Theses supervised by Prof. Dr. Veyis Naci Tanış
18 theses · Çukurova University
Sürece dayalı faaliyet tabanlı müşteri karlılık analizi: Bir eğitim kurumunda uygulama
Sürece Dayalı FTM, geleneksel FTM sisteminin eksikliklerini gidermek, faaliyetler için harcanan zaman faktörünü de hesaba katarak daha doğru sonuçlar almak amacıyla oluşturulan, daha basit bir sistemdir. Sistem, sadece faaliyetler için gerekli olan kaynak miktarı ve bu faaliyetlerin yerine getirilmesi için gerek duyulan zaman miktarı gibi iki veriye gereksinim duymaktadır. Bu yöntem ile faaliyetlerin gerçekleştirilebilmesi için gerekli olan zaman ve kaynak miktarı belirlenebildiğinden, atıl kapasite miktarları ve kullanılan gerçek zaman ile gereken zaman arasındaki farklılıklar ortaya çıkarılabilmektedir. Bu şekilde, faaliyetlere ait maliyetler daha doğru olarak hesaplanabilmekte, daha kolay güncellenebilmekte ve sürdürülebilmektedir. Böylece, alınacak stratejik kararlarda daha doğru ve güncel verilerin kullanılabilmesine olanak sağlamaktadır. Bu çalışmanın amacı Müşteri Karlılık Analizinin özel bir eğitim kurumunda uygulanması, Geleneksel ve Sürece Dayalı FTM sisteminin doğuracağı farklılıkların ortaya konmasıdır. Bu çerçevede, olay çalışması ve derinliğine mülakat yöntemleri kullanılmıştır. Derinliğine mülakat yöntemi ile kurum ve faaliyetlerine ait bilgilere ulaşılmış, olay çalışması yöntemi ile Geleneksel ve Sürece Dayalı FTM Sistemlerinin analiz sonuçlarını nasıl etkilediği ölçülmüştür.
Faaliyete dayalı maliyetleme ve faaliyet analizi: Tekstil sektöründe bir uygulama
Emek yoğun üretimle çalışan işletmeler, ürün maliyetlerini geleneksel maliyet yöntemleri ile tespit etmekteydiler. Bu yöntemler otomasyon ağırlıklı üretim ortamlarına sahip günümüz işletmeleri için ise yetersiz kalmıştır. Buna bağlı olarak günümüz işletmelerinin ihtiyaçlarına cevap verebilecek, daha doğru ve güvenilir maliyet verileri sağlayabilecek bir maliyet sistemine ihtiyaç duyulmuştur. Bu ihtiyaç doğrultusunda ?Faaliyete Dayalı Maliyet? sistemi ortaya çıkmıştır. Faaliyete Dayalı Maliyet sistemi, ürünlerin maliyetlerini hesaplarken her ürünün ortaya çıkmasını sağlayan faaliyetler üzerine yoğunlaşmaktadır. Böylece daha doğru maliyet bilgileri elde edilmektedir. Yüksek rekabetin hakim olduğu günümüz dünyasında faaliyetlerin analizi de önemli bir konuma sahip olmuştur. Yapılacak faaliyet analizi ile gereksiz, birinci derecede öneme sahip olmayan, değer eklemeyen faaliyetler meydana çıkarılabilmektedir. Böylece tam zamanında alınacak tedbirlerle önemli oranlarda tasarruf elde etmek mümkün olmaktadır.
Resource consumption accounting and its application in a healthcare institution
In the current global environment, businesses must use an efficient cost system in order to develop a competitive advantage. A traditional cost system does not produce accurate information since it considers a volume based allocation procedure. As a result, Activity Based Costing System has been developed. However, this system cannot reveal the unused capacity. In addition, this system cannot be used to make short-run decisions. Thus, a new cost system, Resource Consumption Accounting, has emerged. The Resource Consumption Accounting is a new and detailed system which provides opportunities to managers to make both short- and long-run decisions. This system also shows the unused capacity by using both activity-based and process-based perspectives. Accordingly, this study aimed to reveal the effectiveness of the Resource Consumption Accounting. In this regard, reliable data were obtained to make long-run decisions. The short-run cost data that can be used to improve the competitive advantage were also obtained.
Müşteri karlılık analizinde faaliyet tabanlı maliyet sisteminin kullanımı: Bir üretim işletmesinde uygulama
Özellikle 20. yüzyılın son döneminden itibaren teknolojik gelişmelerin üretim süreçlerine entegre olması ve küreselleşme rekabeti şimdiye kadar olmadığı büyüklükte artırmıştır. Bu gelişmeler üretimde gerek ürün çeşidi gerek süreç verimliliği alanında olağanüstü inovasyonlara sebep olmuştur. Ancak bu gelişmeler işletmelerin karlılığına aynı oranda yansımamıştır.Karlılıkla ilgili ilk rekabet ürün maliyetinde yaşanmış olsa da günümüzde rekabetin odaklandığı yer müşteri karlılığıdır. Günümüz işletmeleri kar maksimizasyonunu başarmanın yolunun müşteri başına karlılığı arttırmaktan ve zarar ettiren müşterileri karlı hale getirmekten geçtiğini fark etmişlerdir. Bu aşamada, müşteri karlılık analizi için en uygun sistem mantığına sahip faaliyet tabanlı maliyetleme (FTM) sistemi rekabette öne geçmek isteyen öncül işletmelerin yenilik portföyüne girmiştir.Çalışmanın temel amacı; yöneticilerin geleceğe yönelik doğru kararlar alabilmesini sağlayacak olan müşteri karlılık analizi'nin, faaliyet tabanlı maliyet sistemi kullanılarak örnek üretim işletmesinde uygulanmasıdır. Bu çerçevede tanımlayıcı ve deneysel olay çalışmaları, Türkiye'de ihracat hacmi ile ilk 500'de sıralamaya giren, bir üretim işletmesinde uygulanmıştır. Olay çalışması sonucunda elde edilen bulgular ile uygulamanın örnek işletmeye sağladığı faydalar sonuç bölümünde anlatılmaya çalışılmıştır.
PAF modeli çerçevesinde önleme ve değerlendirme maliyetlerindeki iyileştirmelerin başarısızlık maliyetlerine etkisi üzerine bir uygulama
Bu araştırma PAF modeli çerçevesinde kalite maliyetleri arasındaki ilişkiyi ortaya koymak amacıyla hazırlanmıştır. İncelenen ilişkinin çerçevesi; kalite maliyetlerinden önleme ve değerlendirme maliyeti olarak da bilinen uygunluk maliyetlerindeki iyileştirmelerin başarısızlık maliyetlerini üzerinde bir etkisinin olup olmadığıdır.Araştırmada ilk önce kalite maliyetleri üzerine literatür çalışmasına yer verilmiştir. Literatür taramasından sonra araştırmanın amacı olan; önleme ve değerlendirme maliyetlerindeki gelişmelerin başarısızlık maliyetleri üzerindeki sonuçlarını görmek üzere olay çalışması yapılmıştır. Olay çalışması Gaziantep ilinde yer alan bir tekstil işletmesinde gerçekleştirilmiştir. Bunu için işletmenin 2011 ve 2012 yıllarına ait ilk altı aylık verileri dikkate alınarak kalite maliyetleri oluşturulmuş ve sözü edilen dönemler içerisinde kalite maliyetlerindeki değişiklikler değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmeler sonucunda önleme ve değerlendirme maliyetlerindeki iyileştirmelerin başarısızlık maliyetleri üzerinde pozitif bir etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.Anahtar Kelimeler: Kalite maliyetleri, PAF modeli, kalite maliyetlerinin iyileştirilmesi
Kalite maliyetleri ve otomotiv sektöründe bir inceleme
Günümüz işletmelerinin en fazla önem verdikleri konuların başında, işletme kaynaklarının etkin kullanımı ile verimli bir şekilde üretim yapmak yer almaktadır. Üretim öncesinde, üretim sırasında ve üretim sonrası ürünlerin müşteriye teslimi sonrasını da kapsayan uzun zaman diliminde işletmenin sahip olduğu kaynaklar kullanılır. Artan rekabet ile birlikte, kaynakların etkin kullanımı ve kalite maliyetlerinin önemi ortaya çıkmıştır. Kalite maliyetleri; Toplam Kalite Yönetimi gibi yönetim anlayışlarının önemli bir parçasını oluşturmaktadır. İşletmeler, kalite maliyetlerini takip ederek, kaynaklarını etkin şekilde kullanır; tasarım, üretim, satış ve satış sonrası aşamalarda ortaya çıkan ya da çıkması muhtemel problemleri henüz ortaya çıkmadan tespit ederek, gerekli önleyici faaliyetleri uygulayabilir. Son dönemde işletmeler tarafından yaygın olarak kullanılan kalite maliyetlerinin işletmenin verimliliğine olan katkısı söz konusudur. Bu tez çalışmasının amacı, toplam kalite yönetimi ve kalite maliyetleri çerçevesinde Çukurova Bölgesinde faaliyet gösteren bir otomotiv işletmesini incelemektir. Bu amaçla ?Örnek Olay? metodu kullanılmıştır. İşletme yetkilileri ile görüşülerek işletmenin sahip olduğu veriler toplanıp, bunların analizi gerçekleştirilmiştir.
Kalite maliyetlerinin PAF modeli çerçevesinde incelenmesi ve bir medikal parça üretim işletmesinde uygulama
Günden güne artan yoğun rekabet ortamında işletmelerin faaliyetlerini sürdürebilmeleri için müşteri istek ve beklentilerini en iyi şekilde karşılamaları gerekmektedir. İşletmeler müşterilerin isteklerini en iyi şekilde karşılarken maliyetlerini de kontrol altında tutmak durumundadırlar. İşletmelerin, en iyi kaliteyi en uygun fiyata elde edebilmeleri için kalite maliyetlerine gereken önemi vermeleri gerekmekedir. Bu tez çalışmasının amacı, kalite maliyetlerini medikal parça üretimi gerçekleştiren bir işletmede PAF modeli çerçevesinde tespit edip incelemektir. Yöntem olarak çalışmanın uygulanış şekline uygun olması ve detaylı analiz imkanı tanıması bakımından olay çalışması tercih edilmiştir. Kalite maliyetlerinin tespitinde 2014 ve 2015 yılları verileri kullanılmıştır.
Kaynak tüketim muhasebesi ve müşteri karlılık analizi: Üretim işletmesinde bir uygulama
Kaynak Tüketim Muhasebesi Sistemi (KTM); Faaliyet Tabanlı Maliyetleme ve Alman Maliyet Muhasebesi Sisteminin bir birleşimidir. KTM kapasite ve faaliyetlere odaklanan, kapasite ve süreç analizinin yapılmasını sağlayan bir sistemdir. Ortaya çıkan tüm maliyetleri nedensellik çerçevesinde ele alan KTM; kaynak tüketimine odaklanan, fiili kaynak miktarını dikkate alan ve maliyetleri sabit, orantısal olarak ayıran bir yöntemdir. KTM ile atıl kapasite maliyeti tespit edilebilmektedir. Bu çalışmada; tanımlayıcı ve açıklayıcı olay çalışması ile Kaynak Tüketim Muhasebesi ve Müşteri Karlılık Analizi bir üretim işletmesinde incelenmektedir. Tanımlayıcı olay çalışması ile işletmenin mevcut maliyet sistemi incelenmiş ve üretim süreci gözlenmiştir. Açıklayıcı olay çalışması ile; müşteri karlılık analizi, kaynak tüketim muhasebesi sisteminden elde edilen veriler dikkate alınarak işletme özelinde incelenmiş, elde edilen veriler analiz edilerek, bulgular yorumlanmıştır.
Süreç ve maliyet iyileştirmede kısıtlar teorisi ve zamana dayalı faaliyet tabanlı maliyet sisteminin entegrasyonu üzerine bir uygulama
Günümüzde işletmelerinin üretim faaliyetlerinde artan teknoloji kullanımı, geleneksel maliyet yöntemlerine göre hesaplanan ürün maliyeti bilgisinin doğruluğunu azaltmaktadır. Bu çerçevede Zamana Dayalı Faaliyet Tabanlı Maliyet sistemi (ZDFTM), geleneksel sistemde genel üretim giderleri dağıtımındaki eksiklikleri gidermek üzere geliştirilmiştir. ZDFTM sistemi, ürün maliyetlerini üretim faaliyetlerinden faydalanma sürelerine göre tespit eden çağdaş bir maliyet ve yönetim muhasebesi yaklaşımıdır. ZDFTM sistemi işletmenin faaliyetlerini, maliyetlerini, üretim süreçlerini detaylı olarak inceleme olanağı sağlar. Bu çalışmada ZDFTM sistemi, kısıtlar teorisi ile birlikte ele alınmıştır. Bu entegrasyon, işletmenin tüm üretim kapasitesinin incelenerek darboğaz faaliyetlerin belirlenmesine imkan sağlamıştır. Bu amaçla bir üretim işletmesinde tanımlayıcı ve açıklayıcı olay çalışması yapılmıştır. Yapılan olay çalışması çerçevesinde önce işletmenin mevcut maliyet sistemi incelenmiş ve sonra ZDFTM sistemine dayalı kapasite kullanım oranları ve kısıtlar teorisi ilkeleri çerçevesinde kapasite kısıtları tespit edilmeye çalışılmıştır. Daha sonra tespit edilen kapasite kısıtlarına yönelik, kısıtlar teorisinin beş aşamalı iyileştirme yöntemi çerçevesinde çözüm önerilerinde bulunulmuştur.
Karlılık üzerine etkileri açısından kalite maliyetlerinin incelenmesi ve demir çelik işletmesinde bir uygulama
Günümüzde ekonomik alanda yaşanan önemli ve hızlı değişimler işletmeleri rekabete zorlamıştır. İşletmeler, bu rekabet ortamında avantaj sağlayabilmek için en avantajlı rekabet unsurlardan biri olan kalite unsuruna önem vermişlerdir. Artan rekabetle birlikte kalitenin önemi daha çok anlaşılmıştır. Kalitenin önemini kavrayan işletmeler etkin bir kalite kontrol sisteminin var olması gerekliliğini anlamışlardır. Bu durum işletmelerin kalite yönetim programları kullanmaları gerektiğini ortaya koymuştur. Kalite maliyetleri, işletmelerde üretim öncesinde meydana gelebilecek hataları önlemek amacı ile yürütülen faaliyetlerin ve ürünün üretim sırasında veya müşteriye teslim edildikten sonra fark edilen hataların oluşturduğu maliyetlerdir. Son yıllarda daha yaygın kullanılmaya başlanan kalite maliyetleri işletmelerin karlılığı ve verimliliği üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Bu tezin amacı, Demir-Çelik sektöründe faaliyet gösteren Ekinciler Demir Çelik İşletmesinde, Feigenbaum'un PAF Modeli çerçevesinde kalite maliyetlerini incelemektir. Derinlemesine inceleme ve somut veriler elde edilmesi açısından "Olay Çalışması Yöntemi" tercih edilmiştir. Çalışmada 2016 ve 2017 yıllarına ait veriler kullanılmıştır. Anahtar kelimeler: Kalite, kalite maliyetleri, PAF modeli
İnsan kaynakları muhasebesi kapsamında çalışanların işletmeye olan maliyetlerinin ölçülmesi ve bir üretim işletmesinde uygulama
İnsan kaynağı, işletme faaliyetlerinin verimli ve etkin bir şekilde gerçekleştirilmesinde önemli görevler üstlenmekte ve vazgeçilmesi mümkün olmayan üretim faktörlerinin en başında bulunmaktadır. Dolayısıyla işletmeler için oldukça önemli olan insan kaynağının yönetilmesi ve planlanması ihtiyacı ortaya çıkmıştır. Bu ihtiyacın veriler ışığında ve doğru bir şekilde giderilmesi için insan kaynağının ölçülmesi ve sayısal olarak ifade edilmesi gerekmektedir. İnsan kaynağının ölçümü ve sayısal olarak ifade edilmesi insan kaynakları muhasebesi ile mümkün olmaktadır. İnsan kaynakları muhasebesi, insan kaynağına ait bilgileri belirlemek, ölçmek ve elde edilen verilerin işletme ile ilgili bilgi kullanıcılarına aktarmak işlevini üstlenenmektedir. Öte yandan, insana yapılan yatırımın maliyetini, personel yenileme maliyetini ve insanın örgüt için değerini hesaplamayı da kapsamaktadır. Bu çalışma, insan kaynakları yenileme maliyeti modeli kapsamında ortaya çıkan maliyetlerin, Çukurova Bölgesinde faaliyet gösteren plastik gereçler üreten işletmede incelenmesini amaçlamaktadır. Bu doğrultuda "Durum Çalışması" metodu kullanılarak işletmede derinlemesine bir inceleme gerçekleştirilmiştir. İşletmenin sahip olduğu veriler elde edilmiş ve bu verilerin analizi gerçekleştirilmiştir.
Kaynak tüketim muhasebesi ve kısıtlar teorisinin işletme karı üzerindeki etkisi ve bir üretim işletmesinde uygulama
Üretim işletmelerinde üretim sürecinin etkili ve akıcı bir şekilde yürütülebilmesi aynı zamanda üretim faaliyetlerinin uyumlu hale getirilmesi hususunda, yapılması gereken ilk aşama; üretim ortamında oluşan kısıtların belirlenerek tanımlanmasıdır. Bu noktada, işletmelerin hedefledikleri başarımları yakalayabilmeleri, üretim sisteminde var olan kısıtların tespit edilmesine ve iyi bir şekilde yönetilmesine bağlıdır. Ayrıca rekabet ortamında işletmelerin doğru bir şekilde fiyatlandırma çalışması gerçekleştirebilmesinde doğru, aynı zamanda güvenilen ve zamanında elde edilmiş maliyete ilişkin bilgiler önem arz etmektedir. Üretim teknolojilerinde meydana gelen gelişmeler, giderek artan rekabet ve geleneksel maliyet yöntemlerinin işletmelerin karar alma süreçlerinde yeterli destek sağlayamaması gibi gerekçeler, maliyet yönetiminde yeni yöntemlerin, perspektiflerin dikkate alınması gerekliliğini ortaya çıkarmıştır. Bu kapsamda, geleneksel ve çağdaş maliyet modellerinde var olan eksiklikleri yok etmek maksadıyla kaynak tüketim muhasebesi modeli çerçevesi dahilinde yeni olarak ele alınan bir maliyet modeli karşımıza çıkmaktadır. Yapılan mevcut çalışmanın amacı, firmaların maliyetlerini düşürmeye yardımcı olarak ve kârlılıklarının daha da çoğaltılabilmesi amacıyla, üretim süreçlerinde vuku bulan kısıtların belirtilip ortadan kaldırılması ve bir üretim işletmesinde geliştirilmiş olan kaynak tüketim muhasebesi modeli kurmaktır.
Faaliyete dayalı maliyet sisteminin üretim maliyetleri üzerine etkilerinin incelenmesi: Orman ürünleri üretimi yapan bir işletmede uygulama
Günümüzde gelişen teknoloji ve değişen insan ihtiyaçları doğrultusunda, üretim işletmelerinde birden fazla ürün üretilmekte olup, oluşan maliyetlerin, bu ürünlere doğru bir biçimde dağıtılması, fiyatlama kararlarında önemli bir etken olmaktadır. Değişen üretim sistemleri sonucu geleneksel maliyet sistemleri yeterli olmamakta ve maliyetlerin doğru tespit edilememesi sonucunu doğurmaktadır. Maliyetlerin doğru tespit edilmesinde kullanılan yeni yöntemlerden biri de Faaliyete Dayalı Maliyet Sistemi'dir. Bu çalışmada öncelikle literatür taraması yapılmış, Faaliyete Dayalı Maliyet Sisteminin tanımı, eksiklikleri, avantajları ve uygulama yöntemi açıklanmış daha sonra da geleneksel maliyet sistemi ile karşılaştırılmıştır. Uygulama aşamasında, orman ürünleri üretimi yapan bir işletmede örnek olay yöntemi kullanılarak hem geleneksel hem de faaliyete dayalı maliyet sistemi, katma değerin yüksek olduğu bir ürün grubuna uygulanmış, ulaşılan sonuçlar karşılaştırılarak yorumlanmıştır.
Zamana dayalı faaliyet tabanlı maliyetleme sistemi ve endüstriyel elektronik kantar üretimi yapan işletmede uygulanması
Günden güne artan küresel rekabet ortamında düşük maliyetli ürünler üretmek, yüksek kalite ve yüksek hızlı müşteri hizmetleri sunmak şirketler için hayati önem taşımaktadır. Teknolojik gelişmeler sonucunda geleneksel insan gücüne dayalı imalattan sermaye yoğun üretim yapısına geçilmesi, yeni bir maliyet sistemine geçişi de zorunlu hale getirmiştir. Bunun sonucunda ortaya çıkan Zamana Dayalı Faaliyet Tabanlı Maliyet Sistemi, hatasız ve güvenilir maliyet bilgisine sahip olmamızı sağlamaktadır. Bu çalışmanın amacı, bir üretim işletmesinde Zamana Dayalı Faaliyet Tabanlı Maliyet sisteminin uygulanabilirliğini araştırmak ve uygulanmakta olan geleneksel maliyet sistemi ile sonuçlarını karşılaştırmaktır. Bu çerçevede örnek üretim işletmesinde olay çalışması yöntemi kullanılarak yöntemin uygulanabilirliği test edilmiştir. Zamana Dayalı Faaliyet Tabanlı Maliyet yönteminin geleneksel maliyet yöntemine kıyasla daha doğru maliyet bilgileri sağladığı ve üretim işletmelerinde de uygulanabileceği sonucuna varılmıştır.
Üretim ve hizmet işletmelerinde faaliyete dayalı maliyet sisteminin çeşitli yönleriyle incelenmesi: Bir kamu kurumunun yemekhanesinde uygulama
Geçtiğimiz yüzyıl itibariyle tüm dünya pazarlarında olduğu gibi ülkemizde de yaşanan köklü değişimler, yeni üretim ortamlarının oluşumuna öncülük ederek; üretim ortamlarında otomasyonun yaygınlaşması, üretimin her aşamasında bilgisayar kontrolündeki makinelerin kullanılmaya başlanmasının önünü açmıştır. Zaman içinde emek yoğun işletmeler yerini teknoloji yoğun işletmelere bırakmıştır. Bilgiye daha hızlı ve daha kolay ulaşılabilmesi mümkün olmuştur. Bu gelişmeler, işletmeleri daha kaliteli, ucuz ve hızlı üretim yapmaya yönelttiği gibi esnek üretim ortamlarına zemin hazırlamış ve küresel rekabet olgusunu da tetiklemiştir. Sürekli değişen ve gelişen dünya ekonomik koşulları ile birlikte işletmeler yoğun bir rekabet ortamının içerisine girmişlerdir. Bu durum, işletmelerin üretmeyi ya da sunmayı planladıkları ürün ya da hizmetlerin birim maliyetlerini doğru ve gerçeğe en yakın şekilde hesaplamalarını zorunlu kılmıştır. İşletmelerin küresel ekonomi şartlarında hizmet veya ürün fiyatlama ile ilgili doğru karar verebilmeleri, üretilen malın veya hizmetin maliyetini gerçeğe en yakın olarak tespit edebilmeleri gerekir. Bu noktada işletmelerin, satış fiyatını ve yöneticilerin planlama ve kontrol süreçlerine ışık tutacak kararları en doğru ve rekabet ortamına en uygun şekilde saptaması için üretimde kullanılan maliyet unsurlarını tam ve gerçekçi olarak belirlemeleri gerekir. "Üretim ve Hizmet İşletmelerinde Faaliyete Dayalı Maliyet (bundan sonra FDM olarak ifade edilecektir.) Sisteminin Çeşitli Yönleriyle İncelenmesi: Bir Kamu Kurumunun Yemekhanesinde Uygulama" adı verilen bu çalışmada, geleneksel yöntemlerin yetersiz yönlerini ortadan kaldıran FDM sisteminin uzun vadede kuruma sağlayacağı faydaya vurgu yapılarak karar alınması, hem üretim hem de hizmet işletmelerinde ne ölçüde geliştirilebileceği ile maliyetlerin nasıl daha sağlıklı hesaplanarak yöneticilerin stratejik kararlar almasına yardımcı olabileceği hususları göz önünde tutularak önemi ortaya konulmaya çalışılmıştır. Anahtar kelimeler: FDM, Birim Maliyet, Toplam Maliyet
The extent of applicability of the lean accounting in manufacturing and service companies in Turkey
Every company wants to achieve the highest profit at the lowest cost. However, companies currently face many challenges, so that companies strive to adopt ways that help them face these challenges. Lean accounting is one of the modern ways that focuses on creating value for the customers and realizing the profit by eliminating wasteful activities, and it is considered an alternative to traditional management accounting systems. This study investigate the applicability of the Lean accounting in manufacturing and service companies in Turkey. Questionnaire survey was prepared and distributed to a sample of manufacturing and service companies in Turkey and after analyzing the questionnaire survey, it was concluded that the Lean accounting can be applied, but this applying needs a firm desire by company's management. The study also showed that managers and accountants of the study sample do not have enough knowledge about the Lean accounting. Therefore, companies are recommended to learn more about this approach, work to abandon the traditional methods, replace them with Lean, and work on training employees to use tools of Lean.
Çevresel kalite maliyetleri çerçevesinde karbon maliyetleri ve bir üretim işletmesinde uygulama
Sanayi devriminden bu yana atmosferdeki karbondioksit oranındaki yoğun artış, küresel iklimde büyük değişikliklere sebep olmaktadır. Bu durum tüm canlı ve cansız ekosistemleri olumsuz etkilemektedir. Bu noktada işletmelere düşen görev ise sosyal sorumluluk ve sürdürülebilirlik bakış açısıyla faaliyetlerini yürüterek, doğal kaynakları verimli kullanmak, çevreye verilecek zararı ortadan kaldırmak için karbon maliyetlerini yöneterek, hem karbon maliyetlerini hem de karbon salınımlarını azaltmaktır. Bu tez çalışmasının amacı, karbon salınımlarının yoğun olduğu çimento sektöründe faaliyet gösteren bir işletmede, karbon maliyetlerini ve karbon salınımlarını tespit ederek incelemektir. Maliyet muhasebesi çalışmalarına uygun olduğu için yöntem olarak olay çalışması tercih edilmiştir. Çalışmada kullanılan veriler, işletmenin 2020, 2021 ve 2022 yıllarını kapsamaktadır.
Dengeli sonuç kartının karlılık ve verimlilik üzerine etkilerinin incelenmesi: Bir tekstil işletmesinde uygulama
Artan rekabet ortamı ile işletmelerin büyümeleri için finansal olan ölçütler dışında performans değerlemesine ilişkin yaklaşımlar önem kazanmıştır. Finansal ölçütlerin yanı sıra finansal olmayan ölçütlerle ilgilenilmiş, bu sayede işletmelerin stratejilerine odaklanılarak kurumsal performansı çok boyutlu olarak incelenmiştir. İşletmelerin rekabetlerinin güçlendirmesine katkı sağlayan stratejik yönetim iş hayatında önem kazanmış ve meydana gelen bu hızlı değişimler karşısında yeni yetenekler geliştirilmeye zorlamıştır. Öyle ki tüm sektörlerin karşılaştığı teknolojik ve rekabetçi baskılar nedeniyle, işletmeler açısından performans ölçümleri, performansının izlenmesi, yönetimi ve iyileştirilmesi önemli bir konu olmuştur ve olmaya devam etmektedir. Geleneksel performans ölçümleri söz konusu bu değişimleri takip etmekte yetersiz kalmaktadır zira geleneksel performans ölçüm sistemleri finans odaklıdır ve geçmiş performansı değerlendirmektedir. Bu kapsamda yeni performans ölçüm sistemlerine duyulan ihtiyaç artmıştır. Geleneksel yapıdaki karşılaşılan sorunlardan dolayı Robert S. Kaplan ve David Norton tarafından 1992 yılında "Dengeli Sonuç Kartı" (DSK- Balanced Scoredcard) yöntemi geliştirilmiştir. Bu sistem imalat işletmeleri, devlet birimleri, kar amacı gütmeyen şirketler, hizmet kuruluşları ve diğer endüstriler gibi çok çeşitli alanlarda başarıyla uygulanmıştır. Öyle ki DSK, 20. yüzyılın son on yıllarında teknolojinin ve rekabet avantajının değişen doğasını yansıtmaktadır. DSK, geleneksel finansal ölçütlerin yanında; müşteri, içsel iş süreçleri ile öğrenme ve gelişme boyutlarından oluşan finansal olmayan ölçütleri de birlikte kullanarak, ihtiyaca ve stratejilere uygun performans ölçüt sisteminin oluşturulmasını sağlamıştır. Bu yönüyle DSK, uzun dönem için oluşturulan stratejik hedefleri gerçekleştirmek amacıyla bir işletmede çalışanların bilgi, yetenek ve enerjilerini bir araya getiren bir yönetim sistemi olarak tanımlanabilmektedir. DSK sayesinde, işletmenin performansı; finansal, müşteri, içsel iş süreçleri ile öğrenme ve gelişme boyutlarından oluşan dört farklı bakış açısıyla tek raporda bir bütün olarak değerlendirilebilmektedir. Bu çalışma ile işletmenin amaçlarını ve ölçütlerini DSK yöntemi ile doğru bir şekilde tespit ederek, işletmenin performans ölçüm işlemlerini gerçekleştirmek ve sunulan çözüm önerileri ile işletmenin karlılık ve verimliliğinin olumlu etkilenip etkilenmediğini ortaya koymak amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda spor tekstil ürünleri üreten bir işletmede DSK yöntemiyle işletmenin performans ölçümü örnek olay çalışmaları yoluyla uygulamalı bir şekilde ortaya konulmuştur. Bu örnek olay çalışmaları sonucunda, uygulamaya konu olan işletmede tek tek DSK boyutları tanımlanmış, analizler gerçekleştirilmiş ve DSK yönteminin uygulaması sonucunda işletmenin verimliliğinin ve karlılığının arttığı tespit edilmiştir.