veya kurulması düşünülen fotovoltaik tesislerin performans tahminleri ile fizibilite çalışmaları gerçekleştirilebilecektir. Bunlara paralel olarak ayrıca Kütahya'nın uzun yıllara ait meteorolojik verileri kullanılarak; ortam sıcaklığı, güneş ışınımı ve rüzgar hızını veren ifadeler oluşturulmuştur.
Taşıtlarda LPG dönüşüm sistemleri, güvenlik sorunları ve sorunların irdelenmesi
Taşıtlarda yakıt sistemi olarak LPG kullanımı, TÜİK verilerine göre ülkemizde hızla artmaktadır. Daha çevreci ve ucuz olması sebebiyle LPG kullanımının yaygınlaşması sonucu karşımıza çıkan en önemli sorun, LPG'li taşıtlardaki güvenlik sorunudur. Bu çalışmada; LPG dönüşümü yapılmış taşıtların trafikte can ve mal kaybına yol açmaması hedeflenerek güvenlik sorunları incelenmiş, bu sorunların giderilmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda; LPG dönüşüm sistemleri, LPG'li araçlardaki denetim uygulamaları ve montaj veya kullanıcı hatası sonucu LPG'li taşıtlarda gerçekleşen güvenlik sorunları, fotoğraf ve örneklerle açıklanmış, alınması gereken tedbir ve önerilere yer verilmiştir. Kütahya ili Tavşanlı ilçesinde, 2017 yılında fenni muayene zamanı gelmiş 2020 adet aracın Makina Mühendisleri Odası Tavşanlı İlçe Temsilciliği'nce yasal çerçeve sınırlarında LPG gaz sızdırmazlık kontrolleri gerçekleştirilmiş, yapılan kontroller neticesinde 551 adet araçta mevcut güvenlik tedbirlerinin uygunsuzluğu ve gaz kaçağına rastlanmış, sonuçlar istatistiksel veri olarak "IBM SPSS Statistics" analiz programında "Khi-kare Bağımsızlık Testi" yöntemiyle analiz edilmiştir. LPG'li taşıtların emisyon değerinin, benzinle çalışan eşdeğerlerinden daha düşük olması sebebiyle daha çevreci olan LPG ve benzeri alternatif yakıt kullanımının desteklenmesi gerekliliği ortaya çıkmıştır. Model yılı eski araçlarda kontroller sonucu uygunluk oranının daha düşük çıktığı tespit edilmiş olup, bu araçlarda kontrol ve bakımların daha da sıklaştırılması gerekliliği görülmüştür. LPG sızdırmazlık kontrolü yapılan 2020 adet aracın 551'inde (% 27,27) toplam 996 adet uygunsuzluk tespit edilmiştir. Yetkisiz araç dönüşümü yapan firmalar, standart dışı kullanılan malzemeler ve bilgi eksikliği; tekniğine uygun olmayan LPG'li araç dönüşümlerinin fazlalığını göstermekte olup denetim ve kontrollerin önemini göstermiştir. Yapılan incelemeler, kapsamlı kontroller, yetkili firmaların doğru müdahalesi, gerçekleştirilen servis bakımları, kullanıcıların ve kamuoyunun bilinçlendirilmesiyle taşıtlardaki mevcut LPG güvenlik sorunlarının tamamen giderilebileceği sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Dönüşüm Sistemleri, Güvenlik Sorunları, LPG.
PID kontrollü jeotermal ve güneş enerjili hibrid kabin tipi kurutucunun tasarımı ve performans analizi
Sunulan bu çalışmada; kurutma süreçlerinde kesintisiz bir operasyon sağlamak amacıyla güneş ve jeotermal enerjinin birlikte kullanıldığı bir kurutucunun performansı araştırılmıştır. Çalışmada, jeotermal ve güneş enerjili hibrid indirekt tip kabin kurutucunun performansı sadece güneş enerjili indirekt tip kabin kurutucu ve gölgede geleneksel kurutma yöntemleriyle karşılaştırılmıştır. Üç grupta yapılan deneylerde, bu kurutucuların birinci grupta Eynal domatesinin farklı boyutlarındaki kurutma performansı, ikinci grupta Rio Grande domatesinin doğal ve zorlanmış taşınım koşullarında performans araştırması yapılmıştır. Üçüncü grupta ise yöresel bamya numuneleri zorlanmış taşınım koşullarında tamamen kapalı hava, parçalı bulutlu ve tamamen açık havada deneyleri yapılarak performansı araştırılmıştır. Bu üç grupdaki deneylerde, kurutulan numunelerin kurutma yöntemlerine, raf seviyesine ve raf üzerindeki konumlarına göre kurutma eğrileri çıkarılmıştır. Yapılan deneylerde, hibrid kurutucudaki numunelerin hepsi diğer kurutma yöntemlerine göre daha erken kurumuştur. Tüm deneylerde hibrid kurutucunun kurutma hızı diğer kurutma yöntemlerine göre daha yüksek çıkmıştır. Zorlanmış taşınım koşulları ve domates boyutundaki azalma kurutma hızını artırarak kurutma süresini düşürmüştür. Bununla birlikte hibrid ve güneş enerjili kabin tipi kurutucuya enerji ve ekserji analizi uygulanarak karşılaştırılmıştır. Jeotermal ısı değiştirici ünitenin enerji ve ekserji verimliliği tüm deney gruplarında birbirine yakın sonuçlar vermiştir. Hava ısıtmalı güneş kollektörü ise doğal taşınımlı deneylerde %3 civarında ekserji verimliliğine sahipken zorlanmış taşınım koşullarında ekserji verimi maksimum %7'ler seviyesine çıkmıştır. Ayrıca üç gruptaki deneylerde hibrid kurutucunun SMER, SEC ve Enerji Fraksiyonları belirlenmiştir. Her iki kurutucunun tüm bileşenlerindeki sıcaklık ve nem dağılımları analiz edilmiştir. Hibrid kurutucuya yapılan ekonomik analizde kurutulan ürün türüne, ürün boyutuna ve kurutma havasının kurutucu içindeki dolaşım şekline göre geri ödeme süresi 0,17-0,63 yıl arasında değişmiştir. Kurutulan numunelere renk analizi yapılmıştır. Yapılan renk analizlerinde genel olarak ikinci raf seviyesindeki numuneler taze numunede belirlenen renk kriterlerine en yakın sonuçları vermiştir. Kurutulan domates numunelerinin renk kalitesi kabul edilebilir seviyenin üzerinde değerler vermiştir. Son olarak kurutulan numunelere aflatoksin analizi yapılmıştır. Analiz edilen numunelerde aflatoksin varlığına rastlanmamıştır.
Alternatif ısıtma sistemleri ile mahal ısıtma uygulaması: Simav örneği
İnsanoğlunun temel ihtiyaçlarının başında gelen ısınma, herhangi bir alanın istenilen sıcaklığa getirilmesini sağlamak amacıyla kurulan ısıtma sistemleri ile sağlanmaktadır. Isıtma sistemlerinin gelişmesi, ısı konforunun sağlanması ihtiyacından doğmuştur. Isınma için gerekli olan enerji maliyeti ve bunun yanında çevre kirliliği, küresel iklim değişikliği, enerji kaynaklarının tükenmesi gibi faktörler ısıtma sistemlerinin çeşitliliğini artırmıştır. Söz konusu faktörler dikkate alınarak ısınma ihtiyacını giderme konusunda birçok alternatif ısıtma sistemleri geliştirilmiştir. Alternatif ısıtma sistemlerinin çeşitliliği, kişileri ısıtma sistemi seçiminde zorlamaktadır. Yapılan çalışmanın amacı, ısıtma sistemlerinin belirlenmesindeki kriterler dikkate alınarak kurulacak yöreye göre en uygununu belirlemektir. Bu çalışmada; Kütahya ili Simav ilçesinde bulunan bir idare binasının ısı ihtiyacı için en uygun ısıtma sistemi belirlenmesi hedeflenmiştir. Bu amaçla; katı yakıtlı (kömür) kazan, sıvı yakıtlı (fuel-oil ) kazan, gaz yakıtlı (doğalgaz) kazan, toprak kaynaklı ısı pompası ve jeotermal enerji ile bir mahallin ısıtma uygulamasının birbirleri ile karşılaştırılarak ekonomik analizi yapılmıştır. Yapılan çalışma sonucunda; yaşam döngüsü maliyeti ve küresel ısınma endişelerinin diğer kriterlere göre daha önemli hale geldiği durumlarda Simav bölgesinde bulunan öz enerji kaynaklarından jeotermal enerji ile ısınmanın en uygun alternatif olduğu sonucuna varılmıştır. Ülke ekonomisine ve enerjide dışa bağımlığın azalmasına katkı sağlaması bakımından; bu çalışmada da görüldüğü üzere jeotermal enerjiye sahip olmanın önemi açıkça anlaşılmaktadır.
Hesaplamalı akışkanlar dinamiği kullanılarak yüksek kapasiteli hava temizleme cihazı tasarımı
Bu çalışma kapsamında mevcutta kullanılan yüksek kapasiteli (1000 m3 /h) bir geniş alan (200 m2) hava temizleme cihazının verimini artırmak, güç tüketimini azaltmak ve ses konforunu artırmak amacıyla sayısal ve deneysel çalışmaları yapılarak performansı iyileştirilmiştir. Yapılan çalışmalar kapsamında, Tasarım süreçlerinde Solidworks 3D yazılımı, Analiz süreçlerinde Hesaplamalı Akışkan Dinamiği (HAD) programı olan Ansys Fluent ve Ansys Spaceclaim programlarından destek alınmıştır. Yapılan çalışmalar sonucunda, Mevcut model üzerinden gerçekleştirilen testlerde sistemin 1062 m3/h debiye sahip olduğu, yapılan HAD analizlerinde ise 1133 m3/h sahip olduğu hesaplanmıştır. Yapılan testler ile simülasyon çalışmaları arasında %6'lık fark olduğu tespit edilmiştir. Mevcut ve yeni ürünün güç ve debi testleri yapılmış olup mevcut ürünün debi değeri 1062 m3 /h, yeni ürünün demi değeri 1256 m3 /h olarak test edilmiştir. Test sonuçlarına göre %18 debi artışı sağlanmıştır. Ayrıca güç testleri sonucunda fan motoru üzerindeki direnç azaldığı için mevcut ürün 416 watt güç tüketirken yeni ürünün güç tüketimi 386 watt'a düşürülmüş olup %7.7'lik enerji tasarrufu sağlanmıştır. Ayrıca akustik testlerde mevcut ürünün ses basınç seviyesi (SPL) 62 dB olarak ölçülürken, hava akış yoku optimize edilmiş yeni tasarım hava temizleme cihazında 49 dB olarak ölçülmüştür. Yaklaşık 13 dB ses düşümüyle birlikte cihazın konut, sınıf gibi kapalı ortamlarda ses konforu yüksek olarak çalışması sağlanmıştır.
Doğal gaz dağıtım şebekesinde orifismetre ölçüm ekipmanı tasarlanması ve ölçüm sonuçlarının ultrasonikmetre sayaç ile deneysel olarak karşılaştırılması
Doğal gaz dağıtım sistemlerinde en önemli husus güvenli ve kesintisiz gaz arzı sağlamaktır. Bunun için de doğal gaz şebekesini sürekli olarak izlemek ve kontrol etmek son derecede önemlidir. Doğal gazın şehir şebekesi dağılımında bölgelerde dağıtım görevini üstlenen bölge regülatörleri bulunmaktadır. Doğal gaz akışı şehir giriş istasyonlarından sonra bu bölge regülatörlerine gelmektedir. Buradan da mahalle sokak aralarına dağılarak son kullanıcılara ulaşmaktadır. Kesintisiz gaz arzının sağlanması için bir çok bölgede bu bölge regülatörleri birbiri ile loop yani bağlantılıdır. Başka bir deyişle ağ şebeke yapısı bulunmaktadır. Bu durumda bir bölgeye doğal gaz aynı anda bir veya farklı birkaç bölge regülatöründen gelebilir. Bu durumu doğru yönetebilmek için bölge regülatörlerinden geçen gaz miktarının ölçülmesi de önem kazanmaktadır. Bu çalışmada; bölge regülatörlerinden geçen gazı ölçebilmek ve kontrol edebilmek için yerli ve milli kaynaklarla bir orifismetre ölçüm ekipmanı tasarımı yapılmıştır. Bölge regülatöründe yapılan revizyonlar ile bölge regülatörü, orifismetre ölçüm ekipmanı ile karşılaştırma yapılacak standartlara uygun olan ultrasonikmetre tip ölçüm ekipmanının montajına uygun hale getirilmiştir. Kurulan bu sistem, bölge regülatöründe kurulu bulunan uzaktan işleme SCADA sistemi ile entegre edilmiş ve yapılan çalışmanın tüm sonuçları anlık olarak kaydedilmiştir. Yaklaşık bir yıllık çalışma süresince mevsimsel durumlara göre farklı debilerde, gerçek akış altında, farklı çekiş debilerinde deneyler yapılmış ve ölçüm sonuçları kaydedilmiştir. Bu çalışma boyunca hem deneysel hem de teorik çalışmada elde edilen veriler ışığında orifismetre ve ultrasonikmetre tip sayaçtan alınan ölçüm sonuçları karşılaştırılmıştır.
Bir porselen pişirme fırınının enerji-ekserji analizi
Türkiye'nin enerji ihtiyacı her geçen yıl artmaktadır ve enerji kaynakları da kısıtlıdır. Bu sebeple endüstride ve diğer enerji tüketimi olan alanlarda enerji verimliliği üzerine yapılan çalışmaların artırılması gerekmektedir. Ayrıca enerji zengini ülkelerin istikrarsız yapıda olmaları genellikle enerji arz güvenliğini tehlikeye sokmaktadır. Dolayısıyla yenilenebilir enerji kaynaklarına ve nükleer enerji gibi sürdürülebilir enerji kaynaklarına ihtiyaç vardır. Bu çalışmada, seramik sektörünün bir dalı olan porselen sofra eşyası pişirim fırında enerji ve ekserji analizi yapılarak tasarruf yöntemleri önerilmiştir. Fırının enerji tüketimi 3868 kJ/s olarak hesaplanmıştır. Fırına giren enerjinin %11,06'sı fiziksel ve kimyasal dönüşüm için kullanılmaktadır. Giren enerjinin %14,78'i Ana Egzoz Bacası Gazı ile %28,58'i Soğutma Egzoz Gazı ile kaybedilmektedir. Dolayısıyla egzoz gazlarından kaybedilen enerji %43,36 'yı bulmaktadır. Fırın duvarlarından, fırın sıcaklık ölçüm noktalarından, fırın içi gözetleme noktalarından ve fırın arabalarından toplamda %38,9'luk enerji kaybedilmektedir. Sırlı ham ürünlerin fiziksel ve kimyasal dönüşümler sonucu porselen olması için gerekli enerjiyi toplam tüketilen enerjiye oranlandığında fırın performansı %11 olarak çıkmaktadır. Sonuç olarak, fırında yapılan analizlerde enerji kayıplarının yüksek olduğu prosesler üzerine öneriler verilmiş ve amortisman hesapları yapılmıştır.
Dolaşımlı bir akışkan yataklı kazanın enerji ve ekserji analizi
Türkiye gibi enerjide dışa bağımlı ülkeler için kömür rezervleri ve bu rezervlerin değerlendirilmesi hayati bir durumdur. Bu noktada kömürün kalitesi belirleyici bir faktördür. Özellikle Türkiye'nin sahip olduğu kömürler; kalorifik değeri düşük, kül, nem ve SO2 oranı yüksek kalitesiz kömürlerdir. Bu tür kömürlerin verimli bir şekilde yakılması için, çevreyle dost akışkan yatakta yakma teknolojisi en etkili çözümdür. Bu yakma sistemi ne kadar yüksek teknolojiye sahip olsa da belli periyotlarla enerji ve ekserji analizi uygulanarak, kazandaki verimsiz noktalar tespit edilebilir. Böylece işletme maliyetleri düşer ve tüketilen birim yakıta karşı daha fazla enerji üretilebilir. Bu çalışmada, Eskişehir'in Seyitgazi ilçesinde yer alan Kırka Bor Üretim Tesisindeki 75 t/h buhar kapasiteli dolaşımlı akışkan yataklı kazanının enerji ve ekserji analizi yapılmıştır. Kazanın tam yükte çalışma periyodunda analizler için gerekli ölçümler ile baca gazı ve kömürün kimyasal analizi yapılmıştır. Dolaşımlı akışkan yataklı kazanın enerji ve ekserji analizinde kazanın bölümler halinde incelenmesinden ziyade, kazan bir bütün olarak kabul edilmiştir. Bunun yanı sıra hava ısıtıcının kazandan bağımsız olarak enerji ve ekserji analizi yapılmıştır. Hem dolaşımlı akışkan yataklı kazan için hem de hava ısıtıcı için düğüm noktaları belirlenmiştir. Belirlenen düğüm noktaları için enerji ve ekserji hesaplamaları uygulanmıştır. Bu hesaplamalar referans çevre şartları olan 25℃, 101,325 kPa ve 17,27℃, 89,4 kPa koşulları için ayrı ayrı yapılmıştır. Bu her iki referans çevre koşulları için dolaşımlı akışkan yataklı kazan ile hava ısıtıcısına giren-çıkan enerji ve ekserji değerleri hesaplanmıştır. Sonrasında enerji ve ekserji dengeleri oluşturularak enerji kayıpları ve ekserji yıkımları hesaplanmıştır. Analizin son aşamasında ise hem dolaşımlı akışkan yataklı kazanın hem de hava ısıtıcının termodinamiğin birinci ve ikinci yasasına dayanan enerji ve ekserji verimleri hesaplanmıştır. Yapılan çalışmada dolaşımlı akışkan yataklı kazanın ve hava ısıtıcının ekserji verimliliğinin referans çevre koşullarından önemli ölçüde etkilendiği görülmüştür. Referans çevre (ölü hal) koşullarında görülen düşüş, ekserji veriminde artış yaşanmasına yol açmaktadır. Enerji verimliliği açısından değerlendirdiğinde ise, dolaşımlı akışkan yataklı kazanın enerji verimliliği hesabında kullanılan parametrelerinin referans çevre koşullarından bağımsız olduğu görülmüştür. Ancak hava ısıtıcısının enerji verimliliğinin hesaplanmasında kullanılan girdi ve çıktıların referans çevre koşullarından etkilendiği ve buna göre verimin değiştiği tespit edilmiştir.
Seramik fabrikasında enerji verimliliği ve ekserji analizi
Günümüz dünyasında, enerji talebi büyük ölçüde petrol, kömür, doğal gaz gibi fosil yakıtlardan karşılanmaktadır. Ancak, yakın gelecekte fosil yakıtların tükeneceği kaçınılmaz bir gerçektir. Enerji maliyetlerinin yükselmesi, özellikle kurutma ve pişirme gibi birçok ısıl işlemin olduğu seramik sektörünün en büyük sorunudur. Seramik sektöründe kullanılan doğalgazın yaklaşık %43'ü sprey kurutucularda, %53'ü ise fırınlarda tüketilmektedir. Bu süreçlerin verimliliğini artırmak, ürün kalitesini yükseltebilir, işlem sürelerini ve enerji tüketimini düşürebilir, ekonomik ve çevresel faydalar sağlayabilir. Bu nedenle, ısı kullanan her proses için enerji ve ekserji analizlerinin yapılması gerekmektedir. Ekserji analizi, sadece enerji miktarını değil, aynı zamanda enerji kalitesini, bozunmasını ve tersinmezliğini de dikkate alan karmaşık mühendislik süreçlerinin termodinamik değerlendirmesinde güçlü bir araçtır. Bu çalışma, seramik fabrikasında, pişirme ve kurutma ünitelerine giriş ve çıkış aşamalarında bulunan bir maddenin enerji ve ekserji değerlerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Bu nedenle verilen değerlere bağlı olarak enerji kaybı, ekserji kaybı ve ekserji yıkımı hesaplanmıştır. İncelenen sistemde, giriş yapan temel maddeler arasında çamur, doğalgaz, yakma havası bulunmaktadır. Çıkışlar ise masse ve baca gazları şeklindedir. İncelenen Atm-90 tipi sprey kurutucular için gerekli hava miktarı ortalama 160.000 m3/saattir. Soğutma ve ısı değiştirici sistemlerinden gelen atık hava, sprey kurutucunun besleme havası ile karıştırılarak %20 ile %30 arasında enerji tasarrufu sağlanabilir. Sprey kurutucunun ortalama elektrik tüketimi 142 kWh olarak belirlenmiştir.
Ömrünü tamamlamış lastiklerin (ÖTL) geri kazanım yöntemlerinin irdelenmesi
Dünya genelindeki nüfus artışı, sanayileşme ve yaşam standartlarının yükselmesi, katı atıkların miktarını ciddi oranda artırmaktadır. Çeşitli nedenlerle ortaya çıkan bu atıkların; etkili bir şekilde yönetilememesi, insan sağlığına yönelik tehlikeler ve çevresel tahribatlar oluşturmasının yanı enerji üretimi için kullanılmaması, ekonomik açıdan da ciddi kayıplara neden olmaktadır. Katı atıklar içerisinde büyük paya sahip olan kullanım ömrünü tamamlamış lastiklerin geri dönüştürülmesi, atık miktarını azaltmak, kaynakları korumak ve çevresel etkileri minimize etmek amacıyla çalışmalar yapılmaktadır. Ömrünü tamamlamış lastiklerin geri kazanımı, yalnızca atık yönetimi sağlamakla kalmaz, aynı zamanda enerji tasarrufu sağlayarak ülke ekonomisine katkı sunar. Ayrıca, atıkların depolanması sırasında karşılaşılan sorunların da önlenmesine yardımcı olur. Geri dönüşüm, çevreyi korumanın yanı sıra sınırlı petrol kaynaklarının korunması açısından da kritik bir öneme sahiptir Bu tez çalışmasında, ömrünü tamamlamış lastiklerin geri dönüşüm yöntemleri, bu süreçle elde edilen ürünler ve bu ürünlerin kullanım alanlarını ayrıntılı bir şekilde incelemiştir. Çalışmanın sonunda, atık lastiklerin geri kazanım uygulamalarının ülkemizde daha yaygın hale getirilmesinin hem çevresel hem de ekonomik açıdan önemli faydalar sağlayacağı sonucuna varılmıştır. Bu nedenle, atık lastiklerin yönetimi ve geri dönüşüm süreçlerinin dikkatli bir şekilde planlanması gerektiği vurgulanmıştır.
Isı pompası sistemi seçiminde çok kriterli karar verme yöntemlerinin uygulanması
Isı pompası sistemleri günümüzde ve gelecekte de revaçta olmayı sürdürecek iklimlendirme sistemlerinin en önemlilerinden biridir. Isı pompaları ile ilgili çalışmalar 1800'lere kadar dayanırken günümüzde bu sistemler genellikle 1'e 4 sistemler olarak çalışmaktadır. Yani 1 birim enerji harcanırken 4 birim fayda kazanılmaktadır. Gelişen teknoloji ile her geçen gün enerji ihtiyacımız artarken bu sistemler yenilenebilir enerji sistemleri ile desteklenerek tam da dünyada krize sebep olması beklenilen katı yakıt açığına çözüm sunabilecek mahiyette olduğunu göstermektedir. Konut ısıtıp soğutmadan, kullanım sıcak suyuna, meyve kurutulmasından sera ısıtılmasına, proses ısıtmalara varan pek çok farklı şekillerde denenmiş ve bu sistemlerle ilgili araştırmalar devam etmektedir. Isı pompası sistemlerde ki bu çalışmanın amacı konutlarda ısıtma ve sıcak su için kullanılan ısı pompası türlerinin incelenip, pazar olarak hangi sistemlerin daha çok tercih edildiği, marka bazında hangi firmaların daha çok talep gördükleri incelenecektir. Bulunan bu sonuçlar Çok Kriterli Karar Verme problemi olarak değerlendirelerek, yatırımcılar, nihai tüketiciler, tasarımcıların, uygulayıcılar ve taahhüt firmalarının karar verme süreçleri incelenecektir. Markalar üretildikleri ülkelere göre değerlendirelerek Japonya, Çin, Avrupa, Güney Kore ürünü ısı pompalarının ÇKKV yöntemleri kullanılması ile farklı kriterlerde Finansal/ Mali, Pazarlama, Teknik ve Network üstünlüklerine göre karar vericilere etkisi çözümlenmeye çalışılacaktır. Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP- Analytic Hiearachy Process) kriterlerin tespiti için kullanılırken, VIKOR (Vise Kriterijumska Optimizacija I kompromisno Resenje) ve EDAS ( Evaluation based on distance from average solution) yöntemleri ile karşılaştırmalar yapılacaktır.